از اسپانیا به بلاروس؛ چه بر سرمان آمده است؟
بررسی نقلوانتقالات صورت گرفته بعد از جامهای جهانی بیانگر روند نزولی فوتبال ایران در این زمینه است.
جام جهانی همیشه عرصه ارزشمندی برای بازیکنان تیمهای حاضر در مسابقات به شمار میرود تا قابلیتهای خود را به نمایش بگذارند و تیمهای باشگاهی مختلف نیز از این فرصت بهره میبرند تا بازیکنان مستعد را از تیمهای مختلف شکار کنند.
در جام جهانی 2026 نیز تیمهای بزرگ اروپا به سراغ ستارههای کمتر شناخته شده جام رفتند و برای عقد قرارداد با آنها اقدام کردند. ایوب بوعدی ستاره 18 ساله مراکش با پیشنهاد لیورپول، منچسترسیتی، آرسنال و چلسی مواجه شده و یان دیومانده وینگر 19 ساله ساحل عاج به رئال مادرید پیوست. یوهان مانزامبی پدیده 20 ساله سوئیس هم با استون ویلا قرارداد بست.
روزگاری بود که فوتبال ایران هم از این سبد سهمی قابل توجه داشت. با این حال چند دورهای است که بازیکنان تیم ملی کشورمان در جام جهانی، توجه باشگاههای پنج لیگ برتر جهان را جلب نمیکنند و خروجی قابل توجهی از تیم ملی به سمت لیگهای معتبر یا نیمه معتبر ندیدهایم!
یکی از نکاتی که برای جذب بازیکن از جام جهانی مورد نظر باشگاهها قرار میگیرد، سن بازیکنان است. همانطور که در قبال مواردی چون بوعدی، دیومانده و مانزامبی اشاره شد، باشگاهها به جذب بازیکنان عمدتاً جوان رغبت نشان میدهند و بازیکنانی که سن آنها از 30 سال گذشته، توجه باشگاههای بزرگ را کمتر جلب میکنند.
با توجه به میانگین سنی بالای تیم ملی ایران، نبود خروجی از تیم امیر قلعهنویی به مقصد لیگهای درجه یک یا دوی اروپا چندان دور از ذهن نبود. از فهرست تیم ملی، تاکنون (تا لحظه نگارش این گزارش) دو انتقال مهم در نقلوانتقالات تابستانی ثبت شده است. یکی شهریار مغانلو که دل از لژیونر شدن کَند و به تراکتور ملحق شد. دیگری هم میلاد محمدی که به تیم «ویتبسک» بلاروس پیوست؛ تیمی از لیگ شصتودوم دنیا (به انتخاب فدراسیون آمار و تاریخ فوتبال)!
شرایط امروز فوتبال ایران را با 30 سال قبل مقایسه میکنیم. تیم جوان محمد مایلیکهن در جام ملتهای آسیا 1996 با ستارگانی چون علی دایی، مهدی مهدویکیا، کریم باقری، مهرداد میناوند، خداداد عزیزی و مهدی مهدویکیا درخشید و بر سکوی سوم آسیا ایستاد. همین تیم در جام جهانی 1998 اولین برد تاریخ ایران در جامهای جهانی را رقم زد و نشاط ویژهای به جامعه دهه 70 ایران بخشید.
باقری، دایی و عزیزی از این تیم حدود پنج ماه بعد ترانسفر شدند؛ باقری و دایی به آرمینیا بیلفلد پیوستند و عزیزی راهی افسی کُلن شد. بعد از جام جهانی 1998 میناوند با اشتورم گراتس اتریش قرارداد بست و مهدی پاشازاده به عضویت بایرلورکوزن درآمد. یک سال بعد از این تاریخ نیز سیروس دینمحمدی، مهدی مهدویکیا، علی موسوی و داریوش یزدانی به فوتبال اروپا رفتند.
این رویه در سال 2006 هم تکرار شد. با وجود عملکرد ضعیف تیم ملی ایران در این مسابقات، آندرانیک تیموریان با 23 سال سن از ابومسلم به بولتون انگلیس پیوست و نکونامِ 26 ساله به اوساسونای اسپانیا ملحق شد. در تیم ملی 2026 اما جوانِ طراز اولی به میدان نرفت که مشتری پروپاقرصی برای خودش دست و پا کند.
مطمئناً اگر بازیکنان مستعدی چون امیرمحمد رزاقینیا و امیرحسین محمودی فرصت بازی در جام جهانی پیدا میکردند یا نفرات باتجربهتری چون مهدی قایدی و مهدی ترابی در صورت هجومیتر بودن سبک بازی تیم ملی میتوانستند دقایق بیشتری به میدان بروند، حداقل یک بازیکن از ایران به سطح اول یا دوم اروپا ترانسفر میشد. در این میان شایعاتی پیرامون انتقال رامین رضاییان به اروپا شنیده میشود که هنوز رنگ واقعیت به خود نگرفته است.
