واشنگتن میان ادعا و شواهد؛ مناقشه بر سر حمایت قدرت‌های بزرگ از ایران
ادعای جدید ترامپ؛ چرا پکن و مسکو دست به عصا راه می‌روند؟
دونالد ترامپ مدعی است چین و روسیه با وجود روابط نزدیک با ایران، از مداخله مؤثر در جنگ خودداری می‌کنند؛ زیرا منافع گسترده‌تری در معرض خطر قرار می‌گیرد. بااین‌حال، گزارش‌هایی درباره کمک احتمالی چین به تهران در حوزه پدافند هوایی، تصاویر ماهواره‌ای و دورزدن تحریم‌های نفتی منتشر شده است. تفاوت میان مخالفت دیپلماتیک با حملات و حمایت عملیاتی، محور اصلی این مناقشه است.
فرارو- دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مدعی شد که چین و روسیه به‌طور جدی از ایران در جنگ جاری حمایت نمی‌کنند؛ زیرا به گفته او، پکن و مسکو در صورت مداخله به نفع تهران، منافع مهمی را به خطر خواهند انداخت.
به گزارش فرارو به نقل از رویترز، این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که چین حملات آمریکا به ایران را نقض آشکار حاکمیت این کشور دانسته و گزارش‌هایی درباره کمک‌های احتمالی چین به تهران در حوزه دفاع هوایی و دورزدن تحریم‌های نفتی منتشر شده است.
ادعای ترامپ درباره موضع پکن و مسکو
دونالد ترامپ شامگاه دوشنبه، ۱۲ اکتبر، در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد که باور ندارد چین و روسیه به ایران کمک می‌کنند. او در واکنش به اظهارات منتقدانش نوشت که اگر چنین حمایتی وجود داشته باشد، در سطحی بسیار محدود است؛ بااین‌حال، تأکید کرد که اساساً اعتقادی به انجام چنین اقدامی ندارد.
رئیس‌جمهور آمریکا تاکید کرد که پکن و مسکو «چیزهای زیادی برای از دست دادن» دارند و واشنگتن نیز در صورت حمایت این دو کشور از تهران، به‌سرعت از آن مطلع خواهد شد.
این موضع‌گیری ادامه اظهارات پیشین ترامپ است. او در ماه ژوئیه نیز گفته بود به چین و روسیه اعتماد دارد که در جنگ ایران به کمک تهران نشتابند، اما هشدار داده بود که هرگونه مداخله آنها می‌تواند پیامدهای بسیار بدی برایشان داشته باشد.
ترامپ پیش‌تر شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، را در جریان جنگ ایران «بی‌طرف» توصیف کرده بود.
جنگ ایران و روابط تهران با قدرت‌های بزرگ
جنگ آمریکا و ایران از ۲۸ فوریه آغاز شد؛ زمانی که آمریکا و اسرائیل حملاتی را علیه ایران انجام دادند و تهران نیز در پاسخ، اهدافی در اسرائیل و کشورهای حوزه خلیج فارس میزبان پایگاه‌های آمریکایی را هدف قرار داد. از آن زمان، حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و حملات اسرائیل به لبنان به کشته‌شدن هزاران نفر و آوارگی میلیون‌ها نفر منجر شده است.
در چنین شرایطی، میزان حمایت احتمالی قدرت‌های بزرگ از تهران به یکی از موضوعات مهم در ارزیابی موازنه راهبردی جنگ تبدیل شده است.
چین و روسیه روابط نزدیکی با ایران دارند، اما مواضع آنها در قبال جنگ یکسان نیست. مسکو هشدار داده است که این درگیری می‌تواند به شکل‌گیری مسابقه تسلیحاتی هسته‌ای در خاورمیانه منجر شود. پکن نیز حملات واشنگتن به تهران را نقض آشکار حاکمیت ایران محکوم کرده است.
بااین‌حال، اظهارات ترامپ نشان می‌دهد که دولت آمریکا میان مخالفت سیاسی و دیپلماتیک این دو کشور با حملات به ایران و ارائه کمک عملیاتی به تهران تفاوت قائل است. او مدعی است که چین و روسیه، با وجود روابط نزدیک با ایران، وارد حمایت مؤثر از این کشور نشده‌اند.
هشدار واشنگتن به چین و گزارش‌های مربوط به کمک نظامی
ماه گذشته، زمانی که شی جین‌پینگ به واشنگتن سفر کرده بود، ترامپ به رهبر چین درباره احتمال حمایت از ایران هشدار داد. سفیر آمریکا در چین اعلام کرد که شی به واشنگتن اطمینان داده است پکن چنین حمایتی ارائه نخواهد کرد.
این هشدار در شرایطی مطرح شد که گزارش‌هایی درباره تأمین پرتابگرهای موشک‌های پدافند هوایی دوش‌پرتاب برای ایران از سوی چین و کمک برخی طرف‌های چینی به تهران برای دورزدن تحریم‌های فروش نفت منتشر شده بود.
در ماه سپتامبر نیز ترامپ گزارشی را که مدعی بود ایران پیش از حمله‌ای در ماه ژوئیه، تصاویر ماهواره‌ای یک پایگاه در اردن را از نهادهای چینی دریافت کرده است، رد کرد. در آن حمله سه نظامی آمریکایی کشته شده بودند.
بااین‌حال، گزارش‌های یادشده به‌عنوان ادعاهای منتشرشده مطرح شده‌اند و به‌تنهایی اثبات نمی‌کنند که دولت چین مستقیماً در عملیات نظامی ایران مشارکت داشته است. ترامپ نیز در اظهارات اخیر خود شواهد مشخصی برای تأیید یا رد جزئیات این گزارش‌ها ارائه نکرد.
محاسبات راهبردی پکن و مسکو
تأکید ترامپ بر هزینه‌های احتمالی حمایت از ایران، بیانگر این ارزیابی است که چین و روسیه ممکن است حفظ منافع گسترده‌تر خود را بر ورود مستقیم به جنگ ترجیح دهند. هرگونه مداخله آشکار می‌تواند روابط آنها با آمریکا را پیچیده‌تر کند و خطر گسترش درگیری را افزایش دهد.
در عین حال، مخالفت پکن با حملات آمریکا و هشدار مسکو درباره خطر گسترش تسلیحات هسته‌ای نشان می‌دهد که هر دو کشور پیامدهای جنگ را از منظر امنیت منطقه‌ای و موازنه بین‌المللی دنبال می‌کنند. روابط نزدیک آنها با تهران نیز باعث می‌شود تحولات جنگ برای محاسبات سیاسی و راهبردی‌شان اهمیت داشته باشد.
