رمزگشایی از مأموریت ژنرال پاکستانی در تهران

فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان روز گذشته وارد تهران شد تا در ادامه نقش میانجیگرانه اسلام‌آباد، با مقام‌های ایرانی درباره صلح و امنیت منطقه گفت‌وگو کند.

به گزارش اعتماد، وزارت امور خارجه ایران پیش‌تر سفر ژنرال پاکستانی را تایید کرد و رویترز به نقل از منابع پاکستانی گزارش داد که تحولات جنگ، تهدیدهای حاصل از تحریم‌های امریکا و امکان احیای تفاهم اسلام‌آباد در دستور رایزنی‌ها قرار دارد. این سفر پس از دو تماس تلفنی عراقچی و منیر طی روزهای اخیر انجام شد و در شرایطی اهمیت یافت که عمان، مصر و پاکستان همزمان برای کاستن از تنش و بازگرداندن دیپلماسی فعال شده‌اند. 

کارزار چند لایه واشنگتن

اهمیت سفر فرمانده ارتش پاکستان از آنجا دوچندان شد که واشنگتن مدعی شد همزمان جزییات دور تازه تحریم‌ها علیه ایران را اعلام کند. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری امریکا، این کارزار را با تعبیر «Economic D-Day» توصیف کرد و مدعی شد دولت ترامپ در پی استفاده از همه ظرفیت‌های قانونی و مالی برای فشار بر شبکه‌های تجاری و مالی مرتبط با ایران است.

او هشدار داد: رابطه باقی‌مانده با تهران می‌تواند کشورهای ثالث و نهادهای اقتصادی را با پیامدهای حاصل از تحریم‌ها روبه‌رو کند. این مواضع درحالی مطرح شد که جزییات اجرایی، دامنه کشورها و شرکت‌های هدف و نحوه اعمال محدودیت‌ها تا پیش از نشست خبری وزارت خزانه‌داری به طور کامل روشن نشد. 

روایت تهران از شکست واشنگتن

همزمان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان تهدید حاصل از تحریم‌های تازه را نشانه استیصال واشنگتن خواند و تاکید کرد که فشارهای نظامی، محاصره و طرح‌های اقتصادی پیشین نتوانسته‌اند ایران را از مواضع خود عقب برانند. او در ادامه خواستار رویکردی مبتنی بر احترام، عدالت و عزت شد.

همزمان اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز در نشست خبری خود ضمن آنکه ادعای باز بودن تنگه هرمز را جنگ روانی و رسانه‌ای خواند با اشاره به چرایی سفر عاصم منیر به ایران، این سفر را در راستای تلاش‌های اسلام‌آباد برای کاهش تنش‌ها قلمداد کرد و همزمان گفت که سفر روز سه‌شنبه البوسعدی، وزیر خارجه عمان و همزمانی‌اش با حضور عاصم منیر هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارد.  بقایی همچنین پایان جنگ را منوط به تحقق خواسته‌های ایران کرد و توقف حمله.

کاظم غریب‌آبادی، معاون وزارت امور خارجه نیز در واکنش به اظهارات وزیر خزانه‌داری امریکا علیه ایران در شبکه ایکس نوشت: آقای بسنت! حساب روایت‌تان جور درنمی‌آید؛ می‌گویید توان نظامی ایران «برچیده»، صددرصد کارخانه‌های نظامی «نابود» و برنامه هسته‌ای «دفن» شده، اما برای همین ایران، «بزرگ‌ترین تهاجم مالی تاریخ» و بسیج «تمام نهادها و اختیارات» امریکا لازم شده! این پیروزی است یا اعتراف به شکست امریکا؟!

به باور برخی ناظران، همزمانی تلاش برای تقویت تاب‌آوری داخلی با فعال نگه‌داشتن کانال‌های میانجیگرانه، ازجمله اسلام‌آباد، بیانگر آن است که تهران فشار خارجی و گفت‌وگو را دو مسیر جدا از هم تلقی نمی‌کند.

موضع محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز در این چارچوب قابل ارزیابی است. دبیر شورای عالی امنیت ملی گفت: ایران ابتدا با دولت‌های منطقه گفت‌وگو می‌کند و آن‌ها را به فاصله‌گرفتن از کارزار اقتصادی امریکا فرامی‌خواند، اما مشارکت یا حمایت از این فشارها علیه مردم ایران را اقدامی جنگی تلقی خواهد کرد.

رضایی همچنین هشدار داد: اگر جنگ اقتصادی ادامه یابد، صادرات نفت از هرمز و دیگر مسیرهای خلیج‌فارس با مخاطره روبه‌رو خواهد شد. برخی صاحب‌نظران معتقدند این موضع، تلاشی برای یادآوری هزینه‌های منطقه‌ای فشار ثانویه امریکا، به‌ویژه برای بازیگران وابسته به صادرات انرژی، است. 

آیا رویارویی وارد مرحله‌ای تازه می‌شود؟ 

هرمز در همین میان به صحنه تلاقی روایت‌های متضاد و ترتیبات میدانی تبدیل شده است. سنتکام مدعی است تا ۲۳ آگوست، ۷۰ کشتی تجاری را در چارچوب عملیات دریایی خود وادار به تغییر مسیر کرده، سه شناور را از کار انداخته و دو کشتی را بازرسی کرده است.

مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان امریکا نیز از ورود احتمالی جنگ به «مرحله جدید» و ضرورت کمک متحدان واشنگتن سخن گفت. در مقابل، رضایی اعلام کرد ایران و عمان درباره مسیر میانی برای عبور کشتی‌ها به توافق رسیده‌اند، اما اجرای این توافق منوط شده به تعهدات توسط امریکا. این موضوع می‌تواند در سفر سه‌شنبه بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، به تهران نیز پیگیری شود. 

آزمون شرکای ایران

همزمان گزارش‌های رسانه‌ای درباره مسیرهای جایگزین انرژی نیز افزایش یافت. فرانسه و عربستان از بررسی توسعه بنادر عمانی، خطوط لوله و پیوندهای ریلی سخن گفتند و برخی صادرکنندگان منطقه مسیرهای دیگری را آزمودند. با این حال، گروهی از کارشناسان معتقدند چنین طرح‌هایی در کوتاه‌مدت صرفا بخشی از اختلال صادرات را جبران می‌کنند و نقش هرمز را به طور کامل جایگزین نخواهند کرد. در این وضعیت، چین، روسیه، عراق و دیگر شرکای اقتصادی ایران با آزمون فشارهای ثانویه مواجه شدند.

پکن پیش‌تر با تحریم‌های یک‌جانبه مخالفت کرده و بر راه‌حل سیاسی تاکید داشت؛ عراق نیز با دریافت مجوز عبور شماری از نفتکش‌های خود از هرمز، اهمیت پیوندهای اقتصادی و همسایگی را نشان داد. به گفته شماری از تحلیلگران، نتیجه رایزنی‌های تهران با اسلام‌آباد و مسقط و نحوه اجرای تحریم‌های امریکا، تعیین خواهد کرد که مسیر بازگشت به تفاهم و کاهش تنش تقویت می‌شود یا رقابت اقتصادی و دریایی وارد مرحله پرهزینه‌تری خواهد شد.