در حالی که به گفته تحلیلگران و مقامات سیاسی کشورمان مذاکرات امروز از حساسیت خاصی برخوردار است، در داخل کشور جبههبندی خاصی در مقابله با این روند شکل گرفته است. روندی که در بسیاری موارد بر تیم داخلی و نه طرف آمریکایی متمرکز است.
۵۲۰۴ مطلب
در حالی که به گفته تحلیلگران و مقامات سیاسی کشورمان مذاکرات امروز از حساسیت خاصی برخوردار است، در داخل کشور جبههبندی خاصی در مقابله با این روند شکل گرفته است. روندی که در بسیاری موارد بر تیم داخلی و نه طرف آمریکایی متمرکز است.
احمد علمالهدی، امام جمعه مشهد، به عنوان یکی از جدیترین منتقدان مذاکره گفته است: «اصلاً جمهوری اسلامی و انقلاب هیچ، اگر کسی ایرانی باشد و غیرت ایرانی داشته باشد، نمیپذیرد که دست خود را خالی کند، همه پیشرفتهایش را تسلیم کند و یک گوشه بنشیند کاسه گدایی دست بگیرد تا آمریکا از ما راضی شود.»
تهران، مذاکرات با ترامپ را جدیتر از بایدن تلقی میکند، زیرا ترامپ برخلاف بایدن، تحریمها را ابزار فشار نمیداند بلکه حاضر است در قبال توافق، آنها را کاهش دهد. نتانیاهو همچنان بر مدل لیبی پافشاری دارد، اما چنین خواستههایی احتمالاً مانعی بر سر توافق خواهد بود. همزمان، انتخاب برخی مشاوران تندرو در اطراف ترامپ، نگرانیها درباره سوق یافتن سیاست خارجی آمریکا بهسمت رویارویی نظامی با ایران را افزایش داده است.
جواد لاریجانی با اشاره به سیاستهای آمریکا در قبال برجام و نقض یکجانبه تعهدات این کشور گفت: در برجام، اشتباهات زیادی مرتکب شدیم، اما آنها هیچگاه به وعدههای خود عمل نکردند. قدم اول در مذاکرات جدید این است که آمریکا باید نشان دهد که به تعهدات خود پایبند است. آنها غلط کردند که برجام را پاره کردند.
با اعلام ترامپ مبنی بر آغاز مذاکرات با ایران، تهران با تأکید بر قالب غیرمستقیم، محتاطانه واکنش نشان داد. در حالی که نتانیاهو خواستار «گزینه لیبی» برای نابودی کامل برنامه هستهای ایران است، تهران همچنان بر ماهیت صلحآمیز فعالیتهای هستهای خود پافشاری دارد. با افزایش ذخایر اورانیوم و تعیین ضربالاجل از سوی آمریکا، فضای مذاکرات بهشدت پرتنش شده و سناریوی شکست گفتوگوها با تهدید اقدام نظامی همراه است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در دیدار با دونالد ترامپ تلاش کرد تعرفههای تجاری جدید علیه اسرائیل را لغو کند، از نفوذ ترکیه در سوریه بکاهد و حمله به تأسیسات هستهای ایران را مطرح کند. ترامپ در مقابل، مذاکره مستقیم با ایران را اعلام کرد، اما نتانیاهو را از تشدید تنشها برحذر داشت. مذاکرات ایران و آمریکا در عمان بهصورت غیرمستقیم ادامه خواهد یافت. برخی ناظران توافق احتمالی را «برجام لایت» دانستهاند که احتمالاً زمان گریز ایران را کاهش میدهد.
در دومین دوره ریاستجمهوری ترامپ، فشارهای بیسابقهای علیه ایران اعمال شده؛ از تهدید به بمباران تا پیشنهاد مذاکره مستقیم و طرح بحثبرانگیز «مدل لیبی». ترامپ در تلاش است ایران را میان پذیرش توافقی سختگیرانه یا رویارویی نظامی قرار دهد. اما تحلیلگران هشدار میدهند که این مسیر نهتنها شانس دیپلماسی را تضعیف میکند، بلکه خطر رویارویی را افزایش میدهد؛ آنهم در شرایطی که واشنگتن خود برای جنگی واقعی آماده نیست.
سوال درباره ایران برای سومین بار گزارشگر: اگر بخواهید بر سر یک توافق جدید با ایران مذاکره کنید، میتوانید توضیح دهید که چگونه این توافق بیشتر از برجام متفاوت است؟ ترامپ: خب من واقعا نمیتوانم این را بگویم توافق در دست مذاکره، متفاوت با برجام خواهد بود. ولی توافق قوی تری خواهد بود.
سیاست خارجی ترامپ، ترکیبی از غرور، تهدید و واکنشهای غریزی است که نهتنها رهبران جهان، بلکه مشاوران نزدیک او را نیز در مدیریت بحرانها سردرگم کرده است. نامهنگاری با رهبر ایران، اظهارات متناقض درباره جنگ یا توافق و بحرانهای داخلی اسرائیل همگی نشان میدهند که جهان بار دیگر در آستانه آشوبی ناشی از بیثباتی تصمیمگیری در کاخ سفید قرار گرفته است؛ آشوبی که ممکن است تبعاتی جبرانناپذیر داشته باشد.
تشدید تهدیدهای نظامی آمریکا و تداوم سیاست فشار حداکثری، ایران را در مسیر بازنگری در دکترین هستهای قرار داده است. با افزایش حمایت افکار عمومی از تسلیحات هستهای و هشدارهای صریح مقامات بلندپایه، احتمال عبور تهران از آستانه هستهای بیش از هر زمان دیگر است. اگر واشنگتن از رویکرد تقابلی خود عقبنشینی نکند و به مذاکراتی واقعگرایانه تن ندهد، ممکن است ناخواسته مسیر دستیابی ایران به سلاح هستهای را هموار کند.
