محرز: محرز: کمبود بودجه مانع ورود واکسن HPV به برنامه ملی است / سوری: نگرانی درباره حذف واکسنهای رایگان هم وجود دارد
واکسن HPV پشت خط بودجه ماند؟ / هشدار متخصصان درباره هزینههای حذف پیشگیری
در حالی وزارت بهداشت اضافه شدن واکسن HPV به سبد واکسیناسیون رایگان را منتفی میداند که قیمت هر دوز آن چند میلیون تومان است و دسترسی بسیاری افراد را محدود کرده است. دو متخصص حوزه سلامت در گفتوگو با فرارو از زاویههای متفاوت به این پرسش پاسخ دادهاند. مینو محرز و حمید سوری ضمن تاکید بر اهمیت پیشگیری، محدودیت بودجه را مهمترین مانع توسعه واکسیناسیون و پوشش بیمهای این واکسن دانستهاند.
فرارو- «واکسن HPV فعلا قرار نیست به برنامه واکسیناسیون رایگان کشور اضافه شود». علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت اعلام کرده که تمرکز وزارتخانه در شرایط فعلی، بر تامین واکسنهای موجود در سبد واکسیناسیون است و برنامهای برای افزودن واکسن جدید وجود ندارد. اعلام عمومی این تصمیم دوباره موضوع جایگاه HPV در نظام سلامت ایران، هزینه پیشگیری و دسترسی مردم به این واکسن را زنده کرده است.
به گزارش فرارو، این نخستین بار نیست که موضوع واکسیناسیون HPV در ایران، زگیل تناسلی و ارتباط انواع HPV با سرطان محل بحث میشود. مینو محرز، متخصص بیماریهای عفونی و رئیس پیشین مرکز تحقیقات ایدز ایران نیز سال گذشته در گفتوگو با فرارو هشدارهایی درباره نبود واکسیناسیون و افزایش مشکلات اجتماعی ناشی از HPV داده بود. او همان زمان به اهمیت واکسن چهارظرفیتی، ضرورت آموزش عمومی و نقش انگ اجتماعی در تشدید مشکلات بیماران اشاره کرده بود. حالا با گذشت یک سال از این گفتگو، وزارت بهداشت بطور رسمی موضع خود را اعلام کرده و دوباره این پرسش را مطرح کرده که فاصله بین توصیههای علمی و سیاستهای اجرایی در حوزه HPV چگونه پر خواهد شد؟ و هزینههای نبود واکسیانسیون برای آینده نظام سلامت چیست؟
در ادامه، مینو محرز به عنوان متخصص بیماریهای عفونی درباره جایگاه واکسن HPV و ضرورت پیشگیری دیدگاه خود را مطرح کرده و سپس حمید سوری، اپیدمیولوژیست و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی از زاویه یک سیاستگذار سلامت به مسائلی چون محدودیتهای بودجهای و مسئله عدالت در دسترسی به واکسن، این موضوع را بررسی کرده است.
مینو محرز: کمبود بودجه، مهمترین مانع ورود واکسن HPV به برنامه ملی
دکتر مینو محرز سالهاست درباره بیماریهای عفونی و ضرورت پیشگیری از آنها فعالیت میکند. او ریاست پیشین مرکز تحقیقات ایدز ایران را بر عهده داشته و عضو فرهنگستان علوم پزشکی ایران است. محرز یکی از پزشکانی است که در سالهای گذشته بارها درباره HPV، راههای انتقال، ضرورت آموزش عمومی و نقش واکسن در کاهش عوارض این بیماری صحبت کرده است.
به گفته او، «ایران سالهاست یکی از موفقترین برنامههای واکسیناسیون همگانی منطقه را اجرا میکند و طبیعی است که در شرایط کمبود بودجه، اولویت با حفظ واکسنهای موجود باشد.»
مینو محرز، متخصص بیماریهای عفونی به فرارو میگوید: «ما از گذشته در ایران برنامه واکسیناسیون همگانی داشتهایم و هنوز هم این برنامه برای واکسنهای ضروری ادامه دارد. برای اینکه واکسن جدیدی به این برنامه اضافه شود، باید بودجه لازم وجود داشته باشد. در حال حاضر وزارت بهداشت هم مانند بسیاری از بخشهای دیگر با کمبود بودجه مواجه است و طبیعتا نمیتواند واکسن جدیدی را به برنامه واکسیناسیون اضافه کند. البته امیدوارم در آینده این امکان فراهم شود و این واکسن هم وارد برنامه ملی واکسیناسیون شود اما فعلا شرایط آن وجود ندارد.»
به گفته این متخصص بیماریهای عفونی، «در شرایط فعلی افرادی که توانایی مالی دارند، میتوانند واکسن HPV را بهصورت شخصی تهیه و تزریق کنند»؛ هرچند این موضوع به معنای دسترسی برابر همه افراد جامعه نیست.
محرز در پاسخ به این پرسش که آیا نمیتوان دستکم نوجوانان یا گروههای پرخطر را تحت پوشش بیمه یا یارانه قرار داد، میگوید: «فعلا با محدودیتهایی روبهرو هستیم و بیمهها هم این واکسن را پوشش نمیدهند. علت آن نیز همین مشکلات و محدودیتهای اقتصادی است. ما همیشه در کشور برنامه واکسیناسیون کودکان بسیار خوبی داشتهایم و این برنامه همواره بهروز بوده اما اکنون شرایط به گونهای نیست که بتوان واکسن جدیدی را به آن اضافه کرد.»
در حال حاضر نیز همین مسئله، هزینه دسترسی به واکسن را به یکی از چالشهای اصلی مردم بدل کرده. واکسن HPV در بازار دارویی ایران وجود دارد ولی نه رایگان است و نه تحت پوشش بیمههای پایه قرار میگیرد. بسته به نوع واکسن، قیمت هر دوز از چند میلیون تومان آغاز میشود و برای برخی واکسنهای وارداتی، هزینه تکمیل دوره واکسیناسیون میتواند به چند ده میلیون تومان برسد. رقمی که برای بسیاری از خانوادهها اگر پیش از این قابل پرداخت بوده، حالا دیگر نیست.
محرز در عین حال تاکید میکند که پیشگیری از HPV فقط به واکسیناسیون محدود نمیشود و آموزش عمومی نیز باید همزمان دنبال شود. او میگوید: «من بارها گفتهام که آموزش درباره تماسهای جنسی باید از دوران مدرسه آغاز شود. این یک غریزه طبیعی است و خانوادهها هم باید آموزش ببینند تا فرزندانشان را با راههای پیشگیری از این بیماری آشنا کنند. آموزش صحیح میتواند از بسیاری از مشکلات بعدی جلوگیری کند.»
او با اشاره به تجربه کشورهای دیگر ادامه میدهد: «در بسیاری از کشورها هم آموزش داده میشود و هم واکسن HPV را در برنامه ایمنسازی ملی قرار دادهاند. واکسن آن نیز وجود دارد. همین واکسن چهارظرفیتی برای نیاز کشور کافی است. واکسنهای با ظرفیت بالاتر مانند واکسن ۹ ظرفیتی هم در دنیا وجود دارند ولی در حال حاضر در کشور در دسترس نیستند و همان واکسن چهارظرفیتی نیز میتواند نیاز را برطرف کند.»
این متخصص بیماریهای عفونی در پایان با اشاره به اولویتبندی منابع در نظام سلامت میگوید: «سازمان جهانی بهداشت نیز واکسیناسیون HPV را توصیه کرده اما وقتی با کمبود بودجه مواجه باشیم، اگر بخواهیم این واکسن را هم به برنامه واکسیناسیون اضافه کنیم، ممکن است تامین سایر واکسنهایی که برای پیشگیری از بیماریهای واگیردار و اپیدمیها اهمیت بیشتری دارند، دچار مشکل شود. به همین دلیل، در شرایط فعلی طبیعی است که اولویت وزارت بهداشت با همان واکسنها باشد.»
حمید سوری: تصمیم درباره HPV بیشتر اقتصادی است تا علمی
دکتر حمید سوری، اپیدمیولوژیست و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی معتقد است آنچه امروز مانع ورود واکسن HPV به برنامه واکسیناسیون رایگان کشور شده، بیش از آنکه ریشه در شواهد علمی داشته باشد، به محدودیتهای اقتصادی و بودجهای بازمیگردد.
این اپیدمیولوژیست در واکنش به اعلام وزارت بهداشت مبنی بر اینکه فعلا برنامهای برای افزودن واکسن HPV به سبد واکسیناسیون رایگان کشور وجود ندارد، به فرارو میگوید: «شواهد علمیای ندیدهام که موید قطع واکسیناسیون HPV یا کنار گذاشتن آن باشد. به نظر میرسد تصمیم فعلی عمدتا ناشی از مسائل بودجهای و اقتصادی است.»
سوری با اشاره به شرایط اقتصادی نظام سلامت هشدار میدهد که محدود شدن منابع مالی، تنها بر واکسن HPV اثر نمیگذارد و ممکن است سایر برنامههای پیشگیرانه را نیز تحت تاثیر قرار دهد. او میگوید: «اگر این روند ادامه پیدا کند، این نگرانی وجود دارد که در آینده برخی برنامههای واکسیناسیون عمومی حذف شوند یا از حالت رایگان خارج شوند.»
این اپیدمیولوژیست در عین حال تاکید میکند که در شرایط فعلی، آموزش عمومی مهمترین ابزار در دسترس برای کنترل HPV است، هرچند آن را جایگزین واکسیناسیون نمیداند. او میگوید: «آموزش هم کمهزینه است و هم اثرگذار ولی کافی نیست. آموزش زمانی اثربخشی مناسبی دارد که در کنار سایر اقدامات مانند واکسیناسیون انجام شود. وقتی امکان توسعه واکسیناسیون وجود ندارد، آموزش تنها راهی است که فعلا در دسترس است.»
به گفته سوری، نبود پوشش بیمهای و قیمت بالای واکسن هم مسئله دیگری است که نمیتوان از آن چشمپوشی کرد. او معتقد است این موضوع بیش از همه به ضرر گروههای کمبرخوردار تمام میشود. همان گروههایی که نه تنها توانایی پرداخت هزینه واکسن را ندارند، بلکه دسترسی محدودتری هم به خدمات درمانی خواهند داشت. او میگوید: «اینطور نیست که فقط ثروتمندان به HPV مبتلا شوند. اتفاقا افرادی که از وضعیت اقتصادی و اجتماعی پایینتری برخوردارند، بیشتر در معرض آسیب هستند اما همان افراد توان مالی کافی برای تهیه واکسن یا استفاده از خدمات پیشگیرانه را هم ندارند. به همین دلیل، عوارض ناشی از بیماری در این گروهها میتواند بیشتر باشد.»
سوری نهایتا آموزش و پیشگیری را دو ضلع مکمل یکدیگر میداند و تاکید میکند که کنار گذاشتن واکسیناسیون به دلیل محدودیت بودجه، اگر با برنامههای آموزشی موثر همراه نباشد، در سالهای آینده هزینههای بیشتری را به نظام سلامت تحمیل خواهد کرد. او معتقد است «سرمایهگذاری در پیشگیری از HPV، هرچند در کوتاهمدت هزینهبر به نظر برسد، در بلندمدت از نظر اقتصادی و اجتماعی بهصرفهتر از درمان عوارض بیماری خواهد بود.»
