۱۱۸ مطلب
«با وجود اهمیتی که چاههای جذبی دارند، توضیح مشخص و جامعی در مورد آنها در سیاستگذاریهای مدیریت منابع آب و مقابله با فرونشست وجود ندارد. این در حالی است که یکی از اصلیترین روشهای مقابله با پدیده فرونشست زمین همین چاههای جذبی هستند. در واقع تمهیدات مقابله با فرونشست زمین در کشور ما به طوری کلی اجرایی نشده است. »
«در ایران مناطقی وجود دارد که بالای ۴۰ سانتیمتر در سال، دچار فرونشست هستند که این مقادیر بسیار زیاد است. پهنههای بسیار وسیعی در دشتهای کشور وجود دارد که دچار این پدیده شدهاند؛ مثلاً در برخی از استانهای ما تا حدود ۴۰ درصد از مساحت استان، درگیر این پدیده هستند.»
«فرونشست پدیدهای چندبُعدی است و علت اصلی آن برداشت بیرویهی آب است. از همینرو، ما اقدام به رصد این پدیده کردیم تا ببینیم وضعیت پهنه، نرخ و عمق آن چگونه است. در کشور ما، میزان فرونشست چند برابر شاخصهای جهانی است و این پدیده در بازهای بین یک سانتیمتر تا ۳۱ سانتیمتر مشاهده میشود.»
رئیس اداره ترازیابی دقیق و تداخلسنجی راداری سازمان نقشهبرداری کشور گفت: یکی از مناطق بحرانی فرونشست کشور از لحاظ نرخ و مساحت تحت تاثیر فرونشست و آثار مخرب ایجاد شده بر سازههای مسکونی فرونشست دشت هشتگرد استان البرز است.
استاد تمام پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله گفت: در مجاورت محوطه باستانی نقش رستم به دلیل کشاورزی و دامپروری گسترده و تداوم کشت برنج و ذرت، برداشت آب از منابع زیرزمینی به میزان بسیار زیاد ادامه دارد. این امر موجب فرونشستهایی به فاصله ۱۰ متری نقش رستم و ۳۰۰ تا ۵۰۰ متری تخت جمشید شده است که به صورت شکافهای عظیم قابل مشاهده هستند.
برداشت بدون وقفه آب از اعماق سفرههای زیرزمینی به شکل مداوم باعث «افت مخروطی» سطح منابع آبی زیرزمینی شده و این تغییر موضعی، اثر ناگهانی روی پایداری سطح زمین در نقطه درگیر در شهر تهران دارد.
فرونشست تنها مختص به تهران نیست، کل کشور با این معضل دستوپنجه نرم میکند. براساس آمار منتشرشده ایران در لیست ۵ کشور نخست با سرعت بالای فرونشست قرار دارد و به واسطه همین موضوع زیرساختهای حیاتی کشور، فرودگاهها و اماکن تاریخی همواره با مشکلاتی، چون شکافهای عمیق دست و پنجه نرم میکنند.
«در ادامه همان روند استحصال منابع آب زیرزمینی، تصمیم گرفته شده است که بهدلیل پیشبینی کمبود منابع آب شرب، بین ۵۰ تا ۷۰ حلقه چاه جدید حفر شود، بهنظر میرسد که اعتبارات و مسائل مربوط به تصفیه این آب نیز پیشبینی شده است، اما این اقدام، یکی از بزرگترین ضربهها به پایداری سرزمین در تهران محسوب میشود چراکه حدود سه میلیون نفر از جمعیت تهران در همین پهنه فرونشستی سکونت دارند.»
فرونشست صرفاً یک پدیده طبیعی نیست؛ تهدیدی جدی برای امنیت زیرساختی کشور است. به گفته رحمانی، این پدیده میتواند موجب تخریب خیابانها، پلها، فرودگاهها، پالایشگاهها، نیروگاهها، خطوط انتقال نفت، گاز، آب و حتی آثار تاریخی شود. خانهها ترک میخورند، خطوط فاضلاب میشکنند و تابآوری ساختمانها در برابر زلزله کاهش مییابد.
«مهمترین راهکار، کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی است. این موضوع از طریق اجرای طرح احیا و تعادلبخشی آبخوانها، تعدیل پروانهها، انسداد چاههای غیرمجاز و جلوگیری از اضافهبرداشت چاههای مجاز پیگیری میشود. طبق قانون برنامه هفتم توسعه، باید ۱۵ میلیارد مترمکعب از برداشت آب زیرزمینی کاهش یابد که حدود ۵۰ درصد این میزان از محل پرکردن چاههای غیرمجاز و مابقی از جلوگیری از اضافهبرداشت چاههای مجاز با استفاده از کنتورهای هوشمند حجمی تحقق مییابد.»
