۱۰ چالش بزرگ اقتصاد ایران
تورم بالا، رشد اقتصادی پایین، نوسانات ارزی و کسری بودجه مهمترین چالشهای اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۵ هستند
اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۵ با مجموعهای از چالشهای ساختاری و کوتاهمدت مواجه است که هر یک به تنهایی میتوانند بر روند رشد، سرمایهگذاری، رفاه خانوارها و عملکرد بنگاههای اقتصادی اثرگذار باشند.
به گزارش دنیای اقتصاد، در سالهای گذشته، بسیاری از این مشکلات نهتنها برطرف نشدهاند، بلکه به دلیل انباشت سیاستهای ناکارآمد، تحریمهای خارجی، نوسانات اقتصادی و کاهش سرمایهگذاری، ابعاد گستردهتری پیدا کردهاند.
نخستین و شاید مهمترین چالش اقتصاد ایران، تورم مزمن است؛ این پدیده طی هفت سال گذشته به یکی از ویژگیهای ثابت اقتصاد کشور تبدیل شده است. استمرار این نرخهای تورم پیامدهای گستردهای بر قدرت خرید خانوارها، سرمایهگذاری، توزیع درآمد و رفاه اجتماعی داشته است. مهمترین عوامل ایجادکننده تورم در ایران شامل رشد بالای نقدینگی، کسری بودجه مزمن دولت، ناترازی نظام بانکی و بیثباتی بازار ارز است.
دومین چالش اقتصاد ایران، رشد اقتصادی است. دهه ۱۳۹۰ از منظر بسیاری از اقتصاددانان، دهه از دسترفته اقتصاد ایران محسوب میشود؛ زیرا متوسط رشد اقتصادی کشور در این دوره تقریبا صفر بود. نگرانی اصلی این است که دهه ۱۴۰۰ نیز به سرنوشت دهه قبل دچار شود و اقتصاد کشور بار دیگر دورهای طولانی از رشد پایین را تجربه کند.
سومین چالش، کسری بودجه دولت است؛ چالشی که طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین عوامل ایجاد تورم تبدیل شده است. ساختار مالی دولت همچنان وابستگی بالایی به درآمدهای نفتی دارد و هر زمان صادرات نفت کاهش یافته یا درآمدهای ارزی محدود شده است، دولت با کسری منابع مواجه شده است.
چهارمین چالش، سیاست ارزی و نوسانات نرخ ارز است. طی سالهای اخیر، نرخ ارز به یکی از مهمترین متغیرهای اقتصادی ایران تبدیل شده و تقریبا تمامی بازارها از تغییرات آن تاثیر پذیرفتهاند. کارشناسان معتقدند تا زمانی که تورم بالا، کسری بودجه و نااطمینانیهای اقتصادی ادامه داشته باشد، نرخ ارز نیز همچنان نوسانات قابلتوجهی خواهد داشت.
پنجمین چالش بزرگ اقتصاد ایران به ناترازی صندوقهای بازنشستگی مربوط میشود. نسبت پشتیبانی صندوق بازنشستگی کشوری حدود ۰.۴۷ و سازمان تامین اجتماعی نیروهای مسلح حدود ۰.۸۱ گزارش شده است که نشاندهنده ناترازی جدی در پایداری مالی این صندوقهاست.
ششمین چالش به ناترازی محیطزیست اختصاص دارد. ناترازی آب، فرونشست زمین، آلودگی هوا، گسترش ریزگردها، کاهش منابع طبیعی و تغییرات اقلیمی، هزینههای اقتصادی قابلتوجهی به کشور تحمیل کردهاند.
هفتمین چالش، ناترازی انرژی و سوخت است. ایران با وجود برخورداری از منابع عظیم نفت و گاز، طی سالهای اخیر با کمبود برق و گاز در فصول مختلف سال مواجه بوده است. قطعیهای مکرر برق در تابستان و محدودیت گاز در زمستان، خسارتهای سنگینی به صنایع، تولیدکنندگان و حتی بخش خدمات وارد کرده است.
هشتمین چالش به سیاست خارجی و تحولات ژئوپلیتیک مربوط میشود. اقتصاد ایران طی دو دهه گذشته همواره تحتتاثیر تحریمهای بینالمللی، تنشهای منطقهای و محدودیتهای مالی قرار داشته است. پرونده هستهای، موضوع FATF، تحریمهای اقتصادی و وضعیت روابط ایران با کشورهای منطقه و جهان، همچنان از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر اقتصاد کشور هستند.
نهمین چالش، مسائل جمعیتی و بازار کار است. کاهش نرخ رشد جمعیت، افزایش سهم سالمندان و کاهش تدریجی جمعیت در سن کار، از مهمترین دغدغههای بلندمدت اقتصاد ایران محسوب میشوند.
دهمین چالش به اینترنت، اقتصاد دیجیتال و محدودیتهای فضای مجازی اختصاص دارد. فعالان این حوزه در ایران با چالشهایی مانند قطعی اینترنت، محدودیت دسترسی، فیلترینگ و کاهش کیفیت ارتباطات مواجه بودهاند. کارشناسان اشاره کردهاند که قطعی اینترنت به صورت روزانه ۳ تا ۵ همت به اقتصاد کشور آسیب زده است.
