بررسی وضعیت مجروحان پنجشنبه و جمعهشب/ آمادهباش در بیمارستانها
جمعه شب، ۸ نفر زخمی را به یکی از بیمارستانهای مرکز تهران بردهاند که به پای همه آنها تیر ساچمهای شلیک شده بوده است. چهار نفر از آنها سرپایی درمان شده و چهار نفر بستری شدهاند. یک منبع آگاه هم میگوید به یکی از بیمارستانهای غرب تهران اما تعداد بیشتری زخمی برده شدهاند که بیشترشان حالشان وخیم بوده است.
پنجشنبه و جمعهشب، شهرهای ایران اتفاقات کمنظیری را سپری کردند که بر اساس اظهارنظرهای رسمی و غیررسمی، موجب خسارات جانی و محیطی زیادی شده است. سازمان اطلاعات سپاه و پلیس در جمعهشب و با آغاز اعتراضهای شبانه در خیابانهای تهران و دیگرشهرها، پیامکهایی را به شهروندان ارسال کردند و از خانوادهها خواستند که از حضور جوانان و نوجوانان در اعتراضات جلوگیری کنند. از طرف دیگر اما مشاهدات میدانی نشان میدهد که شهرهایی مثل تهران، جمعهشب هم پرالتهاب بودند.
به گزارش هم میهن، هرچند با وجود قطعی اینترنت، هنوز آمارهای رسمی توسط وزارتهای بهداشت و کشور درباره تعداد زخمیها، فوتیها و بازداشتشدگان اعلام نشده اما بررسیها از بعضی مراکز درمانی و بیمارستانها نشان میدهد که شبهای شلوغی را در پنجشنبه و جمعه سپری کردهاند. ابوالفضل ماهرخ، سخنگوی سازمان اورژانس کل کشور درباره آمارهای مراجعه و تعداد زخمیهایی که در دو شب اخیر به بیمارستانها مراجعه کردند میگوید: «روز گذشته با وزیر بهداشت جلسه داشتند و به آنها اعلام کردند که هر نوع اطلاعرسانی درباره حوادث دو شب گذشته تنها از طریق روابط عمومی وزارت بهداشت انجام شود.»
اما حسین کرمانپور، رئیس مرکز روابط عمومی وزارت بهداشت درباره آمار زخمیها و مراجعه به بیمارستانها میگوید هنوز آمارها تجمیع نشده و نمیتوانند آمار دقیقی بدهند: «سیستمهای آمارگیری ما قطع است و هنوز امکان ارائه آمار دقیق را نداریم.»
رئیس مرکز روابط عمومی وزارت بهداشت از حالت آمادهباش در بیمارستانها هم خبر میدهد: «بخشی از همکاران ما با دعوت و بخشی هم خودجوش به بیمارستانها آمدند و در مواقع ازدحام به کمک میآیند. این فرمول همیشه در شبکه بهداشت و درمان وجود داشته اما قدر دانسته نمیشود.»
به گفته او خدماتدهی در بیمارستانها با همان روال گذشته پیگیری میشود و پروتکل خاصی وجود ندارد: «پذیرش در ورودی بیمارستانها کامل انجام میشود و خدمت هم در بیمارستانها کامل ارائه میشود. هیچ محدودیت و معذوریتی وجود ندارد و همکاران ما مانند زمان جنگ، صلح یا هر شرایط دیگری در خدمت هممیهنان عزیز، اعم از ضارب و مضروب هستند.»
او میگوید آنها باید براساس قوانین بینالمللی، اخلاقی و حرفهای خدمات لازم را به کسانی که حادثه دیدهاند بدهند: «چه معترض و چه امنیتی فرقی از این جهت برای ما نمیکند.»
به گفته کرمانپور، قطع شدن تلفنها، آمارگیری و کارهای مدیریتی را برای شبکه سلامت و بهداشت سخت کرده است: «آمارگیری، هماهنگی بین بیمارستانها و پذیرش با قطع تلفن سخت شده است. اما در ارائه خدمات مشکلی ایجاد نشده است.» کرمانپور میگوید از نظر خدماتی که به مراجعان میدهند مشکلی ایجاد نشده است: «سامانههای خدماترسانی ما برخط است و تا این لحظه مشکلی برای آنها ایجاد نشده است. آنها با همکاری بینبخشی خدمات خود را ارائه میدهند و ما تلاش میکنیم مردم در بخش درمان دغدغهای نداشته باشند.»
او با انتقاد از بیمهریهایی که به شبکه بهداشت شده، میگوید: «وزارت بهداشت، نیروهایش و تیم سلامت باوجود بیمهریهایی که میشود و بدهکاریهای عظیمی که دارد و حقوقهایی که مدتهاست پرداخت نشده همچنان پای کار هستند و خدمترسانی میکنند.»
او معتقد است ادامهدار شدن شرایط فعلی میتواند شرایط خدمترسانی برای کادر درمان را هم تغییر دهد: «در این دو شب پرسنل ما خدمترسانی خوبی داشتند اما اگر این شرایط ادامه داشته باشد، شرایط میتواند متفاوت شود. چون همیشه ادامهدار شدن پارامترها را تغییر میدهد و تفاوت ایجاد میشود.»
اطلاعات جسته و گریخته از منابع آگاه هم حرفهای مسئولان وزارت بهداشت را تایید میکند. طبق اطلاعاتی که رسیده، جمعه شب، 8 نفر زخمی را به یکی از بیمارستانهای مرکز تهران بردهاند که به پای همه آنها تیر ساچمهای شلیک شده بوده است. چهار نفر از آنها سرپایی درمان شده و چهار نفر بستری شدهاند. یک منبع آگاه هم میگوید به یکی از بیمارستانهای غرب تهران اما تعداد بیشتری زخمی برده شدهاند که بیشترشان حالشان وخیم بوده است.
خبرهایی هم که از چندین بیمارستان خصوصی و دولتی رسیده نشان میدهد، از طرف معاونت درمان وزارت بهداشت به همه بیمارستانها در قالب بخشنامهای پروتکلی داده شده که همه موارد اورژانسی از جمله موارد مربوط به اعتراضات از جمله زخمیها و فوتیها، به این معاونت اطلاع داده شود.
یک پزشک هم به «هممیهن» میگوید بر اساس مشاهداتش، به نظر میرسد که آمار مجروحان اعتراضات روز پنجشنبه در مراکز درمانی نسبت به روز جمعه بیشتر بوده و مجروحان مختلفی هم از نظامیها و هم غیرنظامیها به مراکز درمانی منتقل شدهاند: «به نظر میرسد که بیمارستانها و مراکز درمانی مختلف به ویژه مراکز درمانی مختلف اطراف تهران شلوغ بوده است. درمانگاههای نزدیک به مراکز نظامی مثل پادگانها احتمالاً شلوغتر بودهاند؛ چون موردی بوده است که به نظر میرسد حمله به پادگانی رخ داده و ضرب و جرحی رخ داده است. پروتکل خاصی نیز تا این لحظه مبنی اعلام اسامی افراد به دست ما نرسیده است.
انتظار میرود وقتی یک نفر مجروح است طبق پروتکل درمانی علمی به مراکز درمانی مراجعه کند؛ مثلاً وقتی شرایط مجروح به شکلی است که درمانگاه نمیتواند آن را درمان کند، به جامعه پزشکی توصیه میشود که موارد مشابه را به بیمارستان ارجاع دهند و در خانه امور طبی را انجام ندهند؛ چون اولویت حفظ جان مجروح است و وقتی کسی گلوله را درمیآورد اگر بیمار در شرایط خاصی باشد، ممکن است دست زدن به او، جان بیمار را بگیرد.»
پرستاران بعضی از بیمارستانهای تهران و ورامین هم خبر میدهند که تعداد مجروحان اعتراضات اخیر در روز پنجشنبه بیشتر از جمعه بوده است؛ مثل یکی از پرستاران بیمارستان مفتح ورامین که میگوید روز پنجشنبه آمار مجروحان در این بیمارستان بیشتر از جمعه بوده است و بخشی از آنها نیاز به ارجاع به بیمارستانهای تهران داشتهاند: «پنجشنبه بسیار شلوغ بود، نزدیک 10 یا 12 نفر، اما در جمعه شب تعداد مجروحان کمتر بود. مجروحانی که به این بیمارستان منتقل میشوند باید جراحی شوند و به دلیل اینکه اینجا جراح ندارد، در این بیمارستان مراقبتهای اولیه انجام میشود تا وضعیت آنها پایدار بماند و بعد برای جراحی آنها را به تهران منتقل میکنند.»
او میگوید در شهرستان ورامین غیر از بیمارستان مفتح، بیمارستانهای 15 خرداد و ستاری قرچک هم در این شرایط مجروحان را پذیرش میکنند اما بیمارستان ستاری، بیشترین تعداد مجروح را داشته است؛ بهخصوص در روز پنجشنبه که حدود 34 نفر فوتی در آن ثبت شده است. به گفته او آمار فوتیهای جمعه شب نیمی از این تعداد بوده است: «آنقدر خون روی زمین ریخته بود که فقط با شستوشوی سالن توانستند آن را پاک کنند.»
یکی از پرستاران بیمارستان فوقتخصصی 15 خرداد تهران هم میگوید مجروحانی که نیاز به ترمیم پوست و جراحی پلاستیک داشته باشند از سایر مراکز درمانی به این بیمارستان منتقل میشوند: «در حال حاضر چند بیمار در بخش عمومی و دو بیمار هم در آیسییو بستری شدهاند؛ یکی از آنها موتوری رهگذر بود و یکی دیگر هم کارمند بیمارستان بوده است که در میان درگیریها ناگهان چیزی منفجر میشود و سه انگشتش را از دست میدهد. این مجروحان اگر بیمه هم داشته باشند هزینه درمانشان آزاد حساب میشود، با این حال به دلیل قطعی اینترنت، سیستمهای بیمه هم قطع است.»
تماسهای ضروری
در وقایع پنجشنبه شب هجدهم دیماه، تماس با خطهای اضطراری مانند 110، 125 و 115 با اختلال مواجه و تقریباً غیرممکن بود. بررسیها و تماسهای «هممیهن» نشان میدهد در جمعهشب این اختلال رفع شده و موارد اورژانسی را میتوان به اورژانس و آتشنشانی اطلاع داد.
جلال ملکی، سخنگوی سازمان آتشنشانی در این باره میگوید در شرایط فعلی حتی اگر خطوط تلفن همراه هم قطع شود، مردم میتوانند با موبایل شمارههای اصلی امدادی یعنی اورژانس و آتشنشانی و پلیس را بگیرند و همچنان امکان تماس از طریق خطوط ثابت هم وجود دارد؛ به همین دلیل آمارهای آتشنشانی کمتر از روزهای دیگر نشده است: «خطوط سازمان آتشنشانی نیز قطع نشده و در این دو روز هر تماسی که با ما برقرار شده نیروهای آتشنشانی اعزام شدهاند.» او تاکید میکند که در حال حاضر غیر از عملیاتهای عادی، سایر عملیاتها نیز انجام میشود و همچنان تعدادی مراجعه حضوری نیز وجود دارد.»
در این میان خبرهایی هم درباره خسارتها به خودروهای آتشنشانی منتشر شده است. مهدی بابایی، رئیس کمیته ایمنی شورای اسلامی شهر تهران با اشاره به خسارات واردشده به حدود ۵۰ دستگاه خودروی آتشنشانی در پنجشنبه و جمعهشب گفته است که از این تعداد هشت دستگاه به طور کامل در آتش سوختند، یک ایستگاه آتشنشانی هم مورد سرقت و تخریب قرار گرفته است. به گفته او در این دو شب، ۴۵۰ عملیات آتشنشانی صورت گرفته و اتفاقات اخیر باعث دو برابر شدن تماسها با سامانه ۱۲۵ شده و ۶ هزار تماس در هر روز به ثبت رسیده است.
ضرورت مصونیت از کودکان
در روزهای گذشته و با انتشار خبرهایی درباره بازداشت تعداد زیادی از کودکان و نوجوانان در اعتراضات، فعالان حقوق کودک و روانشناسان درباره ضرورت مراقبت لازم از کودکان هشدار دادهاند. از طرف دیگر، توصیههایی هم برای جلوگیری از حضور کودکان و نوجوانان در اعتراضات و پیشگیری از خشونت توسط آنان منتشر شده است.
فرشید یزدانی، فعال حقوق کودک و مدیرعامل پیشین انجمن حمایت از حقوق کودک در این باره به «ایلنا» گفته است که کودکان باید از مصونیت خاصی در اعتراضات برخوردار باشند و نیروی انتظامی هم در جریان باشد که نباید کودکان و نوجوانان را بازداشت کنند. بلکه تنها میتوانند به آنها توصیه کنند که از تجمعات خارج شوند.
او درباره بازداشت کودکان و نوجوانان در اعتراضات از کنوانسیون جهانی حقوق کودک و قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹ سخن گفته است: «در هر دو این قوانین، مقرراتی برای حمایت از کودکان در شرایط مختلف وجود دارد. نخست آنکه کودکان از حق اظهارنظر و اعتراض برخوردارند. دوم هر نوع برخورد خشونتآمیز با کودکان چه از منظر قوانین داخلی و چه از منظر قوانین بینالمللی پذیرفته شده توسط ایران که حکم قوانین داخلی را دارند، تقبیح شده و ممنوع است.»
او با بیان اینکه برخورد خشونتآمیز با کودکان قابلیت پیگرد قانونی دارد، گفته مسئولیت این پیگیری بر عهده دادستانی است، زیرا این مسئله جزو حقوق عمومی محسوب میشود، اما هر فرد دیگری میتواند علیه افرادی که نسبت به کودکان مرتکب اعمال خشونتبار میشوند، اعلام شکایت کند: «به علاوه کودکانی که در این وضعیت ممکن است آسیب ببینند در واقع مورد خشونت علیه کودکان قرار گرفتهاند که این موضوع هم باید مورد پیگیری نهادهای ذیربط قرار گیرد.»
به گفته او در گذشته قرار بود شعبی خاص برای رسیدگی به جرائم کودکان آغاز به کار کنند که انجام نشد، اما مهم است که رسیدگی به پرونده کودکان حتماً با حضور وکیل باشد یعنی از زمان بازداشت در اعتراضات تا مرحله دادرسی و این موضوع بخشی ضروری از حقوق کودک است.
