تجربه کشورها در برابر بیکاری گستره چه میگوید؟
کشورهای مختلف در برابر موجهای بیکاری سه محور اصلی را در پیش گرفتند: حمایت فوری از درآمد خانوارها، جلوگیری از فروپاشی اشتغال موجود در بنگاهها و ایجاد مسیرهای جدید برای اشتغال از طریق سرمایهگذاری و آموزش مهارت
تجربه جنگ ۱۲ روزه در پایان بهار ۱۴۰۴ نشان داد که نااطمینانی جنگی و اختلال در زیرساختها چگونه میتواند جریان فعالیت بنگاهها را مختل کند. در آن مقطع، با قطع اینترنت بینالمللی و آسیب دیدن بسیاری از کسبوکارها بهویژه در اقتصاد دیجیتال، بنگاهها برای کاهش هزینهها به تعدیل نیرو روی آوردند؛ بهطوری که طبق اعلام وزارت اقتصاد حدود ۶۵۰ هزار نفر شغل خود را از دست دادند.
به گزارش دنیای اقتصاد، اکنون با طولانیتر شدن درگیریها، تداوم قطعی اینترنت و آسیب به صنایع بزرگ، فشار بر بازار کار میتواند عمیقتر شود. برآورد برخی کارشناسان احتمال دادند که این رقم از 2میلیون نفر گذر کند.
سیاست حمایت از بازار کار
موجهای بزرگ بیکاری در مقاطع مختلف تاریخ اقتصاد جهان رخ دادهاند؛ از رکود بزرگ دهه ۱۹۳۰ گرفته تا بحران مالی ۲۰۰۸ و شوک اقتصادی ناشی از همهگیری کرونا.
تجربه کشورها نشان میدهد که دولتها در چنین شرایطی معمولا ترکیبی از سیاستهای حمایتی کوتاهمدت و برنامههای احیای بازار کار را به کار میگیرند تا هم فشار معیشتی بر خانوارها کاهش یابد و هم از فروپاشی ظرفیت تولید بنگاهها جلوگیری شود.
یکی از مهمترین رویکردها، تلاش برای حفظ اشتغال موجود به جای پذیرش موج گسترده اخراجها است. در بحران مالی ۲۰۰۸، آلمان برنامه «کار کوتاهمدت» را اجرا کرد. در این طرح، شرکتها به جای اخراج کارکنان، ساعات کاری آنها را کاهش میدادند و دولت بخشی از دستمزد از دسترفته را جبران میکرد.
در ایالات متحده تمرکز بیشتری بر حمایت درآمدی از بیکاران بوده است. در دوره رکودهای اقتصادی، دولت با افزایش مدت و میزان پرداخت بیمه بیکاری تلاش کرده فشار معیشتی بر افراد بیکار را کاهش دهد. در کنار آن، اجرای برنامههای گسترده عمرانی و زیرساختی نیز برای ایجاد فرصتهای شغلی جدید در دستور کار قرار گرفته است.
کشورهای اسکاندیناوی مانند دانمارک و سوئد رویکرد متفاوتی را دنبال کردهاند که بر «سیاستهای فعال بازار کار» تمرکز دارد. در این کشورها علاوه بر پرداخت مقرری بیکاری، برنامههای گسترده آموزش مهارت و بازآموزی نیروی کار اجرا میشود تا افراد بیکار بتوانند سریعتر وارد مشاغل جدید شوند.
در بحران کرونا نیز بسیاری از کشورها از ترکیب همین سیاستها استفاده کردند. دولتها با پرداخت یارانه دستمزد به کارفرمایان، تعویق مالیات، ارائه وامهای حمایتی به بنگاهها و پرداخت کمکهای نقدی به خانوارها تلاش کردند از موج گسترده اخراجها جلوگیری کنند.
مرور تجربه این کشورها نشان میدهد که مدیریت موجهای بیکاری معمولا بر سه محور اصلی استوار است: حمایت فوری از درآمد خانوارها، جلوگیری از فروپاشی اشتغال موجود در بنگاهها و ایجاد مسیرهای جدید برای اشتغال از طریق سرمایهگذاری و آموزش مهارت..
