تکرار «لحظه سوئز» برای واشنگتن!
برخی تحلیلگران وضعیت کنونی تنگه هرمز را با بحران سوئز در سال ۱۹۵۶ مقایسه میکنند؛ زمانی که حمله بریتانیا، فرانسه و اسرائیل به مصر به یک شکست سیاسی برای قدرتهای غربی انجامید.
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران که وارد سومین هفته خود شده، به گفته بسیاری از تحلیلگران، یکی از بزرگترین آزمونهای نظام امنیتی آمریکا از پایان جنگ سرد است.
به گزارش دنیای اقتصاد به نقل از میدل ایستآی، درحالیکه دونالد ترامپ این عملیات را «یک گردش کوتاه» توصیف کرده بود، پیامدهای آن اکنون در مناطق مختلف جهان، از شرق آسیا تا اروپا، احساس میشود و پرسشهایی درباره توانایی و اعتبار رهبری آمریکا در نظام بینالملل مطرح کرده است.
برای ادامه این جنگ، آمریکا ناچار شده بخشی از منابع نظامی و امنیتی خود در پایگاههای مستقر در کشورهای متحد را به خاورمیانه منتقل کند. سامانههای دفاع هوایی و برخی نیروهای آمریکایی از شرق آسیا خارج شدهاند، درخواست کشورهای خلیج فارس برای دریافت موشکهای رهگیر با محدودیت مواجه شده و حتی برخی پایگاههای نظامی در اروپا نیز به نوعی در این درگیری وارد شدهاند.
این تحولات نشان میدهد که جنگ ایران فشار قابلتوجهی بر شبکه امنیتی جهانی آمریکا وارد کرده است. یکی از نگرانیهای اصلی این است که دولت ترامپ هنوز توضیح روشنی درباره اهداف نهایی جنگ ارائه نکرده است.
پیتر فرانکوپن، استاد تاریخ جهانی در دانشگاه آکسفورد، میگوید آمریکا وارد بحرانی شده که پیامدهای آن هنوز روشن نیست و این موضوع میتواند بر اعتبار بینالمللی این کشور تاثیر بگذارد. در عین حال، انتظار آمریکا برای شکلگیری ناآرامیهای گسترده داخلی در ایران یا فروپاشی سریع ساختار سیاسی این کشور تحقق نیافته است. همزمان، ایران توانسته با استفاده از پهپادهای ارزانقیمت و حملات موشکی فشار قابلتوجهی بر متحدان آمریکا وارد کند.
حملات پهپادی به پایگاههای آمریکا در کشورهای عربی حاشیه خلیجفارس ادامه داشته و چندین کشتی نیز در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفتهاند. این حملات نشان میدهد که ایران حتی تحت حملات هوایی گسترده، همچنان قادر به ایجاد اختلال در تجارت و امنیت منطقه است.
برخی تحلیلگران وضعیت کنونی را با بحران سوئز در سال۱۹۵۶ مقایسه میکنند؛ زمانی که حمله بریتانیا، فرانسه و اسرائیل به مصر به یک شکست سیاسی برای قدرتهای غربی انجامید.
فواز جرجس، استاد روابط بینالملل در مدرسه اقتصاد لندن، معتقد است جنگ ایران میتواند برای آمریکا وضعیتی مشابه رقم بزند؛ مقطعی که محدودیتهای قدرت یک ابرقدرت آشکار میشود. با این حال، برخلاف آن دوره، امروز هیچ ابرقدرتی وجود ندارد که بتواند جای آمریکا را در نظام جهانی بگیرد. در خلیجفارس نیز این جنگ به افزایش تردیدها درباره نقش امنیتی آمریکا منجر شده است.
برخی کشورهای منطقه که میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند، هدف حملات تلافیجویانه ایران بودهاند. در نتیجه، برخی کشورها به دنبال تنوعبخشی به روابط دفاعی خود هستند؛ برای مثال عربستان همکاری نظامی با پاکستان و ترکیه را بررسی میکند و امارات روابط نظامی خود با چین را گسترش داده است.
پیامدهای جنگ به شرق آسیا نیز رسیده است. گزارشها حاکی از آن است که آمریکا در حال انتقال سامانه دفاع موشکی «تاد» از کرهجنوبی به خاورمیانه است. این اقدام نگرانیهایی درباره تعهد امنیتی آمریکا در کرهجنوبی ایجاد کرده است.
برخی کارشناسان معتقدند کاهش حضور نظامی آمریکا در این منطقه میتواند به نفع چین باشد. اروپا نیز تحت تاثیر پیامدهای این جنگ قرار گرفته است. در مجموع، بسیاری از تحلیلگران معتقدند این جنگ میتواند نشانهای از شکلگیری جهانی بیثباتتر و چندقطبی باشد؛ جهانی که در آن اعتماد به قدرت و نقش رهبری آمریکا بیش از پیش تضعیف شده است.
