کشف استخوان پای یک فیل جنگی ۲۲۰۰ ساله
یک استخوان کوچک که در جنوب اسپانیا کشف شده، ممکن است نخستین مدرک مستقیم باستانشناسی از فیلهای جنگی مورد استفاده «هانیبال بارکا» در جریان جنگهای پونیک باشد.
یک استخوان کوچک که در جنوب اسپانیا کشف شده، ممکن است نخستین مدرک مستقیم باستانشناسی از فیلهای جنگی مورد استفاده «هانیبال بارکا» در جریان جنگهای پونیک باشد. این یافته که یک استخوان مچ فیل با قدمت ۲۲۰۰ سال و کمابیش هماندازه یک توپ بیسبال است، سال ۲۰۱۹ در یک سکونتگاه باستانیِ مستحکم نزدیک کوردوبا از خاک بیرون آورده شد.
برپایهی یک مطالعه جدید به سرپرستی رافائل مارتینز سانچز، باستانشناس دانشگاه کوردوبا، این استخوان ممکن است متعلق به یک فیل جنگی باشد که توسط نیروهای کارتاژی در جنگ دوم پونیک (۲۰۱ تا ۲۱۸ پیش از میلاد) به کار گرفته شده است.
تا پیش از این، شواهد مربوط به فیلهای هانیبال بیشتر بر متون باستانی و نشانههای غیرمستقیم تکیه داشت؛ از جمله خاکهای بهمخورده و عوارضی شبیه ردپا که در گذرگاههای آلپی نزدیک مرز کنونی فرانسه و ایتالیا شناسایی شدهاند.
مارتینز سانچز دراینباره گفته: «این استخوان میتواند نقطه عطفی باشد». او اشاره کرد که پیش از این هیچ بقایای فیزیکیِ بیچونوچرایی از این حیوانات در یک بستر باستانشناسی شناسایی نشده بود.
این استخوان ابتدا معما بود، زیرا با هیچیک از گونههای محلی مطابقت نداشت. سالها بعد، تحلیل دقیق مشخص کرد این قطعه، استخوان مچ راست، یعنی بخشی از ناحیه مچ در پای جلویی فیل است. تاریخگذاری رادیوکربنِ لایه خاک، قدمت آن را حدود ۲۲۵۰ سال پیش تخمین زد، یعنی پیش از فتح این منطقه توسط رومیان در میانه قرن دوم پیش از میلاد.
این کشف در یک روستای مستحکم ایبریایی انجام شد که رومیان آن را «اوپیدوم» (oppidum) مینامیدند. در حالی که چنین سکونتگاههایی اغلب بر فراز تپهها ساخته میشدند، این مورد در یک پیچِ قابلدفاع از رودخانه قرار داشت.
باستانشناسان معتقدند در این محل، میان یک نیروی کارتاژی و مدافعان درگیری رخ داده و در جریان آن، فیل کشته شده است. در تأیید این تفسیر، پژوهشگران حدود ۱۲ پرتابه سنگی کروی را بازیابی کردند که ممکن است مهمات منجنیقهای کارتاژی بودهاند.
به نظر میرسد بیشتر اسکلت فیل تجزیه شده یا از بین رفته، اما استخوان مچ پس از گرفتار شدن زیر یک دیوار فروریخته، باقی مانده است. پژوهشگران این احتمال را هم رد نمیکنند که این استخوان پیش از قرار گرفتن میان آوار، به عنوان یک «یادگار» قابلحمل نگهداری میشده است.
گونه این فیل همچنان نامشخص است. شاید فیل آسیایی (Elephas maximus) بوده (گونهای که پیشتر توسط پیروسِ اپیروس به کار گرفته شده بود) یا فیل منقرضشدهی شمال آفریقا که مورد علاقه کارتاژ بود.
با وجود اینکه این حیوان همراه هانیبال از آلپ عبور نکرده بود، پژوهشگران بر اهمیت آن تأکید میکنند. این استخوان یادگار نادری از جنگهای پونیک و یادآور ملموسی از فیلهای عظیم جنگی است که تیم پژوهشی آنها را «تانکهای دنیای باستان» توصیف میکند که روزگاری در سراسر شبهجزیره ایبری رژه میرفتند.
