نوری مالکی، بازگشت به نخست وزیری عراق بعد ۱۲ سال

نوری مالکی نخست وزیر بعدی عراق می‌شود. احزاب شیعه پیروز در انتخابات پارلمانی عراق بعد از رایزنی و مشورت بر سر گزینه نوری مالکی برای سمت نخست وزیری عراق به توافق رسیدند. 

به گزارش عصر ایران، به این ترتیب نوری مالکی بعد از ۱۲ سال دوباره به این سمت می‌رسد. او قبل از این بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۴ نخست وزیر عراق بود. 

نوری مالکی سیاستمدار شیعه مذهبی و بسیار نزدیک به جمهوری اسلامی ایران است. وی با مقامات ارشد جمهوری اسلامی، روابط نزدیک شخصی دارد. 

احزاب و گروه‌های شیعه نزدیک به تهران، در انتخابات پارلمانی عراق به موفقیت بزرگی دست یافتند. احزاب شیعه دور از ایران به رهبری «مقتدی صدر» روحانی شیعه منتقد عراقی، انتخابات را تحریم کردند و شرکت نکردند. 

براساس رویه موجود در عراق و براساس نتایج انتخابات پارلمانی، احزاب و گروه‌های شیعه پیروز در انتخابات توانستند بزرگترین فراکسیون پارلمانی را تشکیل دهند. در نتیجه این فراکسیون گزینه بعدی نخست وزیری را معرفی کرد. دو فراکسیون بزرگتر بعدی نیز به ترتیب احزاب و گروه‌های کرد و سپس عرب سنی هستند. کردها حالا باید گزینه ریاست جمهوری آینده را معرفی کنند. رئیس مجلس هم سهم عرب‌های سنی است که آن‌ها نیز محمد الحلبوسی را انتخاب کردند و با نظر مثبت دو فراکسیون دیگر و اکثریت اعضای پارلمان، به این سمت انتخاب شد. 

نوری مالکی هم اکنون رهبر حزب الدعوه عراق است. حزب الدعوه از احزاب مذهبی شیعه و نزدیک به ایران است گرچه حزب مجلس اعلای اسلامی عراق و سازمان بدر به مراتب به ایران نزدیک‌تر هستند. 

براساس قانون عراق، پارلمان گزینه‌ای که قبلا میان سه فراکسیون اصلی بر سر آن توافق شده را برای ریاست جمهوری انتخاب می‌کند. سپس رئیس جمهوری تازه انتخاب شده، گزینه مورد توافق را به عنوان نخست وزیر جدید مامور تشکیل کابینه می‌کند. 

نوری مالکی علاوه بر نخست وزیری، برای ۴ سال هم معاون رئیس جمهوری بود. 

احزاب و فهرست‌های شیعه پیروز در انتخابات پارلمانی عراق در قالب تشکل «ائتلاف چارچوب هماهنگی» به رایزنی و مشورت می‌پردازند. 

ائتلاف چارچوب هماهنگی، نوری المالکی را برای نخست وزیری عراق نامزد کرد. ائتلاف چارچوب هماهنگی، متشکل از احزاب شیعه نزدیک به تهران و بزرگترین بلوک / فراکسیون در پارلمان عراق، روز شنبه نامزدی نوری المالکی را برای نخست وزیری اعلام کرد. خبرگزاری فرانسه با انتشار این خبر نوشت این در حالی است که بغداد، در بحبوحه تنش‌های منطقه‌ای، به دنبال حفظ تعادل در روابط خود با ایران و ایالات متحده امریکا است. 

ائتلاف چارچوب هماهنگی، فراکسیون شیعیان در پارلمان عراق

مالکی پیش از این از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۴ به مدت ۲ دوره ۴ ساله، ریاست دولت / نخست وزیری را بر عهده داشت. دو دوره‌ای که لحظات محوری را در تاریخ معاصر عراق پس از حمله آمریکا و سقوط صدام (حاکم وقت عراق) در سال در سال ۲۰۰۳ رقم زد. دوران نخست وزیری نوری مالکی شاهد خروج نیروهای آمریکایی از عراق، جنگ داخلی فرقه‌ای و ظهور گروه داعش بود که کنترل مناطق وسیعی را به دست گرفت. 

خبرگزاری فرانسه اضافه کرد: بازگشت این سیاستمدار کهنه‌کار ۷۵ساله به خط مقدم صحنه سیاسی بغداد، پس از سال‌ها حفظ نفوذ خود در پشت صحنه، همزمان با کاهش نفوذ تهران و نقش متحدان منطقه‌ای آن در دوره پس از جنگ در غزه و تهدیدهای مجدد ایالات متحده امریکا برای حمله به ایران… صورت گرفته است. 

چارچوب هماهنگی در بیانیه‌ای اعلام کرد: «پس از بحث‌های عمیق و گسترده، چارچوب هماهنگی با اکثریت آرا تصمیم گرفت آقای نوری کامل المالکی را به عنوان نامزد بزرگترین فراکسیون پارلمانی، بر اساس تجربه سیاسی و اداری و نقش او در اداره کشور، برای سمت نخست‌وزیری معرفی کند.» 

این نامزدی تا حد زیادی بازگشت المالکی به نخست وزیری را تضمین می‌کند. 

پس از انتخابات پارلمانی در ۱۱ نوامبر، چارچوب هماهنگی از تشکیل بزرگترین فراکسیون پارلمانی و قصد خود برای انتخاب نخست وزیر خبر داد. فراکسیون چارچوب هماهنگی شامل ۱۷۵ عضو، بیش از نیمی از ۳۲۹ کرسی پارلمان است. 

در پایان دسامبر، پارلمان رئیس خود، محمد الحلبوسی، سیاستمدار عرب سنی، و دو معاونش را انتخاب کرد. 

طبق قانون اساسی، پس از اولین جلسه، پارلمان باید ظرف ۳۰ روز رئیس جمهور را انتخاب کند. 

پارلمان عراق

رئیس جمهور، که نقشی عمدتاً تشریفاتی دارد، باید ظرف ۱۵ روز از انتخاب خود، نخست وزیر را منصوب کند. نخست وزیر منصوب باید نامزد بزرگترین فراکسیون پارلمانی باشد، همانطور که در قانون اساسی تصریح شده است. نخست وزیر منصوب ۳۰ روز فرصت دارد تا دولت تشکیل دهد. 

مالکی از سال ۲۰۰۷ به عنوان دبیرکل حزب «الدعوه اسلامی» خدمت کرده است. حزب الدعوه قدیمی‌ترین حزب مخالف صدام حسین است. این حزب در اظهار نظر در مورد نامزدی مالکی اظهار داشت: «ما معتقدیم که حزب به فرد مناسب اعتماد کرده و مسئولیت را به کسی سپرده است که شایسته تحمل آن و انجام آن با صداقت و فداکاری باشد.» 

از زمان اولین انتخابات چند حزبی عراق در سال ۲۰۰۵ (بعد از سقوط صدام) تاکنون نخست وزیر عراق همیشه شیعه بوده است، 

بر اساس یک سیستم تقسیم قدرت بین نیروهای سیاسی تأثیرگذار در عراق، نخست وزیر و رئیس قوه مجریه از شیعیان انتخاب می‌شود؛ رئیس جمهور، کُرد و رئیس مجلس / پارلمان، عرب سنی است. 

عراق معمولاً دچار چندپارگی سیاسی و پیچیدگی‌هایی می‌شود که روند توافق بر سر نامزدها برای مناصب ارشد را طولانی می‌کند، در حالی که اختلافات سیاسی مانع از پایبندی به مهلت‌های قانون اساسی می‌شود. 

مالکی که روابط نزدیکی با دو قدرت تأثیرگذار در عراق، تهران و واشنگتن، دارد، نیروی محرکه اصلی در سیاست عراق و سازوکارهای داخلی آن است. او تنها نخست وزیری است که دو دوره نخست وزیری داشته است. 

رهبر ائتلاف «دولت قانون» از سال ۲۰۰۶ تاکنون هرگز از صحنه سیاسی غایب نبوده و به طور مداوم در شکل‌دهی به اتحادهای پارلمانی و انتخاب نامزدهای نخست وزیری مشارکت داشته است. 

نام او به صورت دوره‌ای به عنوان کاندیدای بالقوه برای نخست وزیری مطرح شده است. در کشوری که دهه‌ها صحنه درگیری‌های منطقه‌ای بوده و اخیراً در حال بهبودی از جنگ‌هایی است که زیرساخت‌های آن را ویران کرده و با فساد گسترده همراه بوده، تشکیل دولت کار دشواری است زیرا اغلب تحت تأثیر تهران و واشنگتن قرار دارد. 

خبرگزاری فرانسه همچنین نوشت: در طول چند هفته گذشته، نیروهای سیاسی عراق در بحبوحه فشارهای فزاینده آمریکا برای حذف جناح‌های مسلح طرفدار ایران از دولت پیش‌بینی‌شده، مذاکرات دشواری را برای تشکیل دولت جدید انجام داده‌اند. 

به گفته مقامات و دیپلمات‌های عراقی که با خبرگزاری فرانسه صحبت کردند، آمریکا از دولت آینده عراق خواسته است که ۶ گروه مسلح را حذف و برای برچیدن آن‌ها تلاش کند. با این حال، نفوذ سیاسی و مالی این جناح‌ها در سال‌های اخیر افزایش یافته است و اکثر آن‌ها اکنون کرسی‌هایی در پارلمان دارند. دولت امریکا این گروه‌ها را تروریستی می‌داند.