جزئیات جدید از طرح اختصاص صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری به ایران

فرارو- یک منبع آگاه که مستقیماً در جریان توافق میان ایران و ایالات متحده قرار دارد، به رویترز اعلام کرد که یک صندوق خصوصی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای تحریک سرمایه‌گذاری در ایران در چارچوب توافق میان دو کشور در نظر گرفته شده و بیش از نیمی از منابع این صندوق پیش از امضای توافق نهایی، از سوی سرمایه‌گذاران متعهد شده است. 

به گزارش فرارو به نقل از رویترز، این منبع که به دلیل آماده شدن واشنگتن و تهران برای امضای توافق در روز جمعه نخواست نامش فاش شود، گفت این صندوق به گونه‌ای طراحی شده است که برای هر دو طرف انگیزه اقتصادی لازم را برای دستیابی به توافق نهایی و پایان دادن به جنگ فراهم کند. 

به نوشته رویترز، اگرچه اصل ایجاد این صندوق پیش‌تر گزارش شده بود، اما این خبرگزاری برای نخستین بار فاش کرده است که بیش از نیمی از سرمایه ۳۰۰ میلیارد دلاری آن تاکنون تعهد شده و تمامی منابع آن نیز از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی تأمین خواهد شد. 

مقامات آمریکایی و ایرانی روز یکشنبه اعلام کردند که بر سر چارچوبی برای پایان دادن به جنگی که به گفته این گزارش با حمله نیروهای آمریکایی و اسرائیلی به ایران در ۲۸ فوریه آغاز شده بود، توقف محاصره ایران از سوی آمریکا و بازگشایی تنگه هرمز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان به توافق رسیده‌اند. 

این منبع توضیح داد که صندوق جدید یک ابزار سرمایه‌گذاری خصوصی است و نه یک برنامه بازسازی یا پرداخت غرامت؛ همچنین هیچ‌گونه منابع مالی یا کمک دولتی در آن وجود نخواهد داشت. به گفته وی، شرکت‌هایی از ایالات متحده، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، آسیا، آمریکای جنوبی و آفریقا تأمین مالی این صندوق را پذیرفته‌اند. 

وی افزود سرمایه‌گذاری‌های وعده داده‌شده در بخش‌های انرژی، لجستیک، تولید و حمل‌ونقل متمرکز خواهد بود. 

در همین حال، یک منبع ارشد ایرانی نیز به رویترز گفت تهران در ابتدا از ایالات متحده درخواست ۴۰۰ میلیارد دلار غرامت بابت خسارات جنگ کرده بود، اما واشنگتن اعلام کرد که چنین مبلغی را پرداخت نخواهد کرد. 

به گفته این منبع، پس از آن ایده تشکیل «صندوق بازسازی و توسعه» مطرح شد. 

وی افزود این سازوکار مشارکت کشورهای منطقه را از روش‌های مختلف پیش‌بینی می‌کند که شامل اعطای وام، ایجاد خطوط اعتباری یا تأمین مستقیم منابع مالی برای بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده در جنگ از جمله مجتمع فولاد مبارکه، پالایشگاه‌ها، فرودگاه‌ها و به طور کلی زیرساخت‌های آسیب‌دیده خواهد بود. 

رویترز در ادامه گزارش خود یادآور شده است که ایران، به‌رغم برخورداری از یکی از بزرگ‌ترین اقتصادهای خاورمیانه، طی چهار دهه گذشته تقریباً هیچ سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی قابل توجهی جذب نکرده و به دلیل موج‌های متوالی تحریم‌های آمریکا و جامعه بین‌المللی از بازارهای سرمایه جهانی کنار گذاشته شده است. 

این گزارش همچنین تأکید می‌کند که ایران دومین ذخایر اثبات‌شده گاز طبیعی و چهارمین ذخایر اثبات‌شده نفت جهان را در اختیار دارد. علاوه بر این، جمعیتی جوان و تحصیل‌کرده با بیش از ۹۲ میلیون نفر، پایه صنعتی متنوع و ظرفیت‌های توسعه‌نیافته قابل توجه در حوزه‌هایی مانند پتروشیمی، معدن، گردشگری و کشاورزی از دیگر مزیت‌های اقتصادی این کشور به شمار می‌رود. 

منبع آگاه از روند مذاکرات همچنین تأکید کرد که این صندوق سرمایه‌گذاری کاملاً مستقل از مذاکرات موازی درباره لغو تحریم‌های آمریکا و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران در خارج از کشور است و این دو مسیر، سازوکارهای مالی جداگانه‌ای با اهداف و جدول زمانی متفاوت محسوب می‌شوند. 

وی تصریح کرد که این صندوق تا زمان دستیابی به توافق نهایی و رضایت‌بخش ایجاد یا عملیاتی نخواهد شد و تفاهم‌نامه‌ای که قرار است امضا شود، صرفاً چارچوبی برای سازمان‌دهی روند اجرای توافق طی ۶۰ روز آینده خواهد بود. 

این منبع گفت: «این تفاهم‌نامه تنها پس از امضای توافق نهایی ایجاد خواهد شد. در طول این ۶۰ روز، مدیران صندوق با ایرانیان و سرمایه‌گذاران برای برنامه‌ریزی و تعیین محدوده پروژه‌ها همکاری خواهند کرد.» 

وزارت امور خارجه ایران و وزارت امور خارجه پاکستان که در میانجیگری برای شکل‌گیری این صندوق نقش داشته‌اند، تاکنون به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ نداده‌اند. 

در همین حال، سخنگوی کاخ سفید به مصاحبه جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با شبکه سی‌بی‌اس در روز دوشنبه اشاره کرد. ونس در این گفت‌وگو گفته بود ایران در صورت پایبندی به توافق با واشنگتن، از جمله برچیدن برنامه هسته‌ای، از بین بردن ذخایر مواد غنی‌شده، پذیرش رژیم بازرسی و اجرای کامل تعهدات، می‌تواند به یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری با حمایت کشورهای حوزه خلیج فارس دسترسی پیدا کند. 

منبع آگاه همچنین اظهار داشت هنوز مشخص نیست این صندوق چگونه و توسط چه نهادی اداره خواهد شد و جزئیات اصلی آن همچنان در دست بررسی است. 

وی در ادامه از شرکت‌هایی از کره جنوبی، ژاپن، سنگاپور، مالزی و ایالات متحده به عنوان بخشی از سرمایه‌گذاران متعهد نام برد، اما از ارائه فهرست کامل آن‌ها خودداری کرد. 

بر اساس این گزارش، تفاهم‌نامه ۶۰ روزه صرفاً یک چارچوب اولیه است و توافق نهایی محسوب نمی‌شود. انتظار می‌رود مذاکره‌کنندگان ایران و آمریکا در این دوره درباره موضوعات مختلف از جمله پرونده هسته‌ای، لغو تحریم‌ها و مسائل امنیت منطقه‌ای به مذاکرات خود ادامه دهند.