کالبدشکافی سالمترین «ماموت» جهان؛ ۱۳۰ هزارسال پس از مرگ
دانشمندان روسی یک بچه ماموت ۱۳۰ هزار ساله که در لایههای یخزده خاک سیبری حفظ شده بود، کالبدشکافی کردند.
این ماموت جوان که «یانا» نام گرفته، نخستین بار در دسامبر ۲۰۲۴ معرفی شد. به گفته پژوهشگرانی که یانا را کشف کردند، او بهترین نمونه حفظشده از یک ماموت است که تاکنون یافت شده است. بخش جلویی بدن یانا کم و بیش دستنخورده باقی مانده و شباهت زیادی به یک نوزاد فیل دارد. دانشمندان برای بررسی دقیقتر یانا، کالبدشکافی انجام دادند، کاری که چند ساعت طول کشید.
این کالبدشکافی برای پژوهشگران امکانی ارزشمند برای نگاه به گذشته سیارهمان فراهم کرد. یانا هزاران سال در خاک منجمد مدفون بود تا اینکه تغییرات اقلیمی موجب ذوب شدن این لایههای یخی شد و لاشه او را نمایان کرد. بخش جلویی بدن یانا شروع به سقوط از یک صخره کرد، اما نیمه پشتی بدنش هنوز در زمین فرو رفته بود و همین مانع افتادن کاملش شده بود.
پژوهشگران در جریان کالبدشکافی، چند ساعت را صرف بررسی بقایای یانا کردند. لاشه یانا بویی شبیه ترکیبی از خاک تخمیرشده و گوشت میداد. ارتفاع یانا در ناحیه شانه حدود ۱.۲ متر و وزنش نزدیک به ۱۸۰ کیلوگرم بود. سر و خرطومش دستنخورده باقی مانده بودند و پژوهشگران موفق به شناسایی عاجهای شیریاش شدند، عاجهایی که مانند دندانهای شیری انسان با رشد حیوان میافتند. آنها همچنین توانستند اندامهای داخلی یانا را نیز شناسایی کنند.
گنچارف گفته: «ما میتوانیم ببینیم که بسیاری از اندامها و بافتها بهخوبی حفظ شدهاند. بخشهای دستگاه گوارش، معده و حتی قسمتهایی از روده بهویژه روده بزرگ حفظ شدهاند که به دانشمندان امکان نمونهبرداری از آخرین وعده غذایی یانا را میدهد.
پژوهشگران امیدوارند با مطالعه باکتریهای منحصربهفرد موجود در بدن یانا و بررسی گیاهان و هاگهایی که در طول عمرش مصرف کرده، دادههای بیشتری درباره محیط باستانی او و ارتباط بین میکروارگانیسمهای کهن و امروزی به دست آورند.
پژوهشگران هنوز علت مرگ زودهنگام یانا را نمیدانند، اما شک ندارند که انسانهای امروزی (Homo sapiens) در این امر نقشی نداشتهاند، چرا که انسانهای مدرن تا دستکم ۳۰ هزار سال پیش وارد سیبری نشده بودند (حدود ۱۰۰ هزار سال پس از مرگ یانا).
