از علاقه جمیله شیخی به یک نقش تا خاطره «آتیلا» از مادرش
جمیله شیخی میگفت:« من نقشهای مثبت زیادی بازی کردهام ولی نمیدانم چرا همه مرا بیشتر به خاطر نقشهای منفی میشناسند، خوب شاید نقش منفی بیشتر در ذهن مردم باقی میماند.»
فردا ۹ اردیبهشت ماه، سالروز تولد جمیله شیخی است، بازیگری که در گفتوگویی گفته بود:«من تمام نقشهایی را که بازی کردهام دوست داشتهام اما دوست دارم نقش یک معلول را بازی کنم.»
به گزارش ایسنا، شیخی برای بازی در فیلم «مسافران» به کارگردانی بهرام بیضایی در سال ۱۳۷۰ جایزهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن جشنواره فیلم فجر و سال ۱۳۷۵ نیز برای «لیلا» به کارگردانی داریوش مهرجویی، جایزهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن جشنواره فیلم فجر را گرفت.
این هنرمند که در خرداد سال ۱۳۸۰ درگذشت، در سریالهای چون «پاییز صحرا» و «پدرسالار» به ایفای نقش پرداخت.
از جمله آثار سینمایی که جمیله شیخی در آنها به ایفای نقش پرداخت میتوان به خانه خراب ۱۳۵۴، پرنده کوچک خوشبختی ۱۳۶۶، سفر عشق ۱۳۶۷، مسافران ۱۳۷۰، لیلا ۱۳۷۵، عینک دودی ۱۳۷۹ و «کاغذ بیخط» اشاره کرد.
او متولد ۱۳۰۹ در تبریز آخرین فرزند خانواده ابتدا به یادگیری آواز و تعلیم اپرا پرداخته و سپس وارد تئاتر و سینما شد؛«اولین آشنایی من با دنیای تئاتر، دیدن نمایشنامههایی بود که در تئاتر سعدی اجرا میشد.»
آخرین آموزگار آوازش آن زمان تازه از فرانسه آمده بود و به او گفته بود: «انتخاب کن با یک دست نمیتوان دو هندوانه برداشت» و جمیله شیخی هم انتخابش را انجام داد: «من هم به گروه شاهین سرکیسیان پیوستم که دوست نزدیک صادق هدایت بود و در آنجا با جعفر والی، پرویز بهرام، مرحوم بیژن مفید، علی نصیریان و فهیمه راستکار آشنا شدم. مدتی کار کردم اما متاسفانه نمایشنامههای شاهین سرکیسیان توقیف شد و به صحنه نرفت. در همان موقع دیوید سون که دکترای تئاتر آمریکا را داشت به ایران آمد و کلاسهایی در انجمن ایران و آمریکا برگزار کرد. چهار ماه در آنجا تمرین کردم ولی دیوید سون به زودی بازگشت و دکتر مهدی فروغ که رئیس دانشکده هنرهای دراماتیک بود، تمام شاگردان سرکیسیان را به تعلیم تئاتر واداشت که دوره بسیار پربار و مفیدی بود.»
دختر جوان و علاقهمند به تمرینات همچنان ادامه داد و در سال ۱۳۳۵ ازدواج کرد و در سال ۱۳۳۶ با نمایشنامه «پدر» برای اولینبار در صحنه ظاهر شد.
او از شب اولین اجرا یاد میکرد:«بسیار مضطرب بودم و زانوهایم میلرزید و نمیتوانستم بایستم اما بعد از اینکه چند جمله گفتم به خودم مسلط شدم.»
بعد از مدتی همسر جمیله شیخی که پشتیبان همیشگی کارهایش بود، فوت کرد و او با آتیلای یکساله(آتیلا پسیانی) تنها ماند و تلویزیون را برای ادامه کار هنریاش انتخاب کرد و هفتهای یک نمایشنامه را به صورت زنده اجرا میکرد. «یک جور ترس و دلهره داشتم. هر اتفاقی که میافتاد تماشاگر شاهد آن بود و اگر اشکالی در بازی به وجود میآمد به هیچ وجه قابل اصلاح نبود. حتی یک بار دکور درخت در حین بازی افتاد و همه هول شده بودند اما دوربین بلافاصله صحنه دیگر را گرفت و در این فرصت دوباره دکور را درست کردند»
جمیله شیخی همزمان با کار در تلویزیون در تئاترهای مختلف نیز حضور داشت و با کارگردانهایی چون حمید سمندریان، علی نصیریان، عزت الله انتظامی، داوود رشیدی، رکنالدین خسروی، عباس مغفوریان و جعفر والی همکاری کرد:« اولین کار تلویزیونیام نمایشنامهای بود به نام «مادر» به کارگردانی حمید سمندریان. در آن زمان ۲۹ سال داشتم و اکثر خانمها دوست داشتند، نقش جوانها را بازی کنند ولی برای من جوان و پیر اهمیتی نداشت و با کمال میل این نقش را پذیرفتم.»
جالب است، زندهیاد آتیلا پسیانی پسر جمیله شیخی در گفتوگویی که در برنامه «مهمانی» ایرج طهماسب چند سال قبل داشته است، خاطره شنیدنی از کودکیاش که مادرش در آن مقطع تئاتر بازی میکرده، تعریف کرده بود که در این ویدیو میبیند:
جمیله شیخی نقش کوچک و بزرگ برایش تفاوتی نداشت و میگفت: «دکتر مهدی فروغ ما را طوری تعلیم داده بود که به نقش کوچک و بزرگ اهمیتی نمیدادیم. نقش کوچک هم مال هنرپیشه است ولی متاسفانه به محض اینکه یک نقش کوچک به بازیگران پیشنهاد میشد قبول نمیکردند من هیچ وقت با بازی در نقش کوچک، کوچک نشدم.»
جمیله شیخی دو نمایش تلویزیونی هم کارگردانی کرد:«قلب سرگشته» در سال ۱۳۴۳ و «محکوم به اعدام » در سال ۱۳۵۰.
او که سال ۷۱ در ماهنامه «گزارش فیلم» گفتوگو کرده بود؛ در بخش دیگری از این مصاحبه گفته بود:«هر کس باید سرجای خودش باشد، کار نباید مقطعی باشد یک هنرپیشه خوب چرا نباید یک هنرپیشه خوب باقی بماند؟ متاسفانه کم هستند، هنرمندانی که جای خودشان را پیدا کرده باشند. من بازیگرم نه کارگردان»
جمیله شیخی پس از سالها کار در صحنه تئاتر در سال ۱۳۵۴ با فیلم «خانه خراب» وارد سینما شد، «طنز و نقش متفاوت این فیلم توجه مرا جلب کرد قبل از آن هم پیشنهاداتی از سوی ایرج قادری برای بازی در «بیقرار» و توسط مسعود کیمیایی برای ایفای نقش در «بلوچ» و «خاک» شده بود که به علت همزمانی با کارهای تئاتر آن را نپذیرفتم. معیارم برای پذیرفتن یک نقش علاقه به شخصیت و حس آن است و من در تمام نقشهایم اعم از کوچک و بزرگ یا مثبت و منفی صداقت و صمیمیت داشتم.»
جمیله شیخی بعد از انقلاب در سال ۱۳۵۹ در نمایشنامه «فیزیکدانها» با اجرای رضا کرمرضایی بازی کرد و در چند سریال از جمله «پاییز صحرا» مقابل دوربین رفت.
این بازیگر ( سال ۷۱) در «مسافران» ساخته بهرام بیضایی در یک نقش مثبت ظاهر شده که بسیار از آن راضی بود:«مگر میشود با بهرام بیضایی کار کرد و راضی نبود. این اولین تجربه مشترک ماست.»
این بازیگر همچنین گفته بود:«سینماگران جوان را باید حمایت کرد و از کار با کارگردانهای زن بسیار لذت میبریم فعالیتهای اجتماعی زنان باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد و باید شخصیت زن در نقشهای مثبتتر و مهمتر اجتماعی و شغلی نیز مطرح شود. چه اشکالی دارد که مشکلات و مسائل زنان از طریق سینما بازگو شود؟»
جمیله شیخی که در پنجم خردادماه ۱۳۸۰ درگذشت و تا آخرین روزهای زندگیاش فعالیت هنری داشت، در پایان این مصاحبه گفته بود:«تا روزی که زنده باشم به کار تلویزیون و تئاتر سینما ادامه خواهم داد. سینما جذابیت بسیاری برایم دارد. ولی عشق اول من تئاتر است.»
