کارت ملی جدید در راه است/ تعیین تکلیف ۶ میلیون کارت معوق تا پایان پاییز
به گفته معاون نوآوری و هوشمندسازی خدمات سازمان ثبتاحوال، حدود ۶ میلیون نفر مراحل ثبتنام کارت هوشمند ملی را انجام دادهاند، اما هنوز کارت خود را دریافت نکردهاند.
نسل جدید کارت ملی قرار است بیش از آنکه یک تغییر ظاهری در کارت شناسایی ایرانیان باشد، تغییری در شیوه احراز هویت شهروندان ایجاد کند. مهدی ژالهچیان، معاون نوآوری و هوشمندسازی خدمات سازمان ثبتاحوال کشور، از مدلی سخن گفته که در آن فناوریهایی مانند هوش مصنوعی و احراز هویت برخط نقش پررنگتری خواهند داشت.
به گزارش سازمان ثبت احوال کشور، بر اساس توضیحات او، هدف این است که برای دریافت بسیاری از خدمات، دیگر الزاماً نیازی به ارائه کارت ملی، گرفتن تصویر یا تهیه کپی از آن نباشد و «هویت معتبر» فرد مستقیماً مبنای ارائه خدمت قرار گیرد.
کارت ملی هوشمند چرا هنوز همه ظرفیتش را نشان نداده است؟
کارت ملی هوشمند فعلی بر پایه تراشه طراحی شده و صدور آن نیز از سال ۱۳۹۲ آغاز شده است. با این حال، به گفته ژالهچیان، همه ظرفیتهای این کارت در کشور مورد استفاده قرار نگرفته است.
یکی از مشکلات اصلی به زیرساختهای مورد نیاز برمیگردد. دستگاههایی که قرار است از قابلیتهای کارت هوشمند ملی استفاده کنند، همگی تجهیزات و زیرساخت لازم را در اختیار ندارند. در نتیجه، بخشی از قابلیتهای پیشبینیشده برای کارت عملاً بلااستفاده مانده است.
ثبتاحوال حالا به دنبال مدلی است که در آن احراز هویت کمتر به خود کارت وابسته باشد؛ یعنی دستگاه ارائهدهنده خدمت بتواند هویت فرد را به صورت برخط از پایگاه اطلاعات ثبتاحوال بررسی کند.
قرار است کپی کارت ملی از چرخه خدمات حذف شود؟
فرض کنید برای انجام یک کار بانکی یا اداری، به جای تحویل کارت ملی یا ارائه کپی آن، اطلاعات هویتی شما به صورت برخط استعلام شود. در این مدل، آنچه برای ارائه خدمت اهمیت دارد، تأیید هویت فرد است، نه تصویری که از کارت ملی او در اختیار دستگاه قرار میگیرد.
ژالهچیان نیز تأکید کرده هدف نسل جدید کارت ملی حرکت به سمت همین مدل است. در صورت فراهم شدن زیرساختهای لازم، دستگاهها میتوانند هویت معتبر فرد را مستقیماً استعلام کنند.
این تغییر علاوه بر حذف بخشی از فرایندهای کاغذی و تهیه تصویر کارت، میتواند وابستگی خدمات مختلف به مشاهده یا کپی کارت ملی را نیز کاهش دهد. البته تحقق چنین مدلی به آماده بودن زیرساخت دستگاههای ارائهدهنده خدمات وابسته است.
تکلیف ۶ میلیون کارت معوق چه میشود؟
در کنار برنامه طراحی و تولید نسل جدید کارت ملی، هنوز پرونده کارتهای هوشمند ملی که صادر نشدهاند، باز است.
به گفته معاون نوآوری و هوشمندسازی خدمات سازمان ثبتاحوال، حدود ۶ میلیون نفر مراحل ثبتنام کارت هوشمند ملی را انجام دادهاند، اما هنوز کارت خود را دریافت نکردهاند.
برنامه اعلامشده این است که وضعیت این کارتها تا پایان پاییز امسال مشخص شود و کارتهای معوق به متقاضیان تحویل داده شوند. در صورت اجرای این برنامه، بخش بزرگی از صف کارتهای هوشمند ملی که سالها ادامه داشته، تعیین تکلیف خواهد شد.
اعتبار کارتهای منقضیشده تا چه زمانی ادامه دارد؟
موضوع دیگری که برای دارندگان کارت ملی اهمیت دارد، پایان تاریخ اعتبار کارتهای هوشمند ملی است.
بر اساس اعلام سازمان ثبتاحوال، افرادی که اعتبار کارت هوشمند ملی آنها به پایان رسیده است، فعلاً نیازی به نگرانی ندارند. اعتبار این کارتها تا پایان اسفند ۱۴۰۵ تمدید شده است.
ثبتاحوال همچنین از دستگاههای اجرایی خواسته است این موضوع را هنگام ارائه خدمات به مردم در نظر بگیرند. بنابراین پایان درجشده اعتبار روی کارت، در شرایط فعلی به معنای بیاعتبار شدن آن برای دریافت خدمات نیست.
کارت ملی جدید چه زمانی به دست مردم میرسد؟
نسل جدید کارت ملی هنوز وارد مرحله توزیع عمومی نشده است. به گفته ژالهچیان، مطالعات و اقدامات اجرایی مربوط به این پروژه در حال انجام است و سازمان ثبتاحوال امیدوار است تولید انبوه کارتهای جدید از سال آینده آغاز شود.
آنچه برای این نسل از کارتها مطرح شده، فراتر از یک کارت شناسایی معمولی است. قرار است فناوری جدید بخشی از زیرساخت احراز هویت برخط شهروندان باشد و نقش کارت فیزیکی در بسیاری از فرایندهای شناسایی کاهش پیدا کند.
با این حال، صدور کارت جدید به تنهایی برای تغییر این فرایند کافی نیست. بانکها، دستگاههای دولتی و سایر ارائهدهندگان خدمات نیز باید زیرساختهای خود را با سامانههای جدید هماهنگ کنند. در غیر این صورت، حتی پیشرفتهترین کارت هویتی نیز نمیتواند تمام ظرفیت مورد انتظار را در اختیار شهروندان قرار دهد.
دو اتفاقی که باید منتظر آنها باشیم
در حال حاضر، مسیر کارت ملی هوشمند را میتوان در دو مرحله دنبال کرد؛ نخست، تعیین تکلیف حدود ۶ میلیون کارت معوق که قرار است تا پایان پاییز انجام شود و دوم، آغاز تولید انبوه نسل جدید کارت ملی از سال آینده.
اگر برنامه اعلامشده سازمان ثبتاحوال طبق زمانبندی پیش برود، کارت ملی در نسل جدید قرار است از یک مدرک شناسایی فیزیکی صرف فاصله بگیرد و به یکی از ابزارهای اصلی احراز هویت برخط تبدیل شود؛ تغییری که موفقیت آن بیش از هر چیز به هماهنگی میان ثبتاحوال و دستگاههایی بستگی دارد که قرار است از این زیرساخت استفاده کنند.
