اقدام دموکرات‌های سنای آمریکا برای ممانعت از توافق هسته‌ای بین واشنگتن و ریاض
یک سناتور آمریکایی گفت: توافق هسته‌ای ایالات متحده و عربستان سعودی در مورد مگاتن است، نه مگاوات.
دو سناتور دموکرات اقداماتی را برای مسدود کردن توافق‌نامه همکاری هسته‌ای میان ایالات متحده و عربستان سعودی آغاز کردند.
به گزارش فرارو به نقل از نیویورک‌تایمز، آنها استدلال می‌کنند که دولت ترامپ تدابیر حفاظتی دیرینه را کنار گذاشته و تلاش کرده است تا نظارت کنگره بر توافقی را دور بزند که می‌تواند به تشدید رقابت تسلیحات هسته‌ای در خاورمیانه منجر شود.
این قطعنامه - که برای مسدود کردن توافق‌نامه باید به تصویب هر دو مجلس کنگره برسد - با موانع دشواری روبروست، به‌ویژه در مجلس نمایندگان که تحت کنترل جمهوری‌خواهان قرار دارد. برخی از قانون‌گذاران جمهوری‌خواه در این مجلس نسبت به این توافق ابراز نگرانی کرده‌اند، اما هنوز متعهد به مخالفت با آن نشده‌اند.
با این حال، اقدام این دو سناتور دموکرات - جف مرکلی از ایالت اورگن و ادوارد جی. مارکی از ایالت ماساچوست - که در دوران تعطیلات کنگره پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر صورت گرفته، موجب خواهد شد تا پس از بازگشت قانون‌گذاران به واشنگتن در ماه آینده، بحث و رأی‌گیری درباره این موضوع انجام شود.
قطعنامه این سناتورها به بخشی از «قانون انرژی اتمی» استناد می‌کند که به کنگره اجازه می‌دهد توافق‌های هسته‌ای غیرنظامی را بررسی کرده و در مورد آنها نظر دهد. این قطعنامه به‌طور رسمی با توافق‌نامه‌ای مخالفت می‌کند که جزئیات آن در تابستان اعلام شد و ماه گذشته به کنگره ارسال گردید.
دولت ترامپ این پیمان را راهی برای تعمیق روابط اقتصادی و امنیتی میان پادشاهی عربستان و ایالات متحده توصیف کرده و از آن دفاع می‌کند؛ با این استدلال که توافق مذکور الزامات مربوط به «عدم اشاعه» (سلاح‌های هسته‌ای) را که در قوانین فدرال تعیین شده، برآورده می‌سازد. در همین حال، مقامات سعودی اظهار داشته‌اند که این توافق از تلاش‌های پادشاهی برای متنوع‌سازی منابع انرژی این کشور پشتیبانی خواهد کرد.
اما سناتورها استدلال می‌کنند که این توافق که در آنچه به عنوان «توافق ۱۲۳» شناخته می‌شود، تشریح شده است، شامل محدودیت‌های حیاتی در مورد غنی‌سازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت مصرف‌شده، فناوری‌هایی که می‌توانند برای تولید مواد برای سلاح‌های هسته‌ای استفاده شوند، نمی‌شود.
مرکلی در بیانیه‌ای گفت: توافق هسته‌ای ایالات متحده و عربستان سعودی در مورد مگاتن است، نه مگاوات. ترامپ نباید فناوری بمب هسته‌ای را با کشوری که اطلاعات ایالات متحده می‌گوید ممکن است سلاح هسته‌ای بخواهد، به اشتراک بگذارد.
او افزود: این توافق، آغازگر مسابقه تسلیحات هسته‌ای در خاورمیانه است. کنگره باید آن را رد کند.
مرکلی در مصاحبه‌ای گفت: دولت، پادمان‌هایی را که دولت‌های قبلی هنگام مذاکره در مورد توافق‌های مشابه بر آنها اصرار داشتند، نادیده گرفته است و به طور بالقوه دهه‌ها تلاش برای جلوگیری از گسترش سلاح‌های هسته‌ای را تضعیف می‌کند.
مرکلی با اشاره به اینکه زیرساخت‌های مورد استفاده برای تولید انرژی هسته‌ای همچنین می‌توانند پایه و اساس یک برنامه تسلیحاتی را فراهم کنند، گفت: نیروگاه‌های هسته‌ای غیرنظامی اغلب مسیری هستند که یک کشور از طریق آن به دنبال سلاح هسته‌ای می‌رود.
در مرکز این اختلاف، به اصطلاح استاندارد طلایی برای توافق‌نامه‌های همکاری هسته‌ای آمریکا قرار دارد که طبق آن، یک کشور شریک متعهد می‌شود از غنی‌سازی اورانیوم داخلی و بازفرآوری سوخت مصرف‌شده صرف‌نظر کند. آقای مرکلی به توافق‌نامه همکاری هسته‌ای سال ۲۰۰۹ با امارات متحده عربی اشاره کرد که شامل این محدودیت‌ها، همراه با بازرسی‌های بین‌المللی پیشرفته، می‌شد.
توافق با عربستان سعودی شامل چنین الزاماتی نمی‌شود. مرکلی اظهار داشت که اگر دولت با اعمال این الزامات موافقت کند، او از مخالفت خود دست برمی‌دارد، اما همچنان نسبت به اهداف و جاه‌طلبی‌های پنهان عربستان سعودی بدبین باقی خواهد ماند.
مرکلی با اشاره به دسترسی عربستان به منابع انرژی جایگزین، نظیر انرژی خورشیدی، گفت: واقعاً هیچ دلیلی وجود ندارد که آنها به دنبال توسعه برق هسته‌ایِ بسیار بسیار پرهزینه باشند، مگر اینکه بخواهند بستری برای یک برنامه احتمالی تسلیحات هسته‌ای فراهم کنند.
این اعتراضات در حالی مطرح می‌شود که ایالات متحده همچنان درگیر مناقشه‌ای نظامی با ایران است؛ کارزاری که دونالد ترامپ بارها آن را اقدامی ضروری برای جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح‌های هسته‌ای توجیه کرده است.
مرکلی استدلال کرد که اجازه دادن به اجرایی شدن این توافق بدون اعمال محدودیت‌ها، ممکن است مقامات ایرانی را ترغیب کند تا در برابر خواسته‌های دولت ترامپ مبنی بر پایان دادن به برنامه تسلیحات هسته‌ای خود، سرسخت‌تر و جسورتر شوند.
او ادعا کرد: اگر هیچ الزامی برای کنترل بازفرآوری یا غنی‌سازی در مورد عربستان سعودی وجود نداشته باشد، ایران هرگز به هیچ‌گونه توافقی که بازفرآوری یا غنی‌سازی‌اش را محدود کند، تن نخواهد داد.
برخی از جمهوری‌خواهان نیز همین نگرانی‌ها را دارند. سناتور جان کندی، جمهوری‌خواه از ایالت لوئیزیانا، هم‌زمان با اعلام این توافق گفت که نسبت به آن احساس خوشایندی ندارد.
کندی در مصاحبه‌ای با برنامه «رو در رو با ملت» (Face the Nation) در شبکه سی‌بی‌اس (CBS) - با اشاره به مناقشه با ایران - گفت: ما کشوری را بمباران می‌کنیم تا مانع از دستیابی‌شان به سلاح هسته‌ای شویم، اما در عین حال با کشوری دیگر چنین توافقی را امضا می‌کنیم.
فراتر از محتوای توافق، دموکرات‌ها معتقدند که دولت ترامپ زمان‌بندی ارائه این توافق به کنگره را به‌گونه‌ای تنظیم کرده که عمداً مانع از اعمال اختیارات نظارتی قانون‌گذاران بر چنین توافق‌هایی شود.
بر اساس «قانون انرژی اتمی»، کنگره سه ماه فرصت دارد تا توافق‌های همکاری هسته‌ای غیرنظامی را بررسی کند. اگر سناتورها قصد اعتراض داشته باشند، باید ۳۰ روز پس از ارسال توافق به کنگره صبر کنند تا بتوانند اعتراض خود را ثبت نمایند.
مرکلی گفت تصمیم دولت برای ارسال این توافق در تاریخ ۱۴ سپتامبر - تنها چند هفته پیش از آنکه قانون‌گذاران واشنگتن را برای انجام فعالیت‌های انتخاباتیِ میان‌دوره‌ای ترک کنند - اقدامی حساب‌شده بوده است تا از بررسی توافق توسط قوه مقننه جلوگیری شود و توافق بدون نیاز به رأی‌گیری در کنگره، اجرایی گردد.
مرکلی دولت را متهم کرد که راهبردی را در پیش گرفته که عملاً به این معناست: کنگره تعطیل است، هیچ راهی برای متوقف کردن این کار وجود ندارد، پس می‌توانیم آنها را نادیده بگیریم.
