۸ عامل مهم افزایش خطر ابتلا به سرطان سر و گردن
پان یا بتل کوئید که در بخش هایی از جنوب و جنوب شرق آسیا مصرف می شود، حاوی دانه آرکا است و می تواند خطر سرطان دهان و اوروفارنکس را افزایش دهد. اضافه کردن تنباکو به این ترکیبات خطر را بیشتر می کند.
سرطان سر و گردن به گروهی از سرطان ها گفته می شود که بخش هایی مانند دهان، حلق، حنجره، بینی، سینوس ها و غدد بزاقی را درگیر می کنند. عوامل خطر این سرطان ها بسته به محل ایجاد تومور متفاوت است، اما مصرف دخانیات و الکل از مهم ترین عوامل شناخته شده هستند.
1. مصرف دخانیات
سیگار، قلیان، پیپ، سیگار برگ و انواع تنباکوی بدون دود می توانند خطر سرطان های دهان، حلق و حنجره را افزایش دهند. میزان خطر نیز با مقدار و مدت مصرف ارتباط دارد. ترک دخانیات به مرور این خطر را کاهش می دهد.
2. مصرف الکل
مصرف الکل یکی از عوامل مستقل خطر سرطان های دهان، حلق و حنجره است و خطر با مصرف بیشتر می شود. ترکیب مصرف الکل و دخانیات خطر را به شکل قابل توجهی افزایش می دهد و اثر این دو عامل بیشتر از اثر هر کدام به تنهایی است.
3. عفونت HPV
برخی انواع ویروس پاپیلومای انسانی، به ویژه HPV-16، با سرطان های دهان و حلق ارتباط دارند. ارتباط این ویروس با سرطان اوروفارنکس، به ویژه لوزه ها و قاعده زبان، بسیار شناخته شده است. واکسیناسیون HPV می تواند از عفونت با انواع پرخطر این ویروس پیشگیری کند.
4. جویدن پان و بتل کوئید
پان و بتل کوئید که در بخش هایی از جنوب و جنوب شرق آسیا مصرف می شود، حاوی دانه آرکا است و می تواند خطر سرطان دهان و اوروفارنکس را افزایش دهد. اضافه کردن تنباکو به این ترکیبات خطر را بیشتر می کند.
5. عفونت ویروس اپشتین بار
عفونت پایدار با ویروس اپشتین بار یا EBV یکی از عوامل مهم مرتبط با سرطان نازوفارنکس است. این سرطان در برخی مناطق آسیا و شمال آفریقا شیوع بیشتری دارد و عوامل ژنتیکی و محیطی نیز در خطر ابتلا نقش دارند.
6. مصرف زیاد غذاهای نمک سودشده
مصرف زیاد و طولانی مدت ماهی و گوشت نمک سودشده با افزایش خطر سرطان نازوفارنکس ارتباط دارد. این ارتباط به ویژه در مناطقی که این نوع غذاها از دوران کودکی به مقدار زیاد مصرف می شوند، مورد توجه قرار گرفته است.
7. برخی مواجهه های شغلی
مواجهه طولانی مدت با برخی مواد در محیط کار می تواند خطر بعضی سرطان های سر و گردن را افزایش دهد. برای مثال، گرد و غبار چوب با سرطان نازوفارنکس و برخی سرطان های حفره بینی و سینوس ها ارتباط دارد. مواجهه شغلی با نیکل و فرمالدهید نیز با سرطان های حفره بینی و سینوس ها مرتبط دانسته شده است.
8. سابقه خانوادگی و برخی عوامل ژنتیکی
سابقه خانوادگی، به ویژه در مورد سرطان نازوفارنکس، می تواند با افزایش خطر همراه باشد. همچنین برخی اختلالات ژنتیکی نادر مانند کم خونی فانکونی خطر ابتلا به ضایعات پیش سرطانی و سرطان های سر و گردن را افزایش می دهند. با این حال، داشتن سابقه خانوادگی به معنای ابتلای قطعی به سرطان نیست.
چگونه خطر را کاهش دهیم؟
مهم ترین اقدامات شامل پرهیز از دخانیات و مصرف زیاد الکل، واکسیناسیون HPV در صورت واجد شرایط بودن و رعایت اصول ایمنی در محیط های شغلی پرخطر است. معاینه منظم دهان توسط دندانپزشک نیز می تواند به شناسایی زودهنگام برخی ضایعات غیرطبیعی کمک کند. در صورت وجود زخم دهانی، توده گردن، گرفتگی صدای ماندگار، مشکل بلع یا علائم غیرعادی و مداوم در ناحیه سر و گردن، مراجعه به پزشک ضروری است.
