پروژه ۳۰۰ میلیارد دلاری پرسرعت پیش می‌رود

شرکت‌های بزرگ فناوری در کمتر از یک سال، تا ۳۰۰ میلیارد دلار تعهد مالی برای ساخت مراکز عظیم رایانشی و تأمین تجهیزات مورد نیاز هوش مصنوعی ایجاد کرده‌اند؛ تعهداتی که بخش قابل‌توجهی از آن‌ها به‌صورت مستقیم در صورت‌های مالی این شرکت‌ها منعکس نمی‌شود. 

به گزارش فرارو به نقل از فایننشال‌تایمز، رونق هوش مصنوعی در میان غول‌های فناوری، در حال ایجاد نوعی ریسک مالی جدید است که ممکن است سرمایه‌گذاران آن را به وضوح در ترازنامه‌های شرکت‌ها مشاهده نکنند. شرکت‌هایی نظیر انویدیا (Nvidia)، متا پلتفرمز (Meta Platforms)، برادکام (Broadcom) و دیگر شرکت‌های فناوری، طی سال گذشته تا سقف ۳۰۰ میلیارد دلار ضمانت برای پشتیبانی از مراکز داده و تراشه‌های هوش مصنوعی ارائه کرده‌اند؛ اقدامی که ضمن شتاب بخشیدن به توسعه زیرساخت‌ها، بخش عمده‌ای از تعهدات و ریسک‌های احتمالی را خارج از چارچوب بدهی‌های متعارف نگه داشته است. 

این ساختارها معمولاً حداقل ارزش آتی را برای مراکز داده یا تجهیزات محاسباتی متعلق به نهادهای خاص تضمین می‌کنند. این امر تأمین مالی پروژه‌ها را آسان‌تر و ارزان‌تر می‌کند، اما اگر این دارایی‌ها در نهایت کمتر از مبلغ تضمین‌شده به دست آیند، شرکت فناوری می‌تواند مسئول بخشی از کسری باشد. 

مقیاس [سرمایه‌گذاری] در حال افزایش است. انویدیا موافقت کرده است که تا سقف ۱۰۵ میلیارد دلار از مرکز داده SB Energy در اوهایو که به OpenAI خدمات‌رسانی می‌کند، پشتیبانی کند، ضمن اینکه تا سقف ۲۵٪ از برخی بسته‌های تأمین مالی دیگر با استفاده از سخت‌افزار انویدیا را نیز پشتیبانی می‌کند. 

برادکام حداکثر حدود ۲۹ میلیارد دلار از محل پشتیبانی اجاره‌های رک هوش مصنوعی متصل به Anthropic در معرض خطر قرار دارد. در همین حال، متا، ۲۸ میلیارد دلار ضمانت برای حمایت از سرمایه‌گذاری مرکز داده Hyperion خود با Blue Owl ارائه داد و به این پروژه کمک کرد تا ۲۷ میلیارد دلار جمع‌آوری کند، در حالی که بیشتر تعهدات را خارج از ترازنامه گزارش‌شده متا نگه می‌دارد. 

مورگان استنلی تخمین می‌زند که هفت شرکت بزرگ ابری و تراشه بیش از ۳.۱ تریلیون دلار تعهدات خارج از ترازنامه و سایر پشتیبانی‌های اعتباری جمع‌آوری کرده‌اند، که دسته‌بندی وسیع‌تری از ۳۰۰ میلیارد دلار ضمانت‌های خود است. 

این ساختار به ویژه در حالی که تقاضای هوش مصنوعی همچنان بالا است، به خوبی کار می‌کند. اگر ظرفیت محاسباتی بیش از حد عرضه شود، مشتریان از نظر مالی با مشکل مواجه شوند یا تراشه‌های به سرعت در حال بهبود باعث شوند که سخت‌افزارهای قدیمی‌تر سریع‌تر از حد انتظار مستهلک شوند، این خطر به نظر می‌رسد.

میلیاردها دلار برای ساخت دیتاسنترهای هوش مصنوعی

گسترش هوش مصنوعی به زیرساخت‌های محاسباتی بسیار قدرتمندی نیاز دارد. هزاران تراشه پیشرفته و تجهیزات پردازشی باید در مراکز داده عظیمی مستقر شوند؛ مراکزی که ساخت و تجهیز آن‌ها میلیاردها دلار هزینه دارد. 

به همین دلیل، شرکت‌های فناوری در برخی پروژه‌ها متعهد می‌شوند ارزش تجهیزات یا دارایی‌های ساخته‌شده در آینده تا سطح مشخصی حفظ شود. در صورتی که ارزش این دارایی‌ها در سال‌های بعد کاهش پیدا کند، ممکن است شرکت ارائه‌دهنده تضمین ناچار شود بخشی از این کاهش ارزش را جبران کند. 

یکی از بزرگ‌ترین نمونه‌های این مدل به انویدیا مربوط می‌شود. این شرکت برای پروژه‌ای در ایالت اوهایو آمریکا، ۱۰۵ میلیارد دلار تضمین مالی ارائه کرده است. این پروژه با هدف ساخت یک مرکز عظیم رایانشی برای اوپن‌ای‌آی، سازنده ChatGPT، و سایر کاربردهای هوش مصنوعی دنبال می‌شود. 

انویدیا همچنین ممکن است تا ۲۵ درصد ارزش برخی قراردادهای مرتبط با ساخت مراکز داده را تضمین کند؛ سازوکاری که می‌تواند زمینه جذب حدود ۵۰۰ میلیارد دلار سرمایه برای توسعه زیرساخت‌های مورد نیاز هوش مصنوعی را فراهم کند. 

متا و برودکام هم وارد رقابت تأمین مالی شدند

متا، مالک فیس‌بوک و اینستاگرام، از نخستین شرکت‌هایی بود که از این روش استفاده کرد. این شرکت برای ساخت یک مرکز داده بزرگ در ایالت لوئیزیانا، ۲۸ میلیارد دلار تضمین ارائه داد؛ اقدامی که به جذب حدود ۲۷ میلیارد دلار وام برای اجرای پروژه کمک کرد. 

برودکام، تولیدکننده تراشه‌های پیشرفته، نیز در ماه ژوئن قراردادی به ارزش حدود ۲۹ میلیارد دلار برای تأمین تراشه‌های مورد نیاز شرکت آنتروپیک امضا کرد. آنتروپیک از شرکت‌های فعال در حوزه توسعه مدل‌های هوش مصنوعی و سازنده مدل Claude است. 

اگر رونق هوش مصنوعی طبق انتظار پیش نرود چه می‌شود؟ 

گسترش این شیوه‌های تأمین مالی، در کنار سرمایه‌گذاری‌های عظیم، یک ریسک مهم نیز ایجاد کرده است: اگر درآمد حاصل از محصولات و خدمات هوش مصنوعی مطابق پیش‌بینی‌ها رشد نکند، بازپرداخت این تعهدات می‌تواند به چالش تبدیل شود. 

کاهش تقاضا برای خدمات هوش مصنوعی یا افت ارزش تجهیزات و مراکز داده نیز می‌تواند شرکت‌هایی را که برای پروژه‌ها تضمین مالی ارائه کرده‌اند، در معرض زیان قرار دهد. 

بر اساس تحلیل مورگان استنلی، مجموع تعهدات مالی ثبت‌نشده هفت شرکت بزرگ فعال در حوزه رایانش و تولید تراشه از ۳.۱ تریلیون دلار فراتر رفته است. 

به این ترتیب، رقابت در صنعت هوش مصنوعی دیگر صرفاً به توسعه مدل‌های قدرتمندتر محدود نمی‌شود. پشت این رقابت، موجی کم‌سابقه از سرمایه‌گذاری در زیرساخت شکل گرفته است؛ از ساخت دیتاسنترهای عظیم و تأمین انرژی آن‌ها گرفته تا تولید تراشه‌های پیشرفته‌ای که برای آموزش و اجرای نسل جدید مدل‌های هوش مصنوعی مورد استفاده قرار می‌گیرند.