تابستان؛ از گرمای ۴۹ درجه اهواز تا ۱۱ درجه شهرکرد
از اهواز با ۴۹ درجه تا شهرکرد با ۱۱ درجه، از گردوغبار در اصفهان تا وزش باد شدید در زابل، تابستانِ ایران، داستانی تکراری اما همیشه نفسگیر است.
هر سال، با آغاز تابستان، الگوی آب و هوایی ایران وارد فاز تکراری اما همیشهجنجالی خود میشود: هوای پایدار، گرمایِ سوزان، و طوفانهای گردوغبار.
صادق ضیاییان، رئیس مرکز ملی پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا، گفت: این الگو، آنقدر در تقویم اقلیمی ایران تکرار شده که دیگر نمیتوان آن را یک «پیشبینی» تلقی کرد؛ بلکه باید آن را یک قاعدهی همیشگی دانست. قاعدهای که بر اساس تحلیل آخرین نقشههای پیشیابی هواشناسی، طی روزهای آینده نیز در غالب مناطق کشور برقرار خواهد بود.
گردوغبار؛ مهمانِ ناخواندهی دامنههای زاگرس
در همین روزها، طبق اعلام صادق ضیاییان، رئیس مرکز ملی پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا، دامنههای شرقی زاگرس شامل استانهای قم، مرکزی و اصفهان، میزبان گردوغبار خواهند بود.
این پدیده، دیگر یک «خبر» نیست؛ یک هشدارِ تکراری است. گردوغبار در مناطق خشک و نیمهخشک ایران، تحت تأثیر افزایش دما، کاهش بارندگی و تغییرات اقلیمی، به یکی از مخربترین پدیدههای جوی تبدیل شده است.
پژوهشها نشان دادهاند که سرعت باد و دما بیشترین تأثیر را بر نوسانات فراوانی طوفانهای گردوغبار دارند و کاهش بارندگی نیز اثرِ افزایشی بر این پدیده دارد. به عبارت دیگر، هر چه خشکسالی شدیدتر باشد، گردوغبار بیشتر خواهد بود. و تابستانِ ایران، فصلِ اوجِ این چرخهی معیوب است.
شرق کشور؛ در محاصرهی باد و خاک
در روزهای آینده، شرق کشور نیز درگیر وزش باد شدید و خیزش گردوخاک خواهد شد. بهویژه منطقهی زابل، و از روز سهشنبه تا جمعه، جنوب خراسان رضوی درگیر این پدیده خواهند بود.
یکشنبه ۲۱ تیر، ارتفاعات البرز مرکزی و شرقی و همچنین ارتفاعات شمال خراسان رضوی نیز شاهد افزایش ابر، رگبار و رعدوبرق پراکنده خواهند بود. اما شاید داغترین بخش خبر، مربوط به دمای هوا باشد. در روزهای ۲۱ و ۲۲ تیر، اهواز با دمای ۴۸ و ۴۹ درجه سانتیگراد، گرمترین مرکز استان کشور خواهد بود. در نقطهی مقابل، شهرکرد با دمای ۱۱ درجه، سردترین مرکز استان خواهد بود.
اختلاف ۳۸ درجهای میان دو شهر ایرانی، روایتی است از وسعت و تنوع اقلیمی ایران؛ از گرمای سوزان جنوب تا سرمای زودرسِ کوهستانهای زاگرس.
تهران؛ ۳۸ درجه و گردوغبار
پایتخت نیز از این قاعده مستثنی نیست. آسمان تهران در روزهای ۲۱ و ۲۲ تیر، صاف و همراه با وزش باد شدید و گردوخاک خواهد بود. دمای تهران در این دو روز به ترتیب ۳۸ و ۳۷ درجه سانتیگراد پیشبینی میشود. در شبها، دمای هوا به ۲۸ درجه کاهش خواهد یافت.
افزایش دما در شمال و شمال شرق
از سوی دیگر، دوشنبه (۲۲ تیر) و سهشنبه (۲۳ تیر)، شاهد افزایش نسبی دما در سواحل دریای خزر و شمال غرب خواهیم بود. همچنین در سهشنبه و چهارشنبه (۲۳ و ۲۴ تیر)، این افزایش دما به شمال شرق نیز تسری مییابد. طی سه روز آینده، خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان مواج خواهند بود. همچنین روز یکشنبه، دریای خزر نیز متلاطم خواهد شد.
تابستانِ پیشرو؛ داغتر از همیشه؟
پیشبینیهای فصلی نشان میدهد که تابستان ۱۴۰۵، با دمایی فراتر از نرمال همراه خواهد بود. رئیس مرکز خشکسالی نیز تأکید کرده که با توجه به کمبود آب، کشت محصولات آببر و مدیریت آبیاری در فصل گرم بسیار مهم است تا کمبود منابع آبی خسارت وارد نکند.
تابستان در ایران، همواره با سه مؤلفهی ثابت همراه بوده است: هوای پایدار، گرمای شدید و گردوغبار. این سهگانهی اقلیمی، هر سال تکرار میشود و هر سال، هشدارها و توصیههای مشابهی از سوی مسئولان ارائه میشود. با این حال، آنچه این الگو را هر سال «خاصتر» میکند، شدتِ آن است. افزایش دما، کاهش بارندگی و تشدید خشکسالی، باعث شده گردوغبار فراگیرتر شود، هوا گرمتر از قبل شود و زندگی در مناطق مرکزی و شرقی کشور دشوارتر از همیشه گردد.
از اهواز با ۴۹ درجه تا شهرکرد با ۱۱ درجه، از گردوغبار در اصفهان تا وزش باد شدید در زابل، تابستانِ ایران، داستانی تکراری اما همیشه نفسگیر است. تکراری، اما هر سال با شدتی تازه. و پایانی برای آن متصور نیست، مگر آنکه تغییرات اقلیمی جدی گرفته شود و برای کاهشِ پیامدهایش، چارهای اندیشیده شود.
