حسن بهشتی پور در گفتگو با فرارو مطرح کرد:
وزارت خارجه تابع سیاست های کلی تقابل با نظام سلطه است / دست وزیر امور خارجه برای ابتکار عمل بسته است
مشکلاتی که به شکل همزمان از داخل و خارج رخ داده، کم نیست. فرقی نمیکند آقای عراقچی وزیر امور خارجه باشند یا شخصی دیگر. مسأله ما درواقع رویکردهایی است که نسبت به نظام بینالملل داریم. رویکردها بعد از سقوط نظام بینالملل به شدت تغییر کرده و متحول شده است.
فرارو- از تحولات جامعه ایران و ناآرامیها تا تحولات در سطح جامعه بینالملل و ادعاهای دونالد ترامپ علیه ایران، با واکنشهایی از سوی نهادها و اشخاص مختلف همراه بود. اما حضور وزارت امور خارجه در جریان این تحولات از دید برخی تحلیلگران حوزه سیاست خارجی چندان پررنگ ارزیابی نشده است.
به گزارش فرارو، گرچه عراقچی و بقایی در خصوص برخی موارد از جمله ادعای وزیر دارایی سوریه علیه ایران یا ادعاهای ترامپ واکنشهایی رسمی نشان دادهاند اما در خصوص اتفاقات هفتههای اخیر چطور؟ حسن بهشتی پور، تحلیلگر ارشد سیاست خارجی در گفتگو با فرارو به بررسی نقش وزارت خارجه در آن چه امروز در سیاست داخلی و خارجی کشور میگذرد پرداخته است:
وزارتخارجه تصمیمساز است، نه تصمیمگیر
حسن بهشتیپور به فرارو گفت: «وزارت خارجه کشور ما تصمیم ساز است اما تصمیم گیر نیست. تصمیمهایی که در نهادی بالاتر به نام شورای عالی امنیت ملی نهایی میشود، توسط وزارت امور خارجه، اجرا میشود اما در تصمیمسازی نیز مشارکت دارد. درواقع کارشناسان و مسئولان وزارت خارجه درباره این که چه تصمیمی درباره چه موضوعی گرفته شود، نقش آفرینی میکنند. اما در نهایت وزارت خارجه تصمیم گیر نهایی نیست و یک نهاد بالادستی به نام شورای امنیت ملی است که ضوابط را تعیین میکند. البته خود وزیر خارجه عضو شورای امنیت ملی است اما بر اساس قانون اساسی، یک حق رای دارد.»
وی افزود: «برای این که ببینیم وزارت امور خارجه در شرایط فعلی کشور، چه کارهایی میتوانسته انجام دهد و انجام نداده، باید ببینیم امکاناتی که در اختیار دارد چقدر است. همچنین باید این اصل کلی را هم در نظر داشته باشیم که سیاست خارجی هر کشوری، ادامه سیاست داخلی آن است. اقتصاد هر کشوری نیز تحت تأثیر سیاست خارجی است. بنابراین سیاست خارجی نیز متقابلاً تحت تأثیر اقتصاد است. اینها نکات بسیار مهمی است که برای افرادی که منتقد وزارت خارجه در شرایط موجودند، مهم خواهد بود. باید به این سؤال هم پاسخ داده شود که در چنین شرایطی اگر همین منتقدان بر مسند وزارت خارجه نشسته بودند، دقیقاً چه اقداماتی میتوانستند انجام دهند.»
وزاری خارجه ایران تابع نظام تقابل با نظام سلطه بینالملل هستند
این تحلیلگر ارشد سیاست خارجی در ادامه گفت: «مشکلاتی که به شکل همزمان از داخل و خارج رخ داده، کم نیست. فرقی نمیکند آقای عراقچی وزیر امور خارجه باشند یا شخصی دیگر. مسأله ما درواقع رویکردهایی است که نسبت به نظام بینالملل داریم. رویکردها بعد از سقوط نظام بینالملل به شدت تغییر کرده و متحول شده، اما ما هنوز با همان نگاه و رویکرد قبلی به نظام بینالملل نگاه میکنیم و تصور میکنیم یک نظام سلطهجو است و بر پایه زور حاکم است و هر کاری میخواهد انجام میدهد و در نتیجه ما باید با تمام توان با این نظام سلطه جو مقابله کنیم. درواقع فکر میکنیم در هر جا و شرایط و وضعیتی که پیش آمد، باید مقابله انجام دهیم. با این رویکرد تقابلی و نوع نگرشی که داریم و این تغییرات یا در نظر نمیگیریم یا برای ما اهمیت ندارد که بر اساس آن قانع شویم، شرایط همین است که میبینیم. »
وی تأکید کرد: «من اصلاً نمیخواهم منکر این اصل شوم که در روابط بینالملل زور حاکم است و هر که قدرت بیشتری دارد اعمال قدرت میکند. مصداق این موضوع نیز اتفاقی است که در ونزوئلا رخ داد. اما ما برای تحلیل درست از تحولات و تغییراتی که در ونزوئلا طی سالهای اخیر رخ داده، باید ابتدا تحولات داخلی ونزوئلا را در نظر بگیریم بعد به سراغ تحولات بیرونی بیاییم. در بحث وزارت خارجه ما نیز باید به این موضوع توجه داشته باشیم نگاه وزارت امور خارجه ما نسبت به تحولات بینالملل و آن چه در جهان رخ میدهد، برای آن که درست و دقیق باشد، نیاز به اختیارات کافی دارد. تجربه ۳۰ سال اخیر نشان میدهد وزاری خارجه کشور هر که بودند یا کارشناسان این وزارتخانه هرچه که گفتند، باز هم در نهایت همان سیستم نگرش قبلی حاکم بوده. نگرشی که بر تقابل استوار است و جهان را بر پایه نظام سلطه میبیند و به هیچ نوع، قائل به کنار آمدن نظام جمهوری اسلامی با نظام سلطه بین المل نیست و در نهایت نتیجه هم همین میشود که بجنگ تا بجنگیم. این رویکرد به وزارت خارجه چقدر امکان ابتکار عمل و خلاقیت میدهد؟ چند کشور در نظام بینالملل با ما همراهند؟ »
