شکاف بر سر گرینلند عمیقتر میشود؛ آیا ناتو در برابر پنتاگون صفآرایی خواهد کرد؟
با علنی شدن پیام خصوصی امانوئل مکرون به دونالد ترامپ و تشدید مخالفت اروپا و کانادا با ادعای آمریکا بر سر تصاحب گرینلند، شکاف میان دو سوی اقیانوس اطلس وارد مرحلهای تازه شده است؛ شکافی که از اختلافات دیپلماتیک فراتر رفته و اکنون با زمزمه رزمایش ناتو و تهدیدهای متقابل، این پرسش را مطرح میکند که آیا بحران گرینلند میتواند روابط آمریکا و اروپا را به آستانه یک تقابل بیسابقه بکشاند یا خیر.
فرارو- هرچه زمان میگذرد، به نظر میرسد فاصله و تنش میان دونالد ترامپ و مقامهای آمریکایی از یک سو و رهبران اروپایی از سوی دیگر افزایش مییابد؛ تنشی که این بار نه بر سر مسائل تجاری یا دفاعی، بلکه بر سر ادعای آمریکا برای تصاحب گرینلند شکل گرفته است.
روز سهشنبه، انتشار محتوای یک پیام خصوصی که امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، خطاب به دونالد ترامپ ارسال کرده بود، بهروشنی از وجود اختلافات جدی میان واشنگتن و پایتختهای اروپایی پرده برداشت؛ اختلافی که اکنون به یکی از چالشهای مهم روابط فراآتلانتیک بدل شده است.
مکرون: درک نمیکنم چه میکنید
ماجرا از جایی آغاز شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، متن پیام خصوصی امانوئل مکرون را منتشر کرد. در این پیام، رئیسجمهور فرانسه خطاب به ترامپ نوشته بود: «دوست من، ما کاملاً در مورد سوریه همنظر هستیم. ما میتوانیم کارهای بزرگی در مورد ایران انجام دهیم؛ اما نمیفهمم شما در مورد گرینلند چه میکنید؟»
همین جمله کوتاه، بهروشنی نشان داد که اختلاف میان آمریکا و اروپا بر سر گرینلند تا چه اندازه جدی شده و تا چه حد باعث نارضایتی رهبران اروپایی شده است؛ اختلافی که دیگر نمیتوان آن را صرفاً یک سوءتفاهم دیپلماتیک تلقی کرد.
مخالفت کانادا با طرح آمریکا
با این حال، مخالفتها با طرح ترامپ برای تصاحب گرینلند تنها به اروپا محدود نمانده است. در تازهترین واکنش، نخستوزیر کانادا نیز به صراحت با فشارها و تهدیدهای آمریکا مخالفت کرده است.
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، روز سهشنبه اعلام کرد: «ما قاطعانه در کنار دانمارک و مردم گرینلند میایستیم و از حق آنها برای تعیین آینده خود دفاع میکنیم.»
او همچنین تأکید کرد: «کانادا بهشدت با اعمال تعرفهها در ارتباط با موضوع گرینلند مخالف بوده و خواستار گفتوگوهای سازنده و متمرکز برای دستیابی به اهداف مشترک در حوزه امنیت و توسعه منطقه شمالگان است.»
از گفتوگو تا تهدید به تقابل نظامی
در شرایطی که تلاشهای دیپلماتیک اروپا برای واداشتن دولت ترامپ به عقبنشینی از ادعای خود درباره گرینلند تاکنون نتیجهای در بر نداشته، برخی مقامهای اروپایی لحن خود را تغییر داده و از آمادگی برای مقابله با هرگونه اقدام یکجانبه علیه آمریکا سخن گفتهاند.
در همین راستا، اورزولا فوندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، در سخنانی در پارلمان اروپا از آمادگی اتحادیه اروپا برای اتخاذ رویکردی قاطع در دفاع از گرینلند خبر داد.
او گفت: «ما در یک نقطه حساس قرار داریم. اروپا گفتوگو و راهحلهای دیپلماتیک را ترجیح میدهد، اما در صورت لزوم، کاملاً آمادهایم با وحدت، فوریت و قاطعیت اقدام کنیم.»
فوندرلاین همچنین افزود: «در جهانی که هر روز بیقانونتر میشود، اروپا نیازمند استفاده از اهرمهای قدرت خود است.»
ناتو در میانه تنشها
در ادامه این تنشها، گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد فرانسه پیشنهاد برگزاری رزمایشی از سوی ناتو در گرینلند را مطرح کرده است؛ اقدامی که از سوی برخی ناظران بهعنوان پیامی سیاسی و بازدارنده به واشینگتن تعبیر میشود.
دفتر ریاستجمهوری فرانسه روز چهارشنبه اعلام کرد که پاریس بهطور رسمی خواستار برگزاری رزمایش ناتو در گرینلند شده و آمادگی خود را برای مشارکت در آن اعلام کرده است.
با این حال، در سوی مقابل، نشریه آمریکایی نیویورکتایمز گزارش داد که علیرغم تهدیدهای مکرر دونالد ترامپ درباره احتمال اقدام نظامی برای تصرف گرینلند، پنتاگون تاکنون هیچ دستور رسمی برای تدوین طرح نظامی در این زمینه دریافت نکرده است.
آیندهای نامعلوم
در مجموع، تحولات اخیر نشان میدهد که اختلافات میان آمریکا و اروپا بر سر گرینلند به مرحلهای بیسابقه رسیده است؛ اختلافی که میتواند پیامدهای مهمی برای آینده روابط فراآتلانتیک و حتی انسجام ناتو به همراه داشته باشد.
اکنون بایستی منتظر ماند و دید آیا این بحران در نهایت به یک تقابل نظامی یا امنیتی منجر خواهد شد، یا آنکه دو طرف پیش از رسیدن به نقطهای بیبازگشت، با امتیازدهی و معامله سیاسی، راهی را برای مهار این تنش پیدا خواهند کرد.
