تصویر دوگانه رسانههای خارجی از گفتوگوهای ژنو
در حالی که دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو با ارزیابی مثبت دو طرف از «پیشرفت» همراه شد، بازتاب این گفتوگوها در رسانههای خارجی تصویری دوگانه از دیپلماسی و تهدید ترسیم کرده است؛ از یکسو انتشار جزئیات ادعایی درباره پیشنهادهای تهران برای تعلیق غنیسازی و همکاریهای اقتصادی، و از سوی دیگر برجستهسازی تحرکات نظامی آمریکا که نشان میدهد سایه گزینه نظامی همچنان بر میز مذاکره سنگینی میکند.
فرارو- با پایان دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا که روز سهشنبه با میانجیگری عمان در ژنو سوئیس برگزار شد، رسانههای خارجی روایتهای متفاوتی از روند گفتوگوها و خواستههای دو طرف ارائه کردهاند؛ روایتهایی که از یکسو بر پیشرفتهای دیپلماتیک تأکید دارد و از سوی دیگر همچنان گزینه نظامی و احتمال درگیری را برجسته میکند.
به گزارش فرارو، این دور از مذاکرات ۱۱ روز پس از گفتوگوهای نخست در عمان برگزار شد. مقامهای ایرانی و آمریکایی مشابه دور پیشین، فضای مذاکرات را «مثبت» توصیف کرده و از پیشرفت سخن گفتند، اما جزئیات مشخصی ارائه نکردند. در مقابل، برخی رسانههای غربی با استناد به منابع آگاه، از پیشنهادها و طرحهای مطرحشده در میز مذاکره پرده برداشتند؛ در حالی که شماری دیگر تلاش کردند احتمال دستیابی به توافق را کمرنگ و سناریوی برخورد نظامی را پررنگ جلوه دهند.
روایت والاستریت ژورنال از پیشنهادهای تهران
روزنامه آمریکایی والاستریت ژورنال در گزارشی به نقل از منابع دیپلماتیک مدعی شد ایران برای پیشبرد مذاکرات پیشنهادهایی از جمله توقف موقت غنیسازی، انتقال بخشی از ذخایر اورانیوم غنیشده به خارج از کشور و بررسی چارچوبهای همکاری تجاری ارائه کرده است.
به نوشته این روزنامه، این پیشنهادها میتواند با هدف جلوگیری از حمله نظامی آمریکا مطرح شده باشد؛ هرچند هنوز مشخص نیست چنین اقداماتی بتواند رضایت دونالد ترامپ را جلب کند که پیشتر تأکید کرده هرگونه توافق باید برنامه تسلیحات هستهای ایران را بهطور کامل از میان ببرد.
این گزارش همچنین به نقل از دیپلماتهای آمریکایی، ایرانی و منطقهای مدعی شده است تهران آمادگی دارد بخشی از اورانیوم با غنای بالا را به کشورهایی مانند روسیه منتقل کند و حتی برای مدتی تا سه سال غنیسازی را متوقف سازد. با این حال، به ارزیابی والاستریت ژورنال، این پیشنهادها همچنان با خواسته واشینگتن برای توقف کامل غنیسازی فاصله دارد.
روایت نیویورکتایمز از تعلیق چندساله
روزنامه نیویورکتایمز نیز با اشاره به سکوت رسمی مقامهای آمریکایی درباره جزئیات مذاکرات، به نقل از یک مقام ناشناس اعلام کرد گفتوگوها با پیشرفت همراه بوده و ایران قرار است طی دو هفته آینده پیشنهاد مکتوب و مفصلی برای پر کردن شکافهای موجود ارائه دهد.
این روزنامه به نقل از سه منبع ایرانی آگاه از مذاکرات نوشت تهران آمادگی دارد غنیسازی را برای سه تا پنج سال تعلیق کند؛ دورهای که میتواند بخش عمدهای از دوره ریاستجمهوری ترامپ را دربر گیرد. همچنین ایران پیشنهاد داده پس از این دوره به یک کنسرسیوم منطقهای برای غنیسازی غیرنظامی بپیوندد و ذخایر اورانیوم خود را با حضور بازرسان بینالمللی در داخل کشور رقیق کند. در مقابل، تهران خواستار رفع تحریمهای بانکی، مالی و نفتی شده و از ارائه مشوقهای سرمایهگذاری، بهویژه در بخش انرژی، سخن گفته است.
تلگراف و چارچوبهای اولیه توافق
روزنامه بریتانیایی تلگراف نیز به نقل از منابع آگاه گزارش داد دو طرف بر سر برخی عناصر احتمالی یک توافق آینده به تفاهم اولیه رسیدهاند. به نوشته این نشریه، این عناصر میتواند شامل چارچوبی کلی برای بحث درباره رفع تحریمها باشد؛ موضوعی که برای تهران بهمنزله تضمینی در برابر فشارهای اقتصادی آینده تلقی میشود.
در همین حال، روزنامه چینی ساوث چاینا مورنینگ پست نوشت تهران میکوشد توافق احتمالی را بهگونهای طراحی کند که برای رئیسجمهور آمریکا جذاب و قابل عرضه باشد. این نشریه با اشاره به ظرفیتهای گسترده انرژی و معادن ایران، از تلاش تهران برای ارائه تصویری «تریلیوندلاری» از فرصتهای سرمایهگذاری برای شرکتهای آمریکایی سخن گفته و آن را تلاشی برای سخن گفتن با زبان معاملهمحور ترامپ توصیف کرده است.
برجستهسازی گزینه نظامی در رسانههای آمریکایی
در مقابل، برخی رسانههای آمریکایی همزمان با پوشش روند مذاکرات، تحرکات نظامی واشینگتن را نیز برجسته کردهاند.
پایگاه خبری آکسیوس گزارش داد اگرچه مذاکرات ژنو با پیشرفت همراه بوده، اما طبق اعلام یک مقام آمریکایی و دادههای در دسترس رادار پروازی، در روزهای اخیر ترامپ دومین ناوگروه هواپیمابر خود را به منطقه ارسال کرده؛ همچنانکه بیش از ۵۰ جنگنده اف-۳۵ و اف-۱۶ ظرف ۲۴ ساعت گذشته به منطقه اعزام شده اند. »
پایگاه تحلیلی «وار زون» (The War Zone) نیز در گزارشی با عنوان «آخرین مراحل آمادهسازی برای حمله به ایران» از حرکت موج تازهای از توان هوایی آمریکا به سوی منطقه خبر داد. به نوشته این پایگاه، جنگندههای اف-۲۲، اف-۱۶، هواپیماهای هشدار زودهنگام E-3 و هواپیمای شناسایی U-2 در حال انتقال به اروپا یا خاورمیانه هستند. همچنین یک ناوشکن کلاس آرلی بورک به نام «یواساس پینکنی» در حوزه فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) مستقر شده است.
بدین ترتیب، بازتاب دور دوم مذاکرات در رسانههای خارجی تصویری دوگانه را ترسیم میکند: از یکسو تلاش برای پیشبرد مسیر دیپلماسی و ارائه بستههای پیشنهادی، و از سوی دیگر نمایش آمادگی نظامی؛ تصویری که نشان میدهد سایه جنگ همچنان بر فراز میز مذاکره سنگینی میکند.
