ضربه جنگ به اقتصاد ایران/ رشد اقتصادی به پایینترین سطح ۷.۵ ساله رسید
رشد اقتصادی ایران در بهار سال جاری با احتساب نفت به منفی ۱۰.۱ درصد رسید که مهمترین عوامل آن کاهش تولید نفت و گاز و عملکرد صنایع تحت تاثیر جنگ ۴۰ روزه بوده است
رشد اقتصادی در بهار۱۴۰۵ با ثبت رقم منفی ۱۰.۱درصد به کمترین سطح ۷.۵سال اخیر رسید که پایینترین رشد اقتصادی تجربهشده از پاییز سال ۱۳۹۷ تاکنون است.
به گزارش دنیای اقتصاد، رشد اقتصادی بدون نفت نیز در این فصل منفی ۴.۶درصد ثبت شده است؛ با این حال، افت شدید تولید نفت و گاز تحتتاثیر جنگ ۴۰ روزه، مهمترین عامل کاهش رشد اقتصادی بوده است. در این میان، اغلب بخشهای اقتصاد با رشد منفی مواجه شدند و تنها بخش «کشاورزی»، عمدتا تحتتاثیر افزایش بارشها رشد مثبت ۲.۳درصدی را تجربه کرد.
با حمله آمریکا و اسرائیل در اواخر سال ۱۴۰۴ اثر جنگ بر فعالیتهای اقتصادی زمستان، چندان حس نشد. با این حال، کاهش اندازه تولید ناخالص داخلی در فصل بهار، تاثیر تخریب زیرساختها، محاصره دریایی و پیامد اختلال در زنجیره تامین کالاها را در اندازه اقتصاد کشور نشان داد.
بر اساس آمارها، ارزش محصول ناخالص داخلی از 2425 همت در بهار ۱۴۰۴ به 2179 همت در بهار امسال رسیده است. این افت، عمدتا تحتتاثیر کاهش تولید در گروه صنایع و معادن رخ داده است که طی آن تولیدات مرتبط با استخراج نفت و گاز، توزیع گاز با افت بیشتر از ۲۰ درصدی روبهرو شدند.
بر اساس آخرین نتایج حسابهای ملی فصلی مرکز آمار ایران، تولید ناخالص داخلی (GDP) به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰ در سه ماه نخست سال ۱۴۰۵ با احتساب نفت به 2179 همت و بدون احتساب نفت به 1722 همت رسیده است. این ارقام در سه ماه نخست سال ۱۴۰۴ بهترتیب 2425 و1804 همت بوده است.
گروه صنایع و معادن با کاهش 14.7 درصدی، بیشترین افت را تجربه کرده است؛ در این میان، استخراج نفت و گاز طبیعی 26.4 درصد و توزیع گاز طبیعی 21.3 درصد کاهش داشتهاند.
همچنین صنعت 2.5 درصد، تامین آب و برق 5.4 درصد و ساختمان 6.4 درصد افت کردهاند. در بخش خدمات نیز رشد منفی 4.8 درصد ثبت شده و حملونقل، انبارداری و ارتباطات با افت ۱۷ درصدی بیشترین کاهش را داشتهاند.
طبق دادهها، استخراج نفت و گاز طبیعی، بهتنهایی 6.74 واحد درصد از افت 10.1 درصدی GDP را رقم زده است. این نشان میدهد بخش عمده رکود بهار ۱۴۰۵ مستقیما از سقوط تولید و صادرات نفت ناشی شده و اقتصاد همچنان بهشدت نفتمحور باقی مانده است. با این حال، طی یک سال اخیر، سهم نفت از تولید ناخالص داخلی کاهش یافته است. در این راستا، سهم نفت از GDP از 25.6 درصد در بهار ۱۴۰۴ به 21 درصد در بهار ۱۴۰۵ کاهش یافته است.
بررسی روند دادهها نشان میدهد که از سال ۱۴۰۰ تاکنون رشد سالانه تولید ناخالص داخلی در بخشهای غیرنفتی همواره کمتر از ۳ درصد بوده است. در این راستا رشد سالانه GDP بدون نفت در سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ بهترتیب حدود 2.2، 2.5، 1.9، 2.1 و منفی 0.3 درصد بوده است. علت اصلی این عملکرد را میتوان در تحریمها و محدودیت تجارت خارجی، ضعف سرمایهگذاری و فرسودگی سرمایه، کمبود برق و گاز و نااطمینانی بالا جستوجو کرد.
در بهار ۱۴۰۵ افت تجارت خارجی یکی از مهمترین عوامل تضعیف رشد اقتصادی بوده است. صادرات کالا و خدمات در این فصل 35.7 درصد کاهش یافته؛ درحالیکه واردات نیز 14.8 درصد افت کرده است. همچنین مصرف نهایی خصوصی ۴ درصد و مصرف دولت 1.7 درصد کاهش یافته است.
