تاثیر شگفتانگیز نولان: فروش بینظیر «ادیسه» هومر تا موج تازه یادگیری زبان یونانی
موفقیت جهانی فیلم «ادیسه» ساخته کریستوفر نولان نهتنها گیشه سینما را متحول کرده، بلکه موجی از علاقه به خواندن شاهکار هومر و حتی یادگیری زبان یونانی را در کشورهای مختلف به راه انداخته است.
فرارو- فیلم «ادیسه» علاوه بر فروش چشمگیر در سینماها، باعث افزایش فروش کتاب، رشد چشمگیر شنیدن نسخههای صوتی این اثر و افزایش علاقه به یادگیری زبان یونانی شده؛ هرچند اقتباس نولان همچنان با انتقاد برخی پژوهشگران ادبیات کلاسیک روبهرو است.
به گزارش فرارو به نقل از یورو نیوز، فیلم «ادیسه» به کارگردانی کریستوفر نولان همچنان به سلطه خود بر گیشه جهانی ادامه میدهد. این فیلم تنها در دو هفته نخست اکران بیش از ۶۵۰ میلیون دلار فروش داشته و تاکنون پرفروشترین فیلم لایواکشن سال ۲۰۲۶ محسوب میشود. بسیاری از تحلیلگران نیز پیشبینی میکنند که این اثر بهزودی از مرز یک میلیارد دلار فروش جهانی عبور کند.
اما موفقیت «ادیسه» تنها به سینما محدود نشده است. تازهترین آمارها نشان میدهد این فیلم موج تازهای از علاقه به ادبیات کلاسیک یونان، بهویژه شاهکار هومر، ایجاد کرده و حتی افراد زیادی را به یادگیری زبان یونانی ترغیب کرده است.
افزایش چشمگیر فروش کتاب «ادیسه»
پس از اکران فیلم، فروش نسخههای مختلف کتاب «ادیسه» در چندین کشور رشد قابل توجهی داشته است. گزارشها حاکی از آن است که فروش این اثر در بریتانیا نسبت به سال ۲۰۲۵ حدود ۷۰ درصد افزایش یافته است. در فرانسه نیز استقبال از نسخه صوتی این کتاب رشد بیسابقهای را تجربه کرده است. آمار اسپاتیفای نشان میدهد ساعات شنیدن «ادیسه» در اواسط ماه ژوئیه نسبت به ماه قبل بیش از ۷۵۲ درصد افزایش داشته است.
در آمریکا نیز دادههای مؤسسه Circana BookScan از رشد ۷۶ درصدی فروش کتاب «ادیسه» از ابتدای سال تاکنون خبر میدهد؛ موضوعی که نشان میدهد اقتباس سینمایی نولان توانسته مخاطبان جدیدی را به سمت ادبیات کلاسیک جذب کند.
علاقه به یادگیری زبان یونانی هم افزایش یافت
تأثیر فیلم تنها به بازار کتاب محدود نمانده است. بر اساس دادههای گوگا ترندز که توسط مؤسسه آموزشی پریپلای و روزنامه تایمز بررسی شده، جستوجوی عبارت «یادگیری زبان یونانی» در دو هفته اخیر حدود ۵ هزار درصد افزایش یافته است. مدلین اینوس، کارشناس روندهای زبانی در پریپلای، میگوید زبان یونانی باستان که هومر «ادیسه» را به آن سروده، تفاوتهای قابل توجهی با یونانی امروزی دارد.
به گفته او، یادگیری یونانی باستان امکان درک مستقیم متن اصلی هومر و آشنایی عمیقتر با جهان کلاسیک را فراهم میکند، در حالی که یادگیری یونانی مدرن راهی برای شناخت فرهنگ امروز یونان و برقراری ارتباط با مردم این کشور است. او تأکید میکند همین کنجکاوی اولیه میتواند به درک گستردهتری از میراث زبانی و فرهنگی یونان منجر شود.
تحسین مخاطبان؛ انتقاد پژوهشگران
در حالی که فیلم نولان توانسته مخاطبان بسیاری را به سینماها و کتابفروشیها بکشاند، همه منتقدان از اقتباس او راضی نیستند. برخی از متخصصان ادبیات کلاسیک معتقدند فیلم در انتقال عمق اثر هومر موفق نبوده و استفاده از زبان انگلیسی امروزی نیز با فضای حماسه اصلی همخوانی ندارد.
از جمله منتقدان جدی این فیلم، امیلی ویلسون، استاد ادبیات کلاسیک و مترجم مشهور «ادیسه» است که ترجمه منظوم او در سال ۲۰۱۷ نخستین ترجمه انگلیسی این اثر توسط یک زن بود. ویلسون انتظار داشت علاقه نولان به مضامین هومری به خلق شخصیتهایی عمیقتر و روایتی خلاقانهتر منجر شود، اما به اعتقاد او فیلم بار دیگر گرفتار همان ترکیب همیشگی عظمت ظاهری و سطحینگری شده است.
او معتقد است شخصیتهای فیلم به اندازه کافی پرداخت نشدهاند و اثر نمیتواند به پرسشهای مهمی درباره زمان، حافظه، تاریخ، جنگ یا تأثیر بازگشت اودیسئوس بر خانواده، دوستان و دشمنانش پاسخ دهد. ویلسون همچنین از نبود عمق روانشناختی، احساسی، سیاسی و اخلاقی، ساختار روایی فیلمنامه و کیفیت دیالوگها انتقاد کرده و حتی نوشته است اگر بخشی از این فیلمنامه را خودش نوشته بود، احساس شرمندگی میکرد.
تأثیر فرهنگی انکارناپذیر
با این حال، حتی ویلسون نیز تأکید میکند اکران «ادیسه» رویدادی ارزشمند برای فرهنگ و ادبیات کلاسیک به شمار میرود. او در گفتوگو با تایمز گفته است این فیلم بار دیگر مخاطبان را به سالنهای سینما بازگردانده و مهمتر از آن، مردم را به خواندن کتاب سوق داده است؛ اتفاقی که از نظر او شایسته قدردانی است.
منتقدان یورونیوز نیز ضمن تحسین جاهطلبی نولان، نگاه متفاوت او به شخصیت اودیسئوس را یکی از نقاط قوت فیلم دانستهاند. به اعتقاد آنها، کارگردان با کمرنگ کردن عناصر فراطبیعی، روایتی مدرنتر و روانشناسانه از این قهرمان اسطورهای ارائه کرده است.
با این حال، آنها نیز به ضعفهایی مانند ریتم نامتوازن، تدوین، کمبود لحظات احساسی و فقدان فضای سرگرمکننده اشاره کردهاند و معتقدند فیلم، با وجود کیفیت بالای کارگردانی، گاهی بیش از حد بر پیشبرد داستان تمرکز میکند و فرصت کافی برای نفس کشیدن و همذاتپنداری با شخصیتها به مخاطب نمیدهد.
با وجود این اختلافنظرها، یک نکته روشن است؛ «ادیسه» نولان فراتر از یک فیلم پرفروش عمل کرده و بار دیگر توجه میلیونها نفر را به یکی از مهمترین آثار ادبی جهان جلب کرده است؛ اتفاقی که برای بسیاری از دوستداران کتاب و سینما، موفقیتی فرهنگی در کنار موفقیت تجاری این فیلم محسوب میشود.
