چک تضمینشده؛ چک رمزدار کنار گذاشته شد
چک تضمینشده جایگزین چک رمزدار میشود تا معاملات بزرگ با ثبت در سامانه صیاد، شناسه صیادی و امکان استعلام آنلاین، شفاف و قابل رهگیری باشند
فرارو- چک تضمینشده وارد سیستم بانکی میشود تا پرونده چک رمرزدار برای همیشه بسته شود.
به گزارش فرارو؛ بانک مرکزی با گرفتن این تصمیم کاری میکند تا هر معاملهای مثل مثل خرید خانه و خودرو در یک بستر شفاف و قابل رهگیری انجام شود. چک رمزدار فقط یک برگه کاغذی بود که بانک پشت آن را تضمین میکرد اما اطلاعات صدور و نقلوانتقال آن در هیچ سامانهای ثبت نمیشد. حالا با اتصال چک تضمینشده به سامانه صیاد، صدور، مشخصات گیرنده و علت استفاده از چک در شبکه بانکی ثبت میشود و امکان استعلام آنلاین برای ذینفع فراهم است.
چرا چک رمزدار کنار گذاشته میشود؟
چک رمزدار سالها در شبکه بانکی ایران برای معاملات بزرگ استفاده میشد. این چک را بانک صادر میکرد و چون مبلغ آن از همان ابتدا در حساب صادرکننده مسدود میشد، امکان برگشت خوردن وجود نداشت. این ویژگی باعث میشد طرفین معامله از بابت رد و بدل شدن پول مطمئن باشند.
چک رمزدار البته چند ویژگی مهم نداشت. اول اینکه صدور آن در سامانه صیاد ثبت نمیشد. دوم اینکه نام و کد ملی گیرنده در یک سامانه متمرکز قرار نمیگرفت و نهایتا اینکه علت استفاده از چک در سیستم بانکی نمیرفت. همین خلا اطلاعاتی امکان استفاده از چک رمزدار را در معاملات غیرشفاف بالا میبرد و امکان رهگیری دقیق جریانهای مالی بزرگ برای بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی محدود میشد.
بانک مرکزی به همین دلیل سمت ابزاری میرود که هم خاصیت برگشت نخوردن داشته باشد و هم مسیر صدور تا نقد شدن در قابل رهگیری باشد.
چک تضمینشده چیست؟
چک تضمینشده یک ابزار جدید در شبکه بانکی است که مشخصات آن به صورت کامل در سامانه ملی چک یا همان صیاد ثبت میشود. چک تضمینشده مثل چک رمزدار از طرف بانک صادر میشود و مبلغ آن از همان ابتدای صدور در حساب مشتری مسدود میماند تا اطمینان از پرداخت وجه وجود داشته باشد.
هر برگ چک تضمینشده دارای یک شناسه 16 رقمی صیاد است که هویت چک را در سامانه مشخص میکند. موقع صدور مشخصات کامل گیرنده از جمله اسم، کد ملی و اطلاعات تماس روی چک ثبت و همزمان در سامانه صیاد ذخیره میشود. علت صدور چک مثلا خرید مسکن، خودرو یا تسویه قرارداد هم در سامانه درج میشود تا بعدا و در صورت نیاز اطلاعات آن قابل بررسی باشد.
گیرنده چک میتواند قبل از قبول کردن برگه از طریق ابزارهای استعلام مثل اپلیکیشنهای بانکی یا درگاههای رسمی اصالت چک، وضعیت آن و نام صادرکننده را بررسی کند. این قابلیت خطر جعل و سواستفاده از چک را کم میکند.
تفاوت چک تضمینشده با چک رمزدار چیست؟
تفاوتهای این دو ابزار در چند محور اصلی قابل جمعبندی است.
ثبت در سامانه و شفافیت
صدور چک در چک تضمینشده در سامانه صیاد ثبت میشود. علت صدور در سامانه ثبت میشود و کل فرآیند از لحظه صدور تا زمان نقد شدن در شبکه بانکی قابل رهگیری است.
در چک رمزدار قدیمی این سطح از ثبت اطلاعات وجود نداشت و فقط خود بانک صادرکننده از وضعیت چک اطلاع پیدا میکرد. همین تفاوت باعث میشود چک تضمینشده ابزار بهتری برای کنترل جریانهای مالی بزرگ باشد.
شناسه صیادی و امکان استعلام
هر چک تضمینشده دارای شناسه 16 رقمی صیاد است. این شناسه امکان استعلام برای ذینفع را فراهم میکند. گیرنده میتواند قبل دریافت چک از طریق سامانههای استعلام اصالت چک را کنترل کند.
در صورت مراجعه به بانک متصدی میتواند با استفاده از این شناسه اطلاعات چک را در سامانه ملی بررسی کند و از صحت آن مطمئن شود. این ویژگی خطر جعل چک و صدور برگههای غیرواقعی را کم میکند.
محدودیت انتقال و ظهرنویسی
در چک تضمینشده چک فقط در وجه ذینفع مشخص صادر شده و امکان انتقال آن از طریق پشتنویسی وجود ندارد. این یعنی چک تضمینشده از ابتدا تا انتها متعلق به یک گیرنده است و نمیتواند بین افراد مختلف دست به دست شود.
برخی از چکها در سازوکار قدیمی با پشتنویسی بین افراد مختلف جابهجا میشدند که این امر امکان ورود چک به معاملات غیررسمی را افزایش میداد. با حذف این امکان چک تضمینشده فقط برای همان معاملهای استفاده میشود که در سامانه ثبت شده است.
محدودیت جغرافیایی
چک رمزدار قدیمی در برخی موارد محدودیت جغرافیایی داشت. یعنی فقط در شعب مشخص یا در استان صادرکننده قابل نقد شدن بود. چک تضمینشده این محدودیت را ندارد.
این ویژگی برای معاملات بین شهری و بین استانی اهمیت زیادی دارد، چون گیرنده میتواند با مراجعه به هر شعبهای از بانک صادرکننده در هر نقطه ایران وجه چک را دریافت کند.
