کمپین جهانی علیه جمهوری اسلامی
تمرکز این تحولات، بر رخداد اعتراضات در ایران و کشته شدن معترضان است. نکته این که دولت آمریکا حتی آخرین موارد تحریمهای نفتی علیه ایران را در مسیر مقابله با آنچه سرکوب اعتراضات در ایران خواند، اعمال کرد. مقابل نیز ایران در محیطهای دیپلماتیک، تمرکز خود را بر حملات تروریستی و درگیری میان تروریستها، نیروهای امنیتی و کشته شدن مردم عادی گذاشته است.
فرارو- اعتراضات و درگیریهای خیابانی در ایران به پایان رسید و آمار رسمی درگذشتگان آن نیز منتشر شد. امروز هفدهمین روز قطعی سراسری اینترنت را پشت سر میگذاریم و نگاهی به معدود اخبار و تحرکات خارجی در تریبونهای رسمی و رسانههای شاخص غربی میتواند نشاندهنده این است که کمپینی علیه جمهوری اسلامی شکل گرفته است.
به گزارش فرارو، اظهارنظرها، تصمیمات، رویدادها و واکنشها به رخدادهای ایران در روزهای گذشته به خصوص پس از نقطه عطف ۱۸ و ۱۹ دی را میتوان در یک تصویر بزرگتر مشاهده کرد. گویا انعکاسدهندگان به دنبال ایجاد تصویری خاص از ایران هستند که پیامدهای این اعتراضات، بخشی از آن محسوب میشود. در مقابل این فضاسازی، وزارت امور خارجه ایران هم کمپینی برای مقابله ایجاد کرده و تلاش میکند فضای ایجاد شده را بشکند.
تمرکز بر ناآرامیها
از زمان بالا گرفتن ناآرامیها در ایران اگر چه دسترسیهای داخلی به شبکه جهانی اینترنت به طور کامل قطع شد، اما از واکنشهای داخلی و بیانههای رسمی میشد فهمید که در عرصه سیاسی رسمی و رسانهای غرب، فضا بیشباهت به فضای اعتراضات سال ۱۴۰۱ نیست. فضایی که به گواه و بر اساس گفتههای عمومی مقامات رسمی کشورمان تاثیر زیادی بر روندهای جاری سیاست خارجی میان ایران و غرب در آن بازه زمانی گذاشت. در آخرین اقدام از این سلسله تحولات، نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو برگزار شد که خروجی آن بر علیه ایران بود و ایران نیز واکنش دیپلماتیک تندی به آن نشان داد. پیش از آن، نیز سران گروه ۷ بیانیهای با محوریت «وقوع اعتراضات» منتشر کردند که با واکنش متقابل ایران روبرو شد. همچنین پارلمان اروپا قطعنامهای علیه ایران صادر کرد که آن نیز واکنش متقابل وزارت امور خارجه را به دنبال داشت. در نشست داووس نیز به مسئله ایران پرداخته شد که در مورد ولودیمیر زلنسکی، وزیر امور خارجه به صورت مستقیم او را خطاب قرار داد و نوشت که «جهان از دلقکهای سردرگم خسته شده.» به این تحرکات رسمی و جمعی، میتوان اظهارنظرها و فعالیتهای فردی و جمعی هنرمندان و سیاستمداران اروپایی، آمریکایی، استرالیایی، سازمان ملل را نیز اضافه کرد؛ به غیر از اظهاراتی که ترامپ درباره ایران مطرح میکند.
تمرکز این تحولات، بر رخداد اعتراضات در ایران و کشته شدن معترضان است. نکته این که دولت آمریکا حتی آخرین موارد تحریمهای نفتی علیه ایران را در مسیر مقابله با آنچه سرکوب اعتراضات در ایران خواند، اعمال کرد. مقابل نیز ایران در محیطهای دیپلماتیک، تمرکز خود را بر حملات تروریستی و درگیری میان تروریستها، نیروهای امنیتی و کشته شدن مردم عادی گذاشته است. روز گذشته سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان در شبکه ایکس (توئیتر) به دنبال انتشار فهرست تفکیکی خسارتهای وارد شده به اموال عمومی و خصوصی، تعداد کشتهشدگان این ناآرامیها را نیز به تفکیک منتشر کرد. بر اساس اعلام وزارت امور خارجه، عراقچی این پیام را در پاسخ به جی.دی ونس، معاون ترامپ نوشت که خطاب به تظاهراتکنندگان اخیر در آمریکا گفته بود: «برنامهٔ ما بسیار ساده است: اگر به یک کلیسا یورش ببرید یا به یک مأمور فدرال حمله کنید، ما تمام کاری را که از دستمان برمیآید انجام میدهیم تا شما را روانهٔ زندان کنیم.»
مانور بر آمار کشتهشدگان
بر اساس اعلام رسمی بنیاد شهید، ۳۳۱۷ نفر در جریان ناآرامیها کشته شدند که ۲۴۳۷ نفر آنها مردم عادی و نیروهای امنیتی (سپاه، بسیج، پلیس و ...) و ۶۹۰ نفر «تروریستهایی بودند که در درگیریها کشته شدند.» اخبار نشان میدهد که اصل درگیریهای خونبار در بعضی مناطق کشور، مربوط به روزهای ۱۸ و ۱۹ دی و پس از آن بوده است. آمار تفکیکی از شهدا و کشتههای این اعتراضات وجود ندارد و در بیانیه بنیاد شهید هم اطلاعاتی در این باره وجود ندارد. در این بیانیه که شامگاه ۱ بهمن منتشر شد، صرفاً به «حوادث تروریستی روزهای گذشته» اشاره شده است. طرف مقابل از یک سو، آماری بیشتر از آمار رسمی ارائه شده از سوی ایران در اخبار و تحلیلهای خود ارائه میکند که تا چند برابر آمار رسمی و تا حد چند دههزار نفر است. از سوی دیگر، طرف مقابل از روی روایت ایران و رخ دادن درگیریهای تروریستی عبور میکند و بر کشته شدن شمار زیادی از معترضان در یک بازه زمانی ۴۸ ساعته اشاره دارد. در این سوی ماجرا، به دلیل قطعی اینترنت و محدودیت رسانهها، رسانههای مستقل و حرفهای داخلی امکان بررسی و راستیآزمایی هیچ آماری را ندارند. یک آمار رسمی وجود دارد و چندین آمار خارجی و غیررسمی.
بیشتر رسانههای شاخص غربی تا حدی که در دسترس ما هستند، در حال حاضر تمرکز خود را بر کشته شدن معترضان گذاشتند و از روایت ایران عبور میکنند. بعد از کشتهشدگان، تمرکز آنها بر آمار مجروحان، بازداشتیها، قطعی اینترنت و محاکمه پیش رو است. فضای رسانهای بر علیه جمهوری اسلامی است؛ حتی وال استریت ژورنال که چند روز قبل یادداشتی از عراقچی با تیتر «دولت ایران از سرکوب خود دفاع میکند» را منتشر کرد، در لینک این یادداشت از واژه رژیم استفاده میکند. انتشار همین یادداشت باعث بروز انتقاداتی نسبت به والاستریتژورنال شد. محمد مرندی، استاد دانشگاه تهران اخیراً در برنامهای تلویزیونی به این موضوع اشاره کرد رسانههای غربی در حال تلاش برای اجماعسازی در مسیر بردن ایران به سمت جنگ هستند. مقامات اروپایی در قالب پارلمان اروپا، در این میان نقش پررنگی ایفا میکنند و تمرکز خود را بر نقض حقوق بشر در ایران و الصاق برچسب تروریسم به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گذاشتهاند.
گریز به موضوع هستهای
طرف مقابل در کنار ساخت این فضا با محوریت اعتراضات، از موضوع هستهای ایران نیز غافل نیست. بر اساس اعلام رافائل گروسی، ایران در خطر اعلام عدم پایبندی به معاهده NPT به خاطر بیاطلاعی آژانس از وضعیت ذخایر اورانیوم ۶۰ درصد خود است. ذخایری که از زمان جنگ ۱۲ روزه و بمباران تاسیسات هستهای توسط آمریکا تا کنون (بیش از ۷ ماه)، در دسترس آژانس قرار نگرفته است. گروسی در آخرین مصاحبه خود با رویترز در حاشیه اجلاس داووس، گفت: «این وضعیت [عدم دسترسی به مواد و سایتهای هستهای] نمیتواند به همینگونه برای مدت زیادی ادامه یابد و من متاسفانه مجبور خواهم شد عدم پایبندی آنها را اعلام کنم.» او همچنین از ملاقات قریبالوقوع خود با وزیر خارجه ایران خبر داد. با توجه به اظهارنظر گروسی و تهدید به اعلام عدم پایبندی، توجه به این نکته ضروری است که اولین جلسه فصلی شورای حکام آژانس ۱۱ تا ۱۵ اسفند سال جاری و دومین جلسه فصلی، ۱۸ تا ۲۲ خرداد ۱۴۰۵ برگزار میشود.
محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران روز پنجشنبه دوم بهمن ماه پاسخ اظهارنظر گروسی را به این شکل داد: «ما به ایشان نامه نوشتیم و آژانس باید موضع خودش را در خصوص تجاوز به تاسیسات هسته ای مشخص کند. نکته دوم اینکه دستورالعمل بازدید از سایت های مورد حمله واقع شده باید مشخص شود. وقتی حمله نظامی می شود و مخاطرات محیط زیست دارد باید این تعریف شود و دستورالعملی طراحی شود. ما طرحی را در کنفرانس عمومی مطرح کردیم که نباید به سایت های هسته ای حمله شود اما آن را مورد بررسی قرار ندادند. باید تکلیف مشخص شود. اقای گروسی اول باید موضع خودش را روشنکند و توضیح دهد دسترسی چگونه باشد.» در حال حاضر ایران معتقد است که توپ در زمین آژانس قرار دارد و آژانس هم نظری متفاوت از ایران را ارائه میدهد.
همزمان موضوع اظهارات مکرون خطاب به ترامپ نیز مورد توجه قرار گرفت که در آن از انجام کارهای بزرگ صحبت کرده بود. ترامپ به تهدید نظامی خود علیه ایران ادامه میدهد، راهبرد دفاع ملی ۲۰۲۶ آمریکا ایران را تضعیفشده قلمداد کرده و سیاستمداران اسرائیلی در سطح رئیس رژیم تلآویو، در حال صحبت علیه تواناییهای ایران هستند.
