پول امارات، پوشش هوایی عربستان؛ آرایش تازه نیروها در جنگ یمن
آیا عربستان و امارات اختلافات گذشته را کنار می‌گذارند؟
عربستان سعودی و امارات متحده عربی در پی گسترش پیشروی‌های حوثی‌های همسو با ایران در یمن، به سمت احیای همکاری نظامی حرکت کرده‌اند؛ توافقی که بر اساس آن، ابوظبی تأمین مالی برخی نیروهای ضدحوثی در جنوب را از سر می‌گیرد و ریاض پوشش هوایی آن‌ها را فراهم می‌کند. این تحول نشانه‌ای از کاهش اختلافات دو کشور است، اما همزمان با تشدید حملات موشکی و پهپادی، بحران سیاسی جنوب یمن، احتمال تجزیه کشور و افزایش فشارهای انسانی و بین‌المللی همراه شده است.
فرارو- پاتریک وینتور، تحلیلگر ارشد مسائل خاورمیانه و ستون نویس روزنامه گاردین
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه گاردین، امارات متحده عربی با ازسرگیری پرداخت‌های مالی به شماری از نیروهای دولتی یمن که علیه حوثی ها در جنوب این کشور می‌جنگند، برای بازگشت به معادلات نظامی یمن آماده شده است. منابع یمنی می‌گویند عربستان سعودی نیز در مقابل، پوشش هوایی این نیروها را برعهده خواهد گرفت.
این توافق نخستین نشانه عملی از تلاش دو قدرت عربی خلیج فارس برای ترمیم اختلافات عمیق خود درباره آینده یمن است. پیشروی حوثی‌ها و افزایش توان آن‌ها در حمله به اهداف راهبردی، نگرانی مشترکی در میان رهبران کشورهای رقیب منطقه ایجاد کرده و زمینه را برای همکاری مجدد ریاض و ابوظبی فراهم ساخته است.
عربستان در هفته‌های اخیر با حملات روزانه موشکی و پهپادی حوثی‌ها روبه‌رو بوده و برای حفظ شرایط عادی در کشور با دشواری مواجه شده است. این حملات فعالیت فرودگاه‌ها و بخشی از زیرساخت‌های انرژی عربستان را مختل کرده‌اند.
تیپ‌های عمالقه؛ بازگشت نیرویی که امارات آن را تقویت کرده بود
نیروهای جنوبی یمن به‌ویژه تیپ‌های عمالقه از جمله مؤثرترین واحدهای نظامی در ائتلاف پراکنده مخالفان حوثی به شمار می‌روند. امارات پیش‌تر آموزش و تأمین مالی این نیروها را برعهده داشت، اما در ژانویه از عملیات خود در داخل یمن خارج شد و مسیر تأمین مالی آن‌ها را قطع کرد.
اکنون با تشدید تهدید حوثی‌ها، احتمال ازسرگیری حمایت مالی امارات می‌تواند توان عملیاتی نیروهای جنوبی را افزایش دهد. بااین‌حال، میزان اثرگذاری این همکاری به هماهنگی میان گروه‌های مختلف ضدحوثی و توان عربستان برای پشتیبانی هوایی مستمر بستگی خواهد داشت.
اختلاف بر سر تجزیه؛ گره سیاسی بازگشت نیروهای جنوبی به میدان
احیای همکاری نظامی عربستان و امارات هنوز به معنای حل اختلافات سیاسی دو کشور درباره آینده یمن نیست. جدایی‌طلبان جنوب یمن در هفته جاری خواستار برگزاری همه‌پرسی استقلال شدند؛ اقدامی که در صورت تحقق می‌تواند مرزهای یمن جنوبی در فاصله سال‌های ۱۹۶۷ تا ۱۹۹۰ را احیا کند، زمانی که شمال و جنوب یمن دو کشور جداگانه بودند.
شورای انتقالی جنوب یمن به رهبری عیدروس الزبیدی هنوز موافقت نکرده است نیروهایش خارج از مرزهای یمن جنوبی سابق بجنگند. موافقت صریح عربستان با برگزاری همه‌پرسی استقلال می‌تواند زمینه لغو این محدودیت را فراهم کند، اما تاکنون ریاض و ابوظبی پاسخی به درخواست جدایی‌طلبان نداده‌اند.
روابط شورای انتقالی جنوب با عربستان همچنان تحت تأثیر بحران ژانویه قرار دارد. الزبیدی پس از شکست تلاش این شورا برای تسلط بر جنوب و اعلام برنامه برگزاری همه‌پرسی استقلال طی دو سال، به ابوظبی گریخت. عربستان در واکنش به این تحولات، محموله‌های تسلیحاتی امارات برای نیروهای شورای انتقالی را بمباران کرد. پس از آن، امارات خروج کامل خود از مشارکت در جنگ یمن را اعلام کرد و دولت مورد حمایت عربستان نیز از پیگیری اتهام خیانت علیه الزبیدی خبر داد.
مصر و بریتانیا؛ گسترش ابعاد منطقه‌ای و حقوقی جنگ
تحولات یمن به افزایش تحرکات امنیتی کشورهای خارج از میدان نبرد نیز منجر شده است. عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، اعلام کرد برای اعطای اختیارات لازم به ارتش این کشور جهت دفاع از عربستان، نشست اضطراری پارلمان را تشکیل خواهد داد. او تأکید کرد که مصر قصد انجام عملیات تهاجمی ندارد و اقدام احتمالی آن صرفاً ماهیت دفاعی خواهد داشت.
در بریتانیا نیز گفت‌وگوها درباره درخواست عربستان برای دریافت کمک نظامی بیشتر ادامه دارد. لندن یک هواپیمای سوخت‌رسان و ترابری راهبردی وویجر متعلق به نیروی هوایی سلطنتی را اعزام کرده، اما برخی دیپلمات‌های منطقه‌ای خواهان حمایت گسترده‌تر بریتانیا هستند. همزمان، درباره ضرورت هماهنگی نزدیک‌تر ریاض با دیگر کشورهای خلیج فارس از جمله عمان و قطر بحث‌هایی مطرح شده است.
حمایت نظامی بریتانیا از عملیات هوایی عربستان با ملاحظات حقوقی نیز همراه است. دادگاه تجدیدنظر بریتانیا در سال ۲۰۱۹ اعلام کرده بود که صدور مجوزهای صادرات تسلیحات در جریان بمباران یمن از سوی عربستان در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ غیرقانونی بوده است. کارزار مبارزه با تجارت تسلیحات نیز دولت بریتانیا را به ارزیابی ناکافی احتمال نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه از سوی عربستان متهم کرده بود؛ موضوعی که لندن را به بازنگری در رویه‌های خود واداشت.
عربستان می‌گوید روش‌های عملیاتی خود را از آن زمان به‌طور قابل‌توجهی اصلاح کرده و اقداماتش را در چارچوب حق دفاع مشروع طبق منشور سازمان ملل می‌داند. شورای امنیت سازمان ملل نیز در ۱۵ اکتبر بیانیه‌ای در سطح ریاست شورا تصویب کرد که بر حق عربستان برای دفاع از خود مطابق حقوق بین‌الملل تأکید داشت.
بحران انسانی؛ آوارگی بیش از ۲۰۰ هزار نفر
در کنار تشدید درگیری‌ها، وضعیت انسانی یمن نیز وخیم‌تر شده است. آمار دقیقی از شمار کشته‌شدگان جنگ از ماه اوت تاکنون در دست نیست، اما بر اساس اطلاعات سازمان ملل، بیش از ۲۰۰ هزار نفر آواره شده‌اند. این موج جابه‌جایی جمعیت، فشار فزاینده‌ای بر گروه‌های امدادرسان مستقر در عدن وارد کرده است.
در مجموع، توافق تازه عربستان و امارات می‌تواند موازنه نظامی را در برخی مناطق جنوب یمن تغییر دهد، اما اختلافات بر سر استقلال جنوب، محدودیت‌های عملیاتی نیروهای جدایی‌طلب و تداوم حملات حوثی‌ها همچنان موانع اصلی پیش روی این همکاری هستند. بازگشت امارات به میدان، بیش از آنکه نشانه حل بحران یمن باشد، بازتاب نگرانی فزاینده قدرت‌های منطقه‌ای از گسترش نفوذ حوثی‌ها و پیامدهای آن برای امنیت خلیج فارس است.
