دعوای امارات و عربستان به پاکستان رسید
این درخواست که در ماه جاری مطرح شد، تهدیدی جدی برای تخلیه حدود یکپنجم ذخایر بانک مرکزی پاکستان محسوب میشد و میتوانست برنامه کمک مالی ۷ میلیارد دلاری صندوق بینالمللی پول را که در سال ۲۰۲۴ توافق شده بود، به خطر بیندازد.
فرارو- فاینشال تایمز در گزارشی نوشت: امارات متحده عربی در اقدامی غافلگیرکننده از پاکستانِ که گرفتار بحران مالی است و تلاش داشت برای پایان دادن به جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران نقش میانجی را ایفا کند، خواست تا ۳.۵ میلیارد دلار بدهی را فوراً بازپرداخت کند.
به گزارش فرارو به نقل از فاینشال تایمز، به گفته منابع آگاه، این درخواست که در ماه جاری مطرح شد، تهدیدی جدی برای تخلیه حدود یکپنجم ذخایر بانک مرکزی پاکستان محسوب میشد و میتوانست برنامه کمک مالی ۷ میلیارد دلاری صندوق بینالمللی پول را که در سال ۲۰۲۴ توافق شده بود، به خطر بیندازد.
در این میان، عربستان سعودی به حمایت از اسلامآباد برخاست. ریاض با اعطای وامی ۳ میلیارد دلاری به پاکستان، به تقویت ذخایر ارزی این کشور کمک کرد و همچنین وام ۵ میلیارد دلاری قبلی را برای بیش از یک سال تمدید کرد.
نارضایتی فزاینده ابوظبی
به گزارش این رسانه، تحلیلگران میگویند تصمیم ابوظبی نشاندهنده افزایش نارضایتی این کشور از سیاستهای اسلامآباد است. این نارضایتی، به گفته آنان، از یک سو به دلیل تعمیق روابط پاکستان با عربستان سعودی و از سوی دیگر به دلیل آن چیزی است که امارات آن را واکنش «ملایم» پاکستان به حملات ایران به کشورهای خلیج فارس پس از آغاز جنگ میداند.
نیل کوئیلیام، از اعضای وابسته اندیشکده Chatham House، در این باره گفت نقش میانجیگرانه پاکستان نیز موجب نارضایتی امارات شده است. او افزود: «در حال حاضر همه چیز سیاه و سفید دیده میشود.»
شکاف میان ریاض و ابوظبی
ریشههای این تنش به اختلافات گستردهتر میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی بازمیگردد؛ اختلافاتی که در جنگ داخلی یمن و حمایت این دو کشور از جناحهای رقیب آشکار شده است.
اگرچه جنگ اخیر با ایران بهطور موقت این شکافها را پنهان کرد، اما تحلیلگران معتقدند اختلافات همچنان پابرجاست و حتی در حال تشدید است. در این میان، عربستان بیش از گذشته به پاکستان، ترکیه و مصر نزدیک شده و فاصله خود را با امارات افزایش داده است.
فشار برای اتخاذ موضع سختتر علیه ایران
سه مشاور پاکستانی اعلام کردهاند که امارات به اسلامآباد پیام داده است که انتظار دارد موضع سختگیرانهتری در قبال ایران اتخاذ کند. با این حال، وزارت خارجه امارات به درخواستها برای اظهار نظر پاسخی نداده است.
در مقابل، وزارت امور خارجه پاکستان بازپرداخت بدهی را صرفاً یک «معامله مالی عادی» توصیف کرده و هرگونه ارتباط آن با تحولات ژئوپلیتیک یا وجود شکاف میان دو کشور را رد کرده است.
با این حال، برخی منابع میگویند مقامات پاکستانی بهطور خصوصی از این اقدام ابراز ناامیدی کردهاند، هرچند کاهش وابستگی مالی به امارات—کشوری که روابط نزدیکی با هند دارد—را نکتهای مثبت تلقی میکنند.
سابقه روابط و تنشها
روابط میان امارات و پاکستان به زمان استقلال امارات از بریتانیا در سال ۱۹۷۱ بازمیگردد. در دهههای گذشته، همکاریهای نظامی و اقتصادی گستردهای میان دو کشور شکل گرفته و امارات میزبان حدود ۱.۵ میلیون مهاجر پاکستانی بوده است.
با این حال، این روابط در سال ۲۰۱۵ و زمانی که پاکستان از پیوستن به ائتلاف به رهبری عربستان در جنگ یمن خودداری کرد، دچار تنش شد. در آن زمان، یک مقام ارشد اماراتی بهطور علنی از این تصمیم انتقاد کرده و گفته بود: «به نظر میرسد تهران برای اسلامآباد مهمتر از کشورهای خلیج فارس است.»
شوک به برنامههای مالی پاکستان
به گفته منابع آگاه، از اواخر سال گذشته پاکستان در تلاش بود تا تمدید دستکم ۲ میلیارد دلار از وامهای امارات را برای دو سال تضمین کند. اما ابوظبی در اقدامی غیرمنتظره، تمدیدهای کوتاهمدت ماهانه را جایگزین کرد و نهایتاً خواستار بازپرداخت فوری شد.
این تصمیم نهتنها وزارت دارایی پاکستان، بلکه صندوق بینالمللی پول را نیز غافلگیر کرد، چرا که امارات پیشتر تعهد داده بود تا پایان برنامه کمک مالی در سال ۲۰۲۷ چنین درخواستی مطرح نکند.
همچنین این اقدام به طرح پیشنهادی پاکستان برای تبدیل یک میلیارد دلار بدهی به سرمایهگذاری در بنیاد فوجی—یک نهاد وابسته به ارتش—پایان داد و این پروژه عملاً لغو شد.
نگرانی از وابستگی به عربستان
در شرایطی که عربستان اکنون بخش قابل توجهی از ذخایر ارزی پاکستان را تأمین میکند، برخی تحلیلگران نسبت به خطر وابستگی بیش از حد اسلامآباد به ریاض هشدار دادهاند.
در همین راستا، بانک مرکزی پاکستان نیز با اشاره به «ریسکهای تشدیدشده» ناشی از درگیریهای خاورمیانه، نرخ بهره را ۱۰۰ واحد پایه افزایش داده و به ۱۱.۵ درصد رسانده است—اولین افزایش در نزدیک به سه سال گذشته.
آینده نامطمئن همکاریها
اگرچه پیمان دفاعی میان پاکستان و عربستان امیدها برای جذب سرمایهگذاری بیشتر را افزایش داده بود، اما به گفته برخی مشاوران، ریاض به دلیل محدودیتهای مالی داخلی، تاکنون تمایل محدودی برای تبدیل این همکاری به سرمایهگذاری گسترده نشان داده است.
در عین حال، استقرار جنگندههای پاکستانی در عربستان در چارچوب این توافق نیز نتوانسته مانع حملات موشکی و پهپادی ایران به این کشور شود.
