تصاویر؛ چهره امروز تاجیکستان ۳۵ سال پس از استقلال
تاجیکستان در حالی خود را برای سیوپنجمین سالگرد استقلال آماده میکند که پس از دههها عبور از جنگ داخلی و تحولات پساشوروی، چهرهای آرام و باثبات به خود گرفته است. کشوری که هنوز نشانههای گذشته شوروی در آن دیده میشود، اما همزمان در تلاش است هویت ملی مستقل خود را بیش از پیش تثبیت کند.
شهر خجند، دومین شهر بزرگ تاجیکستان، از نخستین ساعات بامداد جنبوجوش روزانه خود را آغاز میکند. ساعت ۵:۳۰ صبح، بازار پنجشنبه، یکی از بزرگترین بازارهای کشور، مملو از فعالیت است؛ فروشندگان کامیونها و وانتهای حامل کلم را تخلیه میکنند، کبوترها در اطراف مسجد مجاور به پرواز درمیآیند و تصویری بزرگ از امامعلی رحمان رئیسجمهور تاجیکستان بر فراز بازار خودنمایی میکند.
به گزارش فرارو، امامعلی رحمان از سال ۱۹۹۲ قدرت را در دست دارد و از زمان استقلال تاجیکستان پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، هدایت این کشور آسیای مرکزی را بر عهده داشته است. تاجیکستان که کوهستانیترین و فقیرترین کشور در میان جمهوریهای سابق شوروی محسوب میشود، در سالهای نخست استقلال شاهد جنگ داخلی پنجسالهای میان دولت مورد حمایت روسیه و مخالفانی متشکل از اصلاحطلبان دموکرات و گروههای اسلامگرا بود. خجند در آن دوران یکی از پایگاههای اصلی نیروهای حامی دولت به شمار میرفت.
امروز و در آستانه سیوپنجمین سالگرد استقلال، این منطقه از آرامش برخوردار است و اقتصاد آن تا حد زیادی به درآمدهای ارسالی شهروندانی وابسته است که در روسیه مشغول به کار هستند. تصاویر امامعلی رحمان در مدارس، هتلها، رستورانها و موزهها به چشم میخورد و حتی در استخرهای عمومی نیز نگاه جدی او در کنار نمادهای سبک سوسیالیستی بر فضای مجموعه سایه افکنده است.
بازار پنجشنبه خجند همچنان ترکیبی از زیرساختهای دوران شوروی، خط سیریلیک و نمادهای اسلامی را در خود حفظ کرده است. با وجود آنکه نام بازار به معنای پنجشنبه است، اما روز یکشنبه نیز رونق ویژهای دارد؛ چرا که بازار هفتگی فروش حیوانات در این روز برگزار میشود. در این بازار پرندگان زینتی، خرگوش و جوجهتیغی خرید و فروش میشوند و کودکان همراه پدران خود مسابقات سنتی خروسجنگی را تماشا میکنند.
اگرچه میراث شوروی همچنان در بسیاری از بخشهای تاجیکستان مشهود است، اما این کشور همانند دیگر جمهوریهای آسیای مرکزی تلاش کرده هویت مستقل خود را شکل دهد. در خجند که پیشتر لنینآباد نام داشت، مجسمه ولادیمیر لنینئبنیانگذار اتحاد شوروی زمانی در مرکز شهر قرار داشت، اما در سال ۲۰۱۱ به حاشیه شهر منتقل شد و اکنون در کنار جادهای خاکی و زمینی گلی قرار دارد.
بر اساس آمار دولت تاجیکستان، این کشور در سال ۲۰۲۵ میزبان حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار گردشگر بوده که بیش از ۹۱ درصد آنها از کشورهای عضو سابق اتحاد شوروی سفر کردهاند. اگرچه صنعت گردشگری روندی رو به رشد دارد، اما گردشگران کشورهای انگلیسیزبان همچنان نادر هستند. نانوایان محلی که از دیدار یک گردشگر آمریکایی شگفتزده شده بودند، با افتخار نان سنتی را که به قیمت سه سامانی (حدود ۳۲ سنت آمریکا) فروخته میشود، به وی معرفی کردند.
در یکی از مدارس خجند نیز دانشآموزان دختر با لباس فرم در حال آمادهسازی محیط برای بازدید یک مقام محلی بودند. آنها نمای مدرسه را که با بنری به مناسبت سیوچهارمین سالگرد استقلال تاجیکستان و جملهای از رودکی، شاعر نامدار فارسیزبان، مزین شده بود، تمیز میکردند. بر روی این بنر نوشته شده بود: «هرکه ناموخت از گذشت روزگار / نیز ناموزد زهیچ آموزگار».
