۸۴۲ مطلب
در بیانیه نمایندگی آمریکا در سازمانهای بین المللی در وین، آمده است: «ایالات متحده، قویا از آژانس بین المللی انرژی اتمی و تلاشهای راستیآزمایی آن در ایران حمایت میکند.» معنای این اظهارات این است که آژانس باید اقدامات مرتبط با راستیآزمایی در ایران را ادامه دهد. واضح است که این اقدامات، ذیل برجام انجام میشود. یعنی همان توافقی که آمریکا آن را ناقص و معیوب دانسته و از آن خارج شد.
از دیدگاه فریدمن، فعلا دستیابی به یک دستاورد دیپلماتیک بعید به نظر میرسد. ایرانیان هیچ دلیلی نمیبینند که به پایبندی آمریکا به یک توافق جدید اعتماد کنند. هرگونه امتیازدهی –مثلا پذیرش یک توافق با مدت بسیار طولانیتر – احتمالا آمریکا را ترغیب خواهد کرد که از ایران بخواهد حمایت از متحدان منطقهایاش را متوقف کند یا قدرت منطقهای خود را کاهش دهد. به هر حال، اگر آمریکاییها واقعا خواهان گفتگو هستند، چرا امکان سفر محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران را محدود کردند؟
اگر طبق اظهارات روحانی، ایران سطح غنیسازی را از ۳.۶۷ درصد فعلی بالاتر ببرد، در آن صورت، احتمالا مسئله اصلی این خواهد بود که آیا اروپا از بند موسوم به بازگشت سریع (Snapback) تحریمها استفاده خواهد کرد یا خیر. در سال ۲۰۱۵، شورای امنیت سازمان ملل متحد، با تصویب قطعنامه ۲۲۳۱، توافق هستهای را تایید و تحریمهای سازمان ملل را رفع کرد. بند بازگشت سریع تحریمها در همین قطعنامه مندرج شده و به طرفهای برجام اجازه میدهد که در صورت اثبات عدم پایبندی ایران به توافق هستهای، تحریمها را سریعا علیه ایران با…
در بیانیه دیپلماتهای ارشد این سه کشور اروپایی و سرویس اقدامی خارجی اتحادیه اروپا که با کوتاهی در اجرای تعهدات خود ذیل برجام باعث شدهاند که ایران با فعال کردن بندهای 26 و 36 برجام اقدام به تعدیل تعهدات خود کند، آمده است: «وزرای امور خارجه فرانسه، آلمان و انگلیس و نماینده عالی اتحادیه اروپا بهشدت از اینکه ایران از محدودیت ذخایر اورانیوم ذیل برجام عبور کرده است ، نگرانند. آژانس بینالمللی انرژی اتمی این اطلاعات را تأیید کرده است.»
فارغ از موضعگیریهای غیررسمی رسانههای محافظهکار، احتمال خروج ایران از برجام کم است. با این حال، نباید تصور کرد که با عملیاتی شدن اینستکس، ایران به یکباره از اولتیماتوم هستهای خود عقب نشینی کرده است. اظهارات مقامات ایران نشان میدهد آنها ابتکار عمل حسابشدهای را در دستور کار خود قرار دادهاند.
همزمان با قطع صادرات نفت ایران در ماه مه، لحن روسیه کاملا تغییر کرد. ظاهرا مقامات روسیه به این ارزیابی رسیدهاند که هدف نهایی آمریکا در ایران، «تغییر رژیم» است. شاید به همین دلیل است که زمیر کابولوف، دیپلمات ارشد در وزارت خارجه روسیه، روز چهارشنبه به رسانهها گفت در صورت اقدام نظامی آمریکا علیه ایران، روسیه به حمایت از تهران خواهد پرداخت.
به موازات این تحولات، صفبندیهای سیاسی در شورای امنیت در زمینه برجام هم بیشتر شده است. پریروز شورای امنیت سازمان ملل، درباره ایران یک جلسه غیرعلنی برگزار کرد و قرار است روز پنجشنبه هم جلسه دیگری درباره پایبندی ایران به توافق هستهای برگزار کند. همزمان با جلسه گذشته شورای امنیت، آمریکا برای بازگشت سریع (Snapback) تحریمها در صورت تخطی ایران از برجام تلاش میکند.
پس از خروج آمریکا از برجام، بریتانیا در کنار فرانسه و آلمان، تلاش کرد از نفوذ خود برای آرام کردن وضعیت استفاده کند. اما با افزایش تنشها در یک ماه گذشته، موضع بریتاینا تغییر کرده است. یک منبع نزدیک به دولت آمریکا به روزنامه تایمز گفت: «معمولا هنگامی که با مقامات بریتانیایی دیدار میکنم، احساس میکنم که با فرانسویها یا آلمانیها صحبت میکنم. اما این امر در هفتههای اخیر عوض شده است.» این منبع در ادامه مدعی شد لحن بریتانیا در محافل علنی و خصوصی تغییر کرده است.
اگر ایران اجرای محدودیتهای برجام را متوقف کند، اروپاییها سر دوراهی پیوستن به آمریکا و بازگرداندن تحریمها یا جبران خسارتهای اقتصادی ایران قرار خواهند گرفت. با توجه به اینکه تلاشهای اروپا برای تضمین منافع اقتصادی ایران در یک سال گذشته شکست خورده است، برخی ناظران معتقدند که اروپا در هفتههای آینده هم در دادن مشوق اقتصادی به ایران ناکام خواهد ماند. در مقابل، به نظر میرسد که ایران از احتمال ناکامی اروپا آگاه است و خود را برای مرحله بعدی آماده میکند.
دولت آمریکا بر این باور است که معتبر جلوه دادن جنگ با ایران ممکن است جلوی از سرگیری غنیسازی بدون محدودیت را بگیرد. تحرکات اخیر نظامی آمریکا در منطقه، از قبیل اعزام تعداد محدودی از سربازان در چند مرحله، نشان میدهد که آمریکا صرفا به دنبال ایجاد بازدارندگی در برابر ایران است و برخلاف برخی گزارشهای رسانهای، حداقل در حال حاضر، به حمله تاکتیکی به ایران هم فکر نمیکند.
