۳۱۵ مطلب
در اصفهان، خشک‌شدن زاینده‌رود و تداوم جریان نداشتن آب در بستر آن، به‌تدریج چهره این فضا را تغییر داده است. جایی که پیش‌تر با جریان آب، انعکاس تصویر پل‌های تاریخی، حضور پرندگان و چشم‌انداز غروب خورشید شناخته می‌شد، اکنون در بخش‌هایی با پوشش گیاهی خودرو، علف‌های هرز و بستر خشک رودخانه دیده می‌شود.
در سال ۱۳۸۲ نیز تجمعی در کنار زاینده‌رود با شعار «زاینده‌رود را زنده، کامل و برای همیشه می‌خواهیم» برگزار شد؛ حرکتی که زمینه‌ساز شناخته‌شدن ۱۸ مهر به عنوان روز نکوداشت زاینده‌رود شد.
پساب فاضلاب شهری در شهر اصفهان پس از تصفیه و بعد از پل شهرستان در شرق شهر اصفهان به بستر زاینده رود می‌ریزد. در این منطقه مشاغلی همچون کشاورزی و دام پروری، تحت تاثیر خشکی زاینده رود همچنان با استفاده از این پساب به فعالیت خود ادامه می دهند. بدلیل میزان غیر مجاز فلزات سنگین همچون روی، کادمیوم، مس و ... در پساب خروجی، از این آب صرفا برای آبیاری محصولات کشاورزی صنعتی همچون پنبه و غیره میتوان استفاده کرد و طبق ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی استفاده از این پساب برای آبیاری گیاهان مثمر غیر مجاز است.…
جریان آب در زاینده‌رود که پس از یک سال برای تامین آب و کشت در مزارع شرق استان اصفهان در 13 خرداد 1405، بازگشایی شده بود، نهایتا بعد از گذشت حدود 3 ماه مجدد بسته شد. و در پی خشک شدن بستر زاینده‌رود، هزاران ماهی که طی سه ماه گذشته در این محیط زیست کرده بودند در حال تلف شدن هستند. این موضوع باعث شده تا شهر اصفهان و زاینده‌رود شاهد یک فاجعه زیست محیطی باشند. مرگ آبزیان در بستر خشک زاینده‌رود باعث تجمع انواع حشرات حیوانات موذی و متصاعد شدن بوی نامطبوع خواهد شد.
این روزها اصفهان با مجموعه‌ای از خطرهای به‌هم‌پیوسته روبه‌روست؛ خطرهایی که اگر مهار نشوند، هزینه آنها به سادگی سنجیده نمی‌شود. در اصفهانی که یکی از مهم‌ترین فصل‌های تاریخ معماری و فرهنگی ایران را در خود جای داده، فرونشست زمین می‌تواند به تهدیدی برای بخشی از همین میراث تبدیل شود.
کارشناس آزمایشگاه شیلات دانشگاه صنعتی اصفهان گفت: با توجه به قابل پیش‌بینی بودن قطع دوباره جریان آب زاینده رود پس از سه ماه، لازم بود دستگاه‌های متولی از پیش با یکدیگر هماهنگ شده و برای حفظ و انتقال ماهی‌های رودخانه برنامه‌ریزی و تجهیزات مورد نیاز را فراهم می‌کردند.
جریان آب زاینده‌رود پس از حدود سه ماه متوقف شد و بار دیگر بخش‌هایی از این رودخانه در آستانه خشکی قرار گرفت. در همین زمان، با قطع جریان آب، شمار زیادی از ماهی‌ها تلف شده‌اند و تعدادی نیز در چاله‌های باقیمانده از آب گرفتار شده‌اند.
بعد از توقف جریان سه ماهه‌ی زاینده رود در شامگاه یکشنبه (۱۵ شهریور ۱۴۰۵) به شمارش افتاده است، به دلیل قطع جریان زاینده رود تعداد زیادی از ماهی‌ها تلف شده و تعدادی گرفتار در چاله‌های باقیمانده از آب شده‌اند. خشکی رودخانه زاینده‌رود، مهم‌ترین رودخانه فلات مرکزی ایران در سال‌های اخیر، به مادر چالش‌های محیط زیستی اصفهان مبدل شده؛ برآیند خشکی این رود و پایاب آن «تالاب گاوخونی»، فرونشست، آلودگی هوا و فعال شدن کانون‌های گرد و غبار را در شرق اصفهان رقم زده است.
با قطع جریان اصلی زاینده رود، ماهی‌ها در مانداب‌ها و گودال‌های کم‌عمق باقیمانده گرفتار شده‌اند و بخش‌هایی از بستر رودخانه نیز با جلبک‌های سبز پوشیده شده است.
این گزارش تصویری، جلو‌های ماندگار از آخرین روز‌های تابستان اصفهان را ثبت کرده و روایتی دیدنی از پیوند دوباره مردم با زاینده‌رود و امید به تداوم حیات این میراث ارزشمند طبیعی است.
