دو مسیر تنگه هرمز؛ ماجرای فرستنده AIS و تغییر مسیر کشتیها
الجزیره با بررسی دادههای شرکت کپلر گزارش داد که پس از افزایش تنش میان ایران و آمریکا، تردد کشتیها در تنگه هرمز عملاً به دو مسیر اصلی تقسیم شده است؛ با این حال، بیش از ۸۰ درصد تردد نفت و گاز ثبتشده در بازه مورد بررسی، در مسیرهای «تاریک» یا طبقهبندینشده انجام شده است.
فرارو- پیش از آغاز جنگ، تنگه هرمز عمدتا یک آبراه واحد تلقی میشد و کشتیها بر اساس طرحهای مشخص جداسازی ترافیک دریایی، عمدتا از بخش مرکزی تنگه عبور میکردند. انتخاب مسیر نیز بیشتر تابع مقصد، قراردادهای حملونقل و ملاحظات ایمنی بود.
به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، اما با افزایش تنش میان ایران و آمریکا بر سر تنگه هرمز، مسیر عبور کشتیها به دو مسیر اصلی تقسیم شده است.
مسیر ایران و مسیر عمان
مسیر شمالی یا «مسیر ایران» در نزدیکی سواحل ایران، جزیره لارک و جزیره قشم قرار دارد و به بنادر و پایانههای فراساحلی ایران متصل میشود.
در مقابل، مسیر جنوبی یا «مسیر عمان» به سواحل عمان نزدیکتر و از خط ساحلی ایران دورتر است. آمریکا بر استفاده کشتیها از این مسیر تاکید کرده و برخی کشتیهای تجاری با هماهنگی و حفاظت نیروهای دریایی آمریکا از آن عبور کردهاند.
الجزیره مینویسد این وضعیت نشاندهنده تغییر رفتار کشتیرانی در تنگه هرمز است؛ بهگونهای که انتخاب مسیر دیگر صرفا مسئلهای فنی یا تجاری نیست و به ملاحظات امنیتی و نگرانی از واکنش ایران یا آمریکا نیز گره خورده است.
دادههای کپلر چه میگوید؟
بر اساس دادههای شرکت اطلاعات دریایی Kpler، بین اول تا ۱۹ اوت، ۱۱۲ کشتی حامل نفت خام، گاز مایع نفتی (LPG) و گاز طبیعی مایعشده (LNG) از تنگه هرمز عبور کردهاند.
طبق این ادعا از این تعداد، ۲۱ کشتی آشکارا از مسیر ایران عبور کردهاند و تنها ۲ کشتی مسیر عمان را بهطور رسمی طی کردهاند.
مسیر ۸۹ کشتی باقیمانده در دسته مسیرهای «تاریک» یا طبقهبندینشده قرار گرفته است؛ یعنی بیش از ۸۰ درصد کل ترافیک نفت و گاز ثبتشده در این دوره.
این وضعیت زمانی رخ میدهد که حرکت یک کشتی بهطور کامل قابل ردیابی نباشد یا اطلاعات سامانه شناسایی خودکار آن (AIS) با هیچیک از مسیرهای تعریفشده کپلر برای ایران یا عمان مطابقت نداشته باشد.
محمد رفیق حلیتم، مدیر موفقیت مشتریان در حوزه دریایی و کالاهای اساسی در شرکت کپلر، به الجزیره گفت که کشتیها پس از عبور ممکن است دوباره در سامانههای رهگیری ظاهر شوند، اما به دلیل ماهیت «مسیریابی تاریک»، مشخص کردن اینکه چه تعداد از آنها از مسیر عمان استفاده کردهاند، دشوار است.
او همچنین تاکید کرد که با دادههای موجود نمیتوان مسیر دقیق این کشتیها را با قطعیت تعیین کرد.
در مجموع چند کشتی از هرمز عبور کردهاند؟
دادههای کپلر درباره تمام انواع کشتیها نشان میدهد که در فاصله اول تا ۱۹ اوت، ۲۳۶ کشتی از تنگه هرمز عبور کردهاند.
از این تعداد:
- ۸۳ کشتی مسیر نزدیک به ایران را طی کردهاند؛
- ۳ کشتی در مسیر نزدیک به عمان حرکت کردهاند؛
- ۲ کشتی از مسیر قدیمی در مرکز تنگه عبور کردهاند؛
- مسیر ۱۴۸ کشتی دیگر نامشخص یا «تاریک» بوده است.
الجزیره تاکید میکند که «تاریک» بودن مسیر لزوما به معنای استفاده از مسیر ایران یا عمان نیست؛ بلکه ممکن است ناشی از خاموش بودن فرستنده AIS یا قرار نگرفتن دادههای مسیر در کریدورهای تعریفشده کپلر باشد.
چرا کشتیها مسیر خود را پنهان میکنند؟
به نوشته الجزیره، برخی کشتیها برای عبور از تنگه هرمز تلاش میکنند هویت یا مسیر حرکت خود را پنهان کنند. خاموش کردن AIS میتواند تعیین دقیق مسیر آنها را دشوار کند.
این مسئله در شرایطی اهمیت پیدا کرده که ایران و آمریکا درباره کنترل و نحوه عبور کشتیها از تنگه هرمز مواضع متفاوتی دارند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، مدعی شده است که ارتش آمریکا کنترل تردد در تنگه را در اختیار دارد و تنگه برای عبور کشتیها باز است. در مقابل، ایران تأکید کرده که کشتیهایی که بدون هماهنگی با تهران قصد عبور داشته باشند، اجازه تردد نخواهند داشت.
