چرا والاستریت هنوز سقوط نکرده است؟
تابآوری فریبنده
تولید ناخالص داخلی آمریکا با وجود شوکهای تعرفهای و تورم هنوز منفی نشده، اما نرخ بیکاری ۴.۱ درصدی و کاهش مشارکت نیروی کار به پایینترین سطح پنج ساله، زنگ خطر را به صدا درآورده است؛ ترکیب خطرناک بدهیهای سرسامآور، ارزشگذاریهای حبابی والاستریت و نرخ بهره بالا، اقتصاد جهان را در آستانه یک رکود تورمی زنجیرهای قرار داده است.
فرارو- بری آیکنگرین (Barry Eichengreen)؛ استاد اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه کالیفرنیا، برکلی
به گزارش فرارو به نقل از پراجکت سیندیکیت، اقتصاد ایالات متحده با بهنمایشگذاشتن توانایی بهظاهر نامحدودی در نادیده گرفتن خبرهای ناگوار، همچنان به حرکت رو به جلو ادامه میدهد.
تولید ناخالص داخلی واقعی (تعدیلشده بر اساس نرخ تورم) در سهماهه نخست سال جاری با نرخ سالانه تعدیلشده فصلی ۲.۱ درصد رشد کرد. بر اساس برآورد اولیه اداره تحلیل اقتصادی (BEA)، این رشد در سهماهه دوم نیز ۱.۵ درصد ثبت شده است.
هر دو رقم بسیار نزدیک به برآورد بلندمدت خود فدرال رزرو از پتانسیل رشد پایدار ۲ درصدی اقتصاد آمریکاست. این آمارها در شرایطی ثبت میشوند که حجم بیسابقهای از شوکهای منفی بر بازارهای مالی و تجاری سنگینی میکند: از نااطمینانیهای ناشی از جنگهای تعرفهای گرفته تا حملات مکرر دونالد ترامپ به استقلال فدرال رزرو.
با وجود چنین فضایی، این پرسش بنیادین برای تحلیلگران مطرح شده است: پس آن رکود عمیقی که همگان انتظارش را میکشیدند کجاست؟
تابآوری فریبنده؛ سه ستون مقاومت اقتصاد در برابر بحران
برای درک این ایستادگی، باید سه نیروی محرک اصلی را که تاکنون مانع از انقباض اقتصاد شدهاند شناسایی کرد:
انفجار سرمایهگذاری در فناوری و هوش مصنوعی:
بخش خصوصی آمریکا، بهویژه غولهای فناوری، موج عظیمی از سرمایهگذاری را به سمت توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی، مراکز داده غولپیکر و فناوریهای پشتیبان سرازیر کردهاند.
این مخارج سرمایهای کلان، به عنوان یک موتور محرک تقاضای موقت عمل کرده و اثر انقباضی کاهش سرمایهگذاری در صنایع سنتی را جبران کرده است.
مصرف پایدار بخش خدمات و ثروت انباشته خانوارها:
اگرچه تورم و نرخ بهره بالا به اقشار کمدرآمد آسیب زده است، اما طبقه متوسط رو به بالا و دارندگان داراییها همچنان از ثروت انباشته سالهای گذشته بهره میبرند.
تقاضا برای مسافرت، خدمات بهداشتی، سرگرمی و آموزش همچنان بالاست و بخش خدمات که بیش از دو سوم اقتصاد را تشکیل میدهد، بار افت تولید صنعتی را به دوش میکشد.
انعطاف زنجیرههای تأمین در برابر شوکهای تجاری:
تجربه بحرانهای گذشته باعث شده تا شرکتهای صنعتی بیاموزند چگونه به سرعت مسیرهای وارداتی خود را تغییر دهند.
با وجود افزایش هزینههای ناشی از تعرفههای سنگین وارداتی، بنگاههای اقتصادی توانستهاند با تغییر مبادی خرید و تحمیل بخشی از این هزینهها به زنجیره مصرف نهایی، از توقف خطوط تولید جلوگیری کنند.
چالش پیش روی فدرال رزرو؛ تناقض دادههای اشتغال و رشد
این تصویر از اقتصاد، سیاستگذاران بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو) را در یک وضعیت پیچیده قرار داده است. از یک سو، رشد اقتصادی پایدار به نظر میرسد، اما از سوی دیگر، نشانههای فرسایش در بازار کار کمکم آشکار میشوند.
نرخ بیکاری در ژوئیه (تیر ۱۴۰۵) با کاهش اندکی به ۴.۱ درصد رسید، اما این رقم در شرایطی ثبت شد که نرخ مشارکت نیروی کار به ۶۱.۴ درصد، یعنی پایینترین سطح در بیش از پنج سال گذشته، سقوط کرد.
ایجاد فرصتهای شغلی جدید ماهانه کندتر شده و در آخرین گزارش، اقتصاد آمریکا برخلاف انتظارها ۲۳ هزار شغل خالص از دست داد. اگر فدرال رزرو برای مهار تورم نرخ بهره را برای مدتی طولانی در سطوح بالا نگه دارد، این امر میتواند به کاهش ناگهانی اشتغال و انقباض تقاضا بینجامد.
در مقابل، اگر پیش از مهار انتظارات تورمی دست به کاهش زودهنگام نرخ بهره بزند، خطر شعلهور شدن دوباره تورم و بیاعتباری سیاستهای پولی وجود خواهد داشت.
معجون سمی بدهی دولتی، والاستریت و نرخ بهره بالا
پروفسور آیکنگرین تأکید میکند که تابآوری کنونی نباید به عنوان مصونیت دائمی از بحران تفسیر شود. تاریخ اقتصاد به وضوح نشان داده است که ترکیب همزمان حباب در ارزشگذاری والاستریت، بالا ماندن نرخهای بهره بلندمدت و کسری بودجه مزمن، خطرناکترین وضعیت ممکن برای اقتصاد کلان است.
امروز نسبت بدهی دولت فدرال به تولید ناخالص داخلی به ارقام تاریخی رسیده است و پرداخت سود این بدهیها بخش فزایندهای از بودجه سالانه را میبلعد.
اگر سرمایهگذاران داخلی و خارجی به این نتیجه برسند که روند انباشت بدهی آمریکا پایدار نیست و بازدهی اوراق قرضه خزانهداری به سطوح بالاتری جهش کند، هزینه استقراض برای شرکتها و خانوارها سر به فلک خواهد کشید.
در چنین حالتی، اصلاح ناگهانی و سقوط ارزش سهام شرکتهای فناوری در والاستریت رخ خواهد داد؛ اتفاقی که سرمایه شرکتها را ذوب کرده و زمینه یک شوک رکودی زنجیرهای را در سراسر جهان فراهم خواهد ساخت.
چشمانداز اقتصاد جهانی؛ آرامش موقت یا انفجار بحران؟
رکود لزوماً با یک اعلام قبلی یا افت ملایم شاخصها آغاز نمیشود، بلکه معمولاً در پی یک گسست مالی ناشی از اشتباهات انباشتهشده محاسباتی رخ میدهد. اقتصاد آمریکا در حال حاضر بر روی لبه تیغ حرکت میکند.
مقاومت کوتاهمدت شرکتها و مصرفکنندگان زمان اندکی برای سیاستگذاران خریده است؛ اما بدون مهار کسری بودجه، کنترل منطقی تنشهای ژئوپلیتیک تجاری و هدایت هوشمندانه نرخ بهره، ورود به یک چرخه رکود تورمی شدید در میانمدت همچنان محتملترین سناریوی اقتصاد جهان باقی خواهد ماند.
