پای چین به بحران بابالمندب و هرمز باز میشود؟
شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، روز شنبه در سخنرانی خود در اجلاس کشورهای عضو گروه بریکس در دهلینو، از این بلوک خواست در مناقشه خاورمیانه نقش میانجی صلح را ایفا کند.
چین در روزهای گذشته نیز برای ایجاد یک ساختار امنیتی جدید در منطقه، پیشنهادی چهارمادهای مطرح کرده بود. بر اساس این پیشنهاد، کشورهای منطقه باید مدیریت امور منطقه را خود بر عهده بگیرند. پکن همچنین تأکید کرده بود که نادیده گرفتن مسئله فلسطین مانع دستیابی به ثبات خواهد شد و برای حفاظت از مسیرهای کشتیرانی بینالمللی اعلام آمادگی کرده است. این کشور همچنین بر ضرورت همکاری بینالمللی بر پایه حقوق بینالملل تأکید کرده بود.
به گزارش اقتصادنیوز، بازار جهانی انرژی همزمان با بحران پالایش در روسیه، با اختلالی بسیار بزرگتر در خاورمیانه روبهروست؛ منطقهای که بخش مهمی از نفت جهان از آن عبور میکند.
چین این موضع گیریها را همزمان با بحران انرژی در جهان مطرح کرده است. برخی معتقدند که اکنون در این لحظه سرنوشت ساز پکن است که می تواند با ورود خود به مناقشه، به تنش ها پایان دهد، چنانکه محمدجواد ظریف وزیر خارجه پیشین در توییتی از مواضع چین استقبال کرد و نوشت: ابتکارات سازنده رئیسجمهور شی جین پینگ، فرصت مناسبی برای کاهش تنش ایجاد کرده است.
در ارتباط با نقشآفرینی چین، رامین مهمانپرست، با مثبت ارزیابی کردن نقشآفرینی چین در تحولات منطقه، گفت میتوان از ظرفیت پکن برای ایجاد صلح و ثبات در خاورمیانه استفاده کرد.
او نقش چین را در میانجیگری میان ایران و آمریکا محتمل دانست و گفت جلوگیری از مداخلات خارجی، توقف اقدامات اسرائیل در منطقه و رفع تحریمها از شروط ایجاد ثبات است.
او درباره نقش روسیه نیز اظهار کرد اگرچه مسکو ممکن است از افزایش قیمت نفت سود ببرد، اما از بحران اقتصاد جهانی آسیب خواهد دید. مشروح گفتوگو با رامین مهمانپرست را در ادامه بخوانید؛
آقای مهمانپرست، در ارتباط با موضعگیری اخیر چین درباره تنش منطقه، چین یک پیشنهاد چهارمادهای را مطرح کرده است. این موضعگیری چین را چطور ارزیابی میکنید؟
اصل حضور و نقشآفرینی چین بهعنوان یک کشور قدرتمند برای ایجاد صلح و ثبات در منطقه، رویدادی مثبت تلقی میشود. درباره جزئیات این موضوع، باید وضعیت فعلی منطقه و همچنین شرایط مطلوبی که باید در آینده ایجاد شود، بررسی شود. همچنین لازم است درباره نوع همکاریهای امنیتی میان کشورهای منطقه، بدون دخالت و حضور کشورهای بیگانه و با حفظ منافع کشورهای منطقه، در مراحل بعدی بحث و بررسی بیشتری صورت گیرد.
میتوان از فرصت چین برای تضمین ثبات منطقه استفاده کرد
چین قطعاً کشور قدرتمندی است که با سلطهگری آمریکا، مداخلات این کشور و تعرض به تمامیت ارضی کشورها مخالف است. میتوان از این فرصت برای تضمین ثبات در منطقه استفاده کرد، اما درباره جزئیات طرحهای مطرحشده باید بررسیهای لازم انجام شود.
یکی از اهداف کشور ما که بارها بر آن تأکید شده، همکاری جمعی کشورهای منطقه برای تضمین صلح و ثبات و همچنین توسعه همکاریهای اقتصادی در منطقه بوده است. ما نیز همیشه آمادگی خود را برای این همکاری اعلام کردهایم. به هر شکل، حضور نیروهای خارج از منطقه و دخالت آنها در امور منطقه را خلاف مصالح عالی کشورهای منطقه میدانیم. بنابراین، با چنین رویکردی میتوان از این فرصت برای تقویت صلح و ثبات در منطقه استفاده کرد.
چین چگونه میتواند به ثبات خلیج فارس کمک کند؟
آیا می توان موضعگیری چین را در نسبت و همزمان بههم ریختن بازارهای جهانی نفت ارزیابی کرد؟ چه شده که موضعگیری چین را شاهد بودیم؟
خب، جنایاتی که آمریکاییها و اسرائیلیها در حق ملت ما و در حق ملتهای کشورهای منطقه و حتی اقتصاد جهانی مرتکب شدند، باعث مشکلات زیادی برای مردم سراسر جهان شده و چین یکی از آن کشورهایی است که از این وضعیت ضربه دیده؛ به خاطر اینکه یکی از منابع اصلی تأمین انرژی خودش را در خلیج فارس می دید و تعریف می کرد.
همینطور اقتصاد جهانی به خاطر این جنایات جنگی آمریکاییها و وضعیتی که آنها مسببش هستند، در تنگه هرمز و بابالمندب به وجود آمده، متأثر از محدودیتهای ظرفیت انرژی مورد نیاز کشورها و همینطور در بخش مواد غذایی به خاطر مشکلات تنگه هرمز است. اینها سبب شده تا کشورهای مختلفی تلاش کنند این وضعیتی را که آمریکاییها به وجود آوردند، به یک شکل مناسبی ترمیم کنند و به یک وضعیت باثباتی برگردانند.
طبیعی است کشور ما هیچگاه خواهان ایجاد تنش در منطقه نیست، هیچگاه دنبال جنگافروزی نبوده. این جنگ و جنایت توسط آمریکاییها و اسرائیلیها به ما تحمیل شده است. هر موقع که شرایط منطقی و شرافتمندانهای که از طرف مقامات ما مطرح شده، آمریکاییها بپذیرند و نیروهای خودشان را از منطقه خارج کنند، خساراتی که به ما وارد شده را جبران کنند، تحریمها را لغو کنند و محاصره را لغو کنند و برای همکاریهایی که کشور ما میتواند در بُعد اقتصادی با کشورهای مختلف جهان داشته باشد، مانع ایجاد نکنند، طبیعی است که شرایط میتواند به یک تفاهم جدی ختم شود و همه کشورها از این بحرانی که به وسیله آمریکاییها به وجود آمده، رهایی پیدا کنند.
ما به محض اینکه شرایط مورد نظرمان تأمین شود، همهجوره آماده همکاری برای بهترین شرایط ثبات و عبور و مرور کشتیهای حامل منابع انرژی و مواد غذایی و سایر کالاها در منطقه تنگه هرمز هستیم و آن وضعیت مطلوب را به نفع همه میدانیم.
طی چندماه اخیر بارها احتمالاتی درباره حضور چینی ها به عنوان میانجی بین ایران و آمریکا مطرح بوده. با توجه به پیشنهادهایی که چین مطرح کرده، آیا این چشمانداز وجود دارد که این کشوردر قامت یک میانجی ایفای نقش کند؟
همانطور که اشاره کردم، چین هم به باثبات بودن منطقه علاقهمند است و هر نوع نقشی که باعث کاهش تنشها و ایجاد صلح و ثبات در منطقه شود، حتماً منافع چین را نیز تأمین خواهد کرد.
هر کشوری که بتواند جلوی تجاوزات و جنایات آمریکاییها و زیادهخواهی آنها را در منطقه بگیرد، زمینه همکاری جمعی کشورهای منطقه را فراهم کند و خواستار عدم مداخله و حضور کشورهای خارج از منطقه در مسائل نظامی، سیاسی و اقتصادی منطقه باشد، میتواند شرایط و فرصت مناسبی را برای کشور ما و سایر کشورهای منطقه ایجاد کند تا به ثبات و تفاهم جمعی میان کشورهای منطقه برسیم.
شرط موفقیت کشورهایی که ظرفیت نقشآفرینی در این زمینه را دارند، این است که محور اصلی فعالیتهایشان جلوگیری از مداخلات خارجی در منطقه، سپردن امنیت منطقه به کشورهای خود منطقه و تقویت همکاریهای جمعی برای توسعه و پیشرفت اقتصادی از طریق کشورهای منطقه باشد.
همچنین یکی از شروطی که میتواند به تضمین ثبات کمک کند، این است که جلوی جنایات و تجاوزات اسرائیل به کشورهای منطقه گرفته شود و ما بتوانیم در شرایطی مناسب، بدون هیچگونه مانع، تحریم و محاصره، به همکاریهای اقتصادی خود با سایر کشورها ادامه دهیم.
ادامه بحران هرمز و بابالمندب جهان را گرفتار میکند
در روزهای گذشته شاهد افزایش تنش میان عربستان و یمن بودیم. این موضوع چقدر در موضعگیری چینیها نقش داشته است؟
آمریکاییها و اسرائیلیها با یک توهم، جنایات خود را در حق ملت ما انجام دادند. آنها تصور میکردند میتوانند نظام ما را ساقط کنند و در این مسیر از هیچ جنایتی، از جمله به شهادت رساندن رهبر شهید ما، مقامات کشور و مردم بیگناه، حمله به مدارس، درمانگاهها، جشنهای عروسی و ورزشگاهها، دریغ نکردند.
وقتی نتوانستند از طریق اقدام نظامی به اهداف خود برسند، تلاش کردند با ایجاد محاصره اقتصادی و شرایط سخت برای کشور ما، فشارها را افزایش دهند. آنها فکر میکردند میتوانند شرایطی ایجاد کنند که فقط کشور ما تحت فشار قرار بگیرد و سایر کشورها به فعالیتهای اقتصادی خود ادامه دهند.
سیاست تهاجمی مسئولان کشور ما باعث شد طرف مقابل بهخوبی متوجه شود که اگر قرار باشد اقتصاد ایران فلج شود، همه کشورهای منطقه با مشکلات جدی اقتصادی روبهرو خواهند شد.
شاید دلیل سکوت کشورهای منطقه یا همراهی آنها با سیاستهای آمریکا و اسرائیل این بود که فکر میکردند این سیاستها میتواند ملت ما را به زانو دربیاورد.
اما وقتی دیدند در رسیدن به این هدف موفق نشدهاند و در عین حال تلاش کردند بازوهای جبهه مقاومت، بهویژه در یمن، را قطع کنند، اقدامات اخیر در یمن و پیروزیهای بزرگی که حوثیها به دست آوردند، نگرانیهایی را در عربستان، کشورهای منطقه و سایر قدرتهایی که در منطقه منافعی دارند ایجاد کرد. کنترل بابالمندب در کنار تنگه هرمز به دست جبهه مقاومت افتاد و این نگرانی شکل گرفت که باید اقدامی انجام شود، چراکه ادامه این وضعیت میتواند بحران جهانی را تشدید کند.
این توهم که میتوان با اقدامات نظامی یا محاصره اقتصادی، ایران و جبهه مقاومت را به زانو درآورد، هیچوقت به واقعیت تبدیل نخواهد شد.
به همین دلیل شاهد تحرکات جدیتری برای جلوگیری از افزایش تنش و ایجاد ثبات هستیم. یکی از این تحولات میتواند ورود کشور قدرتمندی مانند چین برای کمک به حلوفصل تنشها و درگیریهای منطقه باشد.
اکنون روسیه فرصت مناسبی برای صادرات نفت دارد
روسیه چطور وارد این موضوع خواهد شد؟
به هر حال، وضعیتی که به وجود آمده ممکن است از نظر اقتصادی مشکل خاصی برای روسیه ایجاد نکرده باشد؛ چراکه وقتی در جریان انرژی در دنیا محدودیت ایجاد میشود، روسیه بهعنوان صادرکننده نفت فرصت خوبی برای افزایش صادرات خود پیدا میکند؛ آن هم با قیمتی تقریباً دو برابر قیمت قبلی بازار.
بنابراین، ممکن است روسیه در رابطه با بحران انرژی مشکلی نداشته باشد و حتی از این وضعیت منافعی هم به دست بیاورد. اما به هر حال اقتصاد جهانی به هم پیوسته است و وقتی اقتصاد جهانی دچار بحران میشود، همه کشورها از آن آسیب میبینند.
از طرف دیگر، روسیه و چین اقدامات آمریکا را در راستای محدود کردن یا رقابت شدید با این دو کشور میدانند و اهدافی را که آمریکا دنبال میکند، فراتر از مقابله با جمهوری اسلامی ایران یا تسلط بر تنگه هرمز ارزیابی میکنند.
در واقع، تلاش آمریکا برای کنترل تنگه هرمز و وادار کردن کشورهای منطقه به تبعیت از سیاستهای خود، از نگاه روسیه و چین بخشی از یک هدف بزرگتر است؛ هدفی که مقابله با قدرتهایی مانند روسیه و چین را نیز دنبال میکند.
طبیعی است که آنها با این زیادهخواهی آمریکا مقابله کنند. وتوی قطعنامههایی که آمریکا برای تحریم و منزوی کردن ایران در شورای امنیت دنبال میکند، یکی از نمونههای موضعگیری چین و روسیه در برابر اقدامات آمریکاست.
مهمتر از همه اینکه چین و روسیه معتقدند برجام به پایان رسیده و تعهدات ایران نیز تمام شده است. بنابراین، دیگر نباید هیچ اقدام تحریمی علیه ایران بهصورت قانونی دنبال شود و هر اقدامی در این زمینه، غیرقانونی است.
چین و روسیه از جایگاه قدرتمند خود و میزان تأثیرگذاریشان در عرصه بینالملل برای مقابله با اقدامات آمریکا استفاده میکنند؛ چراکه حمایت از ایران و مقابله با اقدامات آمریکا در نهایت میتواند مانع از اقداماتی شود که این کشور در قبال روسیه و چین دنبال میکند و آنها را محدود کند.
چین بیشتر از روسیه از ثبات در منطقه سود میبرد
پس فکر می کنید، چین بیشتر از روسیه از ثبات و صلح در منطقه سود میبرد و به همین دلیل احتمال اینکه در قامت میانجی فعال شود، بیشتر است؟
بله. ضمن اینکه روسیه خودش درگیر بحران اوکراین است و شاید انتظار نمیرود که بتواند با جدیت زیادی وارد یک موضوع دیگر شود. با این حال، روسیه در چارچوب منافع خودش و منافعی که از رابطه استراتژیک با ایران دارد، در برابر آمریکا ایستادگی میکند.
روسیه، علاوه بر اینکه به دنبال نقشآفرینی در توازن قدرت در دنیاست، حتماً ثبات در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز را در راستای منافع بلندمدت اقتصادی خودش میداند و تنش و درگیری در این منطقه را برخلاف منافع خود میبیند.
بنابراین، حتماً انتظار میرود چینیها جدیتر وارد عمل شوند و ظرفیت لازم برای تأثیرگذاری را هم دارند؛ فقط جزئیاتی که به آنها اشاره کردم، حتماً باید در اقدامات طرف چینی رعایت شود.
