منصور حقیقتپور: اعتراض مردم را بشنویم و ببینیم/ اقتصاد ایران باید جراحی میشد
جمهوری اسلامی باید از موضع قدرت فرق بین اعتراض و اغتشاش را قائل شود. مرزبندی را مشخص کند. با معترضین مهربان و با اغتشاشگران نامهربان باشد. دو تا روش جداگانه باید در پیش گرفته شود؛ اعتراض مردم را بشنویم و ببینیم و ادراک کنیم و پاسخ منطقی دهیم اغتشاشات را محاسبه کنیم و به موقع ضربه بزنیم. در موضوعات اقتصادی نیز باید کار را ادامه داد. الان دیگر چارهای نیست. از قبل این میشد شیوه دیگری در پیش گرفت.
منصور حقیقتپور، عضو هیات رییسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در مجلس دهم میگوید که جمهوری اسلامی هم مساله اعتراض و هم مساله اغتشاش را میشناسد و این دو را از هم تفکیک میکند. او تاکید دارد که وضعیت اقتصادی بستر بروز اعتراضات در روزهای اخیر شده، اما راهحل برونرفت از مشکلات اقتصادی آتش زدن بانکها و اموال عمومی نیست.
به گزارش اعتماد، حقیقتپور همچنین در بخش دیگری از این گفتوگو میگوید که اقتصاد جمهوری اسلامی ایران باید جراحی میشد و باید بشود. نمیشود در کشوری 40 میلیارد دلار هزینه اداره باشد و 80 میلیارد دلار هزینه یارانه انرژی بدهد، این ممکن نیست، اما شیوه اجرای اصلاحات اقتصادی باید پلکانی بود تا باعث فشار جدی بر معیشت مردم نشود.
در روزهای اخیر هسته اعتراضی از بازارها در کشور آغاز شد. این اعتراضات در نقد گرانیهای اخیر بود، اما حالا با ادامهدار شدن آن نگرانیهای دیگری ایجاد شده است. ارزیابی شما از وضعیت فعلی چیست و چه باید کرد؟
ما هم جنس اعتراض را میشناسیم و هم جنس اغتشاش را. اینکه از چند روز پیش در اعتراض به گرانیها و وضعیت بازار اعتراضاتی شکل گرفت در جای خود قابل بررسی است، اما آیا برای به سامان کردن وضعیت اقتصادی باید سلاح بکشیم و بانک و خانه مردم را آتش بزنیم؟ این وضعیت مشکوک است. من تاکید میکنم که اعتراض به وضعیت اقتصادی منطقی و قابل قبول است. این اعتراضات از بازار شروع شد. نوسان نرخ ارز امنیت اقتصادی بازاریان و زندگی روزمره مردم را گرفت . این وضعیت اجازه کاسبی را نمیدهد و بازاریان حق دارند اعتراض داشته باشند. این درست است، اما جواب این مساله باید در لابهلای افکار و راهکارهای متخصصان اقتصادی جستوجو شود.
دولت اصلاحات اقتصادی را شروع کرده است بهطور مثال میگوید ارز ترجیحی را قطع میکند. این شرایط طبیعتا تبعاتی برای وضعیت بازار داشت و مشکلاتی را برای آنها ایجاد کرد و دست به اعتراض زدند. اما آنچه حالا بعضا شاهد آن هستیم، جنس اعتراض اقتصادی نیست. نظام تا امروز صبوری کرده و برخورد نکرده است. گروهها و اغتشاشگران که ارتباط با شبکههای بیگانه دارند زیر رصد ماموران امنیتی و اطلاعاتی هستند . من تاکید میکنم که وضع اقتصادی و تبعات آن برای مردم و بازار قابل درک است، اما این اغتشاش راهحل برونرفت از وضعیت اشتباه اقتصادی فعلی نیست.
برخی منتقدان دولت میگویند که هسته اولیه اعتراض بر اثر سیاست دولت برای اصلاح نرخ حاملهای انرژی و بعد از آن موضوع ارز ترجیحی بود. حتی برخی نمایندگان مجلس در این خصوص به دولت انتقادات جدی وارد میکنند. این تصمیم در شرایط فعلی چگونه قابل ارزیابی و تحلیل است؟
اقتصاد جمهوری اسلامی ایران باید جراحی میشد و باید جراحی بشود. نمیشود در کشوری 40 میلیارد دلار هزینه اداره باشد و 80 میلیارد دلار هزینه یارانه انرژی بدهد، این ممکن نیست، اما شیوه اجرای اصلاحات اقتصادی باید پلکانی بود تا باعث فشار جدی بر معیشت مردم نشود.
این رویه و تصمیم فعلی در اعمال اصلاحات چند مشکل دارد؛ اشکال اول این است که دولت باید با مردم بیشتر صحبت میکرد. رییسجمهور باید با مردم صحبت مستقیم میکرد. باید شفافتر مسائل را برای مردم توضیح میداد. چه ایرادی داشت اگر آقای پزشکیان یک شب در تلویزیون میآمد و برای مردم توضیح میداد که مثلا قیمت تخممرغ آنقدر بوده و اینقدر میشود. تفاوتها را از نظر تاثیر این افزایش قیمت بر اقتصاد کلان و تفاوت شیوه کمک به مردم برای خرید را باید برای مردم توضیح میداد . قیمتها که همه وقت در حال افزایش بوده و نابسامانیهای اقتصادی برای امروز نیست .
رییسجمهور باید برای مردم توضیح میداد که ما میخواهیم مستقیم تفاوت قیمت را به خود شما بدهیم. شاید این اصلاح قیمت نباید برای تمامی اقلام و به صورت یک دفعه اعمال میشد. گندم و دارو و مرغ و گوشت همه با هم گران و تصمیمات روی همه کالاها اعمال شد.ای کاش بخشی را در این برهه انجام میدادند و به مردم میگفتند بقیه اقلام مثلا باید شش ماه دیگر گران شود . در لزوم اعمال این اصلاحات اقتصادی شکی نیست، اما اول باید با مردم بیشتر صحبت و دوم اینکه در چند پله اجرا میشد . در اجرا نیز مسیر باید اصلاح بشود . شیوه اجرای این اصلاحات اقتصادی خوب و ضروری اشکال داشت. باید آرامآرام این جراحی انجام میشد. این شیوه به یکباره شوک وارد کرد.
در وضعیت فعلی چه باید کرد؟ هم در مورد موضوعات اجتماعی و هم در حوزه اقتصادی چه تصمیماتی باید فوری و در کوتاهمدت اتخاذ شود؟
جمهوری اسلامی باید از موضع قدرت فرق بین اعتراض و اغتشاش را قائل شود. مرزبندی را مشخص کند. با معترضین مهربان و با اغتشاشگران نامهربان باشد. دو تا روش جداگانه باید در پیش گرفته شود؛ اعتراض مردم را بشنویم و ببینیم و ادراک کنیم و پاسخ منطقی دهیم اغتشاشات را محاسبه کنیم و به موقع ضربه بزنیم. در موضوعات اقتصادی نیز باید کار را ادامه داد. الان دیگر چارهای نیست. از قبل این میشد شیوه دیگری در پیش گرفت.
وقتی قیمت حامل انرژی تغییر کرد کسانی که میتوانند و میتوانستند بنزین را لیتری 80 هزار تومن بخرند در شمال تهران بنزین را با این قیمت میخریدند. بقیه اقلام که در زندگی عموم مردم و در همه طبقات تاثیرگذار بود نباید یک دفعه و به صورت همگانی درگیر افزایش قیمت میشد. باید برنامهریزی میکردیم تا آخر امسال چقدر هزینه و چقدر درآمد است و بعد بر اساس این محاسبات تصمیم میگرفتیم. حالا اما دیگر چارهای جز اجرای تصمیم اتخاذ شده نیست.
