۵۰۴۱ مطلب
آمریکا با تکرار اشتباه استراتژیک دهه ۱۹۹۰ در قبال عراق، در خطر گرفتار شدن در باتلاقی مشابه با ایران است. بوش پدر پس از پیروزی در طوفان صحرا، با حفظ صدام و عدم مذاکره، به دوازده سال بحران خاموش دامن زد که نهایتاً به اشغال ۲۰۰۳ انجامید. امروز نیز ترامپ اگر مذاکرات را رها کرده و تنها بر فشار و تغییر نظام تکیه کند، با ناآرامی، فروپاشی و تکرار فاجعه مواجه میشود. راه حل، پذیرش «بله» از تهران، کنار آمدن با نظام و ارائه مسیری برای عادیسازی روابط در ازای محدودیتهای هستهای و منطقهای است.
پس از آتشبس ایران و آمریکا، بازارهای نفت سقوطی شتاب زده داشتند، اما این شادی زودگذر است. فرآوردههای تصفیهشده مانند گازوئیل، سوخت جت و کود تا نیمه دوم سال گران میمانند. عرضه ازدسترفته هرگز تولید نمیشود. ایران خواستار حفظ کنترل تنگه هرمز به عنوان «باجه عوارض» با ارز دیجیتال است. ترامپ ایده سرمایهگذاری مشترک را مطرح کرد.
اسرائیل با عملیات «تاریکی ابدی» در لبنان، توافق میانجیگری شده توسط پاکستان بین آمریکا و ایران را تضعیف کرد. ترامپ طرح ده مادهای ایران را پذیرفت، اما نتانیاهو اعلام کرد آتشبس شامل لبنان نمیشود. یائیر گولان، ژنرال سابق اسرائیل، این وضعیت را بزرگترین شکست راهبردی تاریخ اسرائیل میخواند. همزمان، ۶۰ درصد آمریکاییها نظر منفی به اسرائیل دارند و اجماع دوحزبی در حال فروپاشی است. ایران از جنگ قویتر بیرون آمده و احتمال دستیابی به بمب اتم را جدیتر از قبل بررسی میکند.
آتشبس ۱۴ روزه در جنگ ایران شکننده است. ترامپ با نادیده گرفتن کارشناسان و گوش دادن به وعدههای خوشبینانه نتانیاهو (کشته شدن رهبر ایران، قیام مردمی و تغییر نظام) جنگی را آغاز کرد که به شکست انجامید. ایران نه تنها از بین نرفت، بلکه کنترل تنگه هرمز را به دست گرفت، جسورتر شد و اقتصاد جهانی را شکننده کرد. ترامپ با حذف دیپلماتهای حرفهای و محاصره خود با آدمهای مطیع، فاجعه را رقم زد.
نشریه فارن پالیسی گزارش میدهد که دونالد ترامپ از چیزی عمیقاً هراس دارد: بازارهای مالی. الگوی «تاکو» (ترامپ همیشه عقبنشینی میکند) در مورد ایران نیز تکرار شد. ترامپ جنگ را با توهم نبردی سریع آغاز کرد، اما با سهگانه فاجعه روبهرو شد: افزایش قیمت بنزین، بحران کودهای کشاورزی و افت بازارها. او که تهدید به «نابودی تمدن ایران» کرده بود، ناگهان عقبنشینی کرد و پیششرطهای ایران را پذیرفت. دشمن واقعی ترامپ نه ایران که «هیولای مالی جهانی» و احساس «بفروش آمریکا» است.
اروپا در موقعیتی بیبازگشت قرار گرفته؛ پس از حمله اولیه به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، اکنون به دلیل ضررهای راهبردی (سود روسیه، بحران اقتصادی، تضعیف اوکراین) و فاصله از ترامپ، در حال تغییر مسیر است. کشورهایی مثل فرانسه، ایتالیا، لهستان و اسپانیا با اقدامات عملی از جنگ کنار کشیدهاند. اروپا میتواند با بازگشت به دیپلماسی چندجانبه و باز کردن تنگه هرمز از طریق مذاکره با ایران، به صلح پایدار، توافق هستهای جدید و آزادی منابع ایران کمک کند.
ترامپ پیش از مذاکره شنبه در ادعاهای تکراریاش اشاره کرد: اگر ایرانیها به توافق نرسند، بسیار دردناک خواهد بود.
قانونگذاران آمریکایی قصد دارند در فرصت بهوجودآمده آتشبس دو هفتهای، هفته آینده بار دیگر تلاش کنند تا قطعنامهای برای توقف جنگ با ایران را تصویب و ترامپ را به اخذ مجوز کنگره برای هرگونه حمله بیشتر مجبور کنند.
آمریکا در پاسخگو کردن قدرتمندان در برابر اشتباهاتشان ناتوان است. جنگ اخیر با ایران نمونه بارز تکرار فجایع ویتنام و عراق است که به افزایش قیمت انرژی، تورم، تسلط ایران بر تنگه هرمز و کاهش مهمات آمریکا انجامید. مسئولان اصلی شامل ترامپ، نتانیاهو و مشاوران جنگطلب مانند برت استفنز، جان بولتون و بنیاد دفاع از دموکراسیها هستند. برای جلوگیری از تکرار، باید به جای این پیامبران همیشهشکستخورده، به صداهای عاقلتر گوش داد.
ترامپ پس از تهدید نابودی ایران، ناگهان ده نکته ایران برای مذاکره را «منطقی» خواند و آتشبس دو هفتهای اعلام کرد. ایران مشارکت در مذاکرات اسلامآباد را منوط به آتشبس در لبنان کرد. اسرائیل حملات سنگینی به حزبالله انجام داد اما نتانیاهو با اکراه آتشبس را پذیرفت. رسانههای عبری آن را «بدترین فاجعه از تأسیس اسرائیل» نامیدند. ایران با ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰٪ و کنترل نسبی تنگه هرمز، دست بالا را دارد.
