پیشنهاد نظامی روسیه به هند در حاشیه اجلاس شانگهای

فرارو- هند و روسیه در پی دیدار مودی و پوتین در حاشیه اجلاس سازمان همکاری شانگهای، در حال بررسی همکاری‌های دفاعی عمیق‌تر هستند و سامانه پدافند هوایی «اس-۵۰۰» و جنگنده رادارگریز «سوخو-۵۷» به عنوان گزینه‌های احتمالی برای قراردادهای آتی مطرح شده‌اند. 

به گزارش فرارو به نقل از تایمز آف ایندیا،  گفته می‌شود روسیه پیشنهاد تولید مشترک سامانه «اس-۵۰۰» در هند را ارائه کرده است. 

روسیه در حال تقویت تلاش‌های خود در حوزه همکاری‌های دفاعی با هند است و سامانه پدافند هوایی «اس-۵۰۰ پرومته» (S-500 Prometheus) و جنگنده نسل پنجم «سوخو-۵۷» (Su-57) را در کانون جدیدترین پیشنهادهای خود قرار داده است. این اقدام در شرایطی صورت می‌گیرد که هند با دو چالش عمده روبروست: تقویت شبکه پدافند هوایی و رفع کمبود جنگنده در نیروی هوایی این کشور. 

این پیشنهاد تازه روسیه هم‌زمان با دیدار جدید نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در بیشکک (در روز دوشنبه، ۳۱ اوت) مطرح شد؛ ضمن آنکه انتظار می‌رود این دو رهبر دیداری دیگر نیز در دهلی نو داشته باشند.

«شیو آرور» از شبکه خبری NDTV معتقد است که این گفتگوها برای مسکو فرصتی است تا همکاری‌های دفاعیِ چندین‌دهه‌ای خود با هند را توسعه دهد، آن هم در شرایطی که هند به‌طور فزاینده‌ای به دنبال تأمین‌کنندگان دیگر و همچنین تکیه بر صنایع دفاعی داخلی خود است. 

تلاش روسیه برای عرضه S-500 پس از موفقیت S-400

روسیه سامانه «S-500 پرومتئوس» (Prometheus) را به عنوان گام بزرگ بعدی در همکاری‌های دفاع هوایی و موشکی خود با هند معرفی می‌کند. این پیشنهاد مسکو پس از آن مطرح می‌شود که سامانه‌های S-400 تحویل‌داده‌شده به هند، در جریان «عملیات سیندور» (Operation Sindoor) در سال گذشته، توجه زیادی را به خود جلب کردند. 

هند در جریان این عملیات، سامانه‌های S-400 ساخت روسیه را برای مقابله با تهدیدات هوایی پاکستان به کار گرفت. همچنین گزارش شد که یکی از سامانه‌های S-400 موفق شده است یک هواپیمای هشدار زودهنگام و کنترل هوابرد (AEW&C) پاکستان را از فاصله‌ای بسیار دور سرنگون کند؛ امری که موجب تقویت بیش‌ازپیش اعتبار این سامانه در میان نیروهای نظامی هند شد. 

به نظر می‌رسد روسیه مشتاق است تا بر پایه آن تجربه، همکاری‌های خود را گسترش دهد. تنها یک روز پیش از دیدار «مودی» و «پوتین» در بیشکک، گزارش شد که مسکو پیشنهادی برای تأمین پنج گردان دیگر از سامانه S-400 به هند ارائه کرده است. در صورت پذیرش، این قرارداد می‌تواند تعداد گردان‌های سفارش‌داده‌شده قبلی را عملاً دو برابر کند. 

با این حال، تصمیم‌گیری درباره پیشنهاد S-500 برای هند ساده نیست. دهلی‌نو هم‌اکنون در حال توسعه قابلیت‌های دفاع هوایی دوربرد بومی خود است. «پروژه کوشا» (Project Kusha) به عنوان سامانه‌ای بومی در کلاس S-400 در دست توسعه است و برنامه دفاع موشکی بالستیک هند نیز به مرحله پیشرفته‌ای رسیده است. 

این بدان معناست که هند باید بررسی کند آیا S-500 خلأ واقعی در توانمندی‌های دفاعی‌اش را پر می‌کند یا صرفا با سامانه‌هایی که این کشور هم‌اکنون در حال توسعه آن‌هاست، هم‌پوشانی خواهد داشت. همچنین هرگونه خریدی باید در چارچوب تلاش فزاینده هند برای دستیابی به خودکفایی دفاعی ارزیابی شود. 

پیشنهاد Su-57 در بحبوحه کمبود جنگنده در نیروی هوایی هند

دومین پیشنهاد مسکو برای هند حتی پیچیده‌تر است. این پیشنهاد مربوط به جنگنده رادارگریز نسل پنجم روسیه، یعنی «Su-57 فلون» (Felon) است. طرح این پیشنهاد در شرایطی صورت می‌گیرد که نیروی هوایی هند با کمبود گردان‌های جنگنده دست‌وپنج نرم می‌کند و پروژه بومی «جنگنده رزمی متوسط ​​پیشرفته» (AMCA) هند نیز تا عملیاتی شدن، همچنان سال‌ها فاصله دارد. 

روسیه اعلام کرده است که انتقال فناوری، بومی‌سازی بیشتر و حتی تولید در هند می‌تواند بخشی از توافق احتمالی برای جنگنده سوخو-۵۷ (Su-57) باشد. نیروی هوایی هند نیز این پیشنهاد روسیه را بررسی کرده و این هواپیما را به عنوان یک راهکار موقت احتمالی تا زمان آماده شدن جنگنده بومی AMCA در نظر گرفته است. 

با این حال، این موضوع دشواریِ انتخاب پیش روی هند را برجسته می‌کند. اگر دهلی نو منتظر AMCA بماند، نیروی هوایی هند ممکن است برای چندین سال بدون جنگنده نسل پنجمِ بومی بماند؛ اما واردات سوخو-۵۷ نیز پیچیدگی‌های مالی، لجستیکی و راهبردی خاص خود را به همراه خواهد داشت. 

فوریت این مسئله افزایش یافته است، زیرا همسایگان هند نیز در حال پیشبرد برنامه‌های خود برای دستیابی به هواپیماهای پنهان‌کار (استیلث) هستند. تصور می‌شود چین بیش از ۵۰۰ فروند جنگنده J-20 در اختیار داشته باشد و انتظار می‌رود پاکستان نیز جنگنده‌های نسل پنجم چینی J-35 را دریافت کند. این وضعیت هند را با پرسشی دشوار روبرو می‌کند: آیا باید منتظر AMCA بماند یا به عنوان راهکاری موقت، یک جنگنده پنهان‌کار خارجی خریداری کند؟ 

افزودن نوع دیگری از جنگنده می‌تواند بار نیروی هوایی هند را سنگین‌تر کند

ورود سوخو-۵۷ به خدمت، نوع دیگری از هواپیما را به ناوگانِ از پیش متنوع نیروی هوایی هند اضافه خواهد کرد. موجودی جنگنده‌های خط مقدم هند شامل سوخو-۳۰ ام‌کی‌آی (Su-30MKI) و میگ-۲۹ روسی، رافال و میراژ ۲۰۰۰ فرانسوی، جگوار (مشترک بریتانیا و فرانسه) و جنگنده بومی تجاس (Tejas) است. 

هر هواپیمای جدید نیازمندی‌های خاص خود را در زمینه‌های آموزش خلبان، تعمیر و نگهداری، قطعات یدکی، تسلیحات، زیرساخت و لجستیک به همراه دارد. بنابراین، سوخو-۵۷ می‌تواند پیچیدگی مدیریت ناوگان را در زمانی که نیروی هوایی هند در تلاش برای ساده‌سازی و نوسازی ناوگان جنگنده‌های خود است، افزایش دهد. 

همچنین پیشینه‌ای ناخوشایند در پسِ پیشنهاد کنونی روسیه وجود دارد. هند و روسیه پیش‌تر بر روی برنامه «جنگنده نسل پنجم» (FGFA) کار می‌کردند که هدف آن توسعه نسخه‌ای هندی از هواپیمایی بود که در نهایت به سوخو-۵۷ تبدیل شد؛ اما این پروژه در نهایت متوقف گردید. 

با این وجود، روسیه بسته گسترده‌تری از همکاری‌های دفاعی را به هند پیشنهاد می‌دهد. این بسته شامل رادار راهبردی هشدار زودهنگام «وورونژ» (Voronezh) است که برای شناسایی پرتاب موشک‌های بالستیک و سایر تهدیدها در فواصل بسیار دور طراحی شده است. مسکو همچنین در نظر دارد با همکاری شرکت «هندوستان آئروناتیکس لیمیتد» (HAL)، ناوگان بزرگ سوخو-۳۰ ام‌کی‌آی هند را ارتقا دهد و هم‌زمان زیردریایی‌های کلاس کیلو (Kilo-class) هند را که ساخت روسیه هستند، نوسازی کند.