آسانسور عظیم چین کشتی ۳هزار تُنی را ۱۱۳ متر بالا میبرد
بالابر عظیم سد سهدره با جابهجایی کشتیهای سههزار تنی در ارتفاع ۱۱۳ متری، زمان عبور شناورها را از ۴ ساعت به ۴۰ دقیقه رسانده است.
فرارو- در کنار سد عظیم «سهدره» چین روی رود یانگتسه، سازهای قرار دارد که در نگاه اول بیشتر به یک آسانسور غولپیکر شباهت دارد تا بخشی از یک سد؛ «بالابر کشتی سهدره» شناورها را درون محفظهای پر از آب قرار میدهد و آنها را بیش از ۱۰۰ متر بالا یا پایین میبرد تا از سد عبور کنند.
به گزارش فرارو به نقل از شرکت چاینا تری گورجز (CTG)، این بالابر با حداکثر ظرفیت جابهجایی کشتیهای ۳ هزار تنی، یکی از شاخصترین سازههای مهندسی در مجموعه سد سهدره و بزرگترین بالابر عمودی کشتی در جهان است.
بالابر سهدره برای جابهجایی کشتیها میان مخزن پشت سد و پاییندست طراحی شده و میتواند شناورها را تا ارتفاع ۱۱۳ متر جابهجا کند. محفظه اصلی این سازه ۱۲۰ متر طول، ۱۸ متر عرض و حدود ۳.۵ متر عمق آب دارد و برای عبور کشتیهایی تا ظرفیت ۳ هزار تن طراحی شده است.
عملکرد این سازه در ظاهر ساده است؛ کشتی وارد محفظهای پر از آب میشود و مجموعه بهصورت عمودی حرکت میکند. اما جابهجایی چنین وزنی در این ارتفاع نیازمند یک سامانه مهندسی پیچیده است. این بالابر در کنار مجموعه پنجمرحلهای قفلهای آبی سد فعالیت میکند و بیشتر برای کشتیهای کوچک و متوسط کاربرد دارد؛ کشتیهای بزرگتر همچنان از قفلهای اصلی سد عبور میکنند.
مزیت اصلی بالابر، کاهش زمان عبور از سد است. عبور کشتی از قفلهای پنجمرحلهای زمان بیشتری میبرد، در حالی که بالابر مسیر عمودی میان دو تراز آب را در مدت کوتاهتری طی میکند و به همین دلیل برای جابهجایی سریعتر مسافر و بار در مسیر یانگتسه مورد استفاده قرار میگیرد.
آمار عملکرد این سازه نیز نشان میدهد که استفاده از آن در حال افزایش است. طبق گزارش شرکت چاینا تری گورجز، بالابر سهدره در سال ۲۰۲۴ میلادی ۴۷۳۴ بار فعالیت کرد و به عبور ۴۷۷۵ شناور کمک کرد. در همین سال، حدود ۳.۷۹ میلیون تن بار و ۵۶۶ هزار سفر مسافری از طریق این سامانه جابهجا شد.
تا پایان سال ۲۰۲۴ نیز مجموع عملکرد بالابر به حدود ۲۹ هزار و ۷۰۰ عملیات جابهجایی رسید. در این مدت، نزدیک به ۳۰ هزار شناور ، بیش از ۱.۵۶ میلیون مسافر و حدود ۱۸.۶ میلیون تن بار از طریق آن عبور کردهاند.
این سازه تنها یک مسیر جایگزین برای کشتیها نیست؛ بخشی از شبکه دائمی کشتیرانی سد سهدره محسوب میشود. شرکت چاینا تری گورجز در گزارشهای خود، بالابر را یکی از تأسیسات اصلی عبور کشتیها از سد معرفی کرده است. در سال ۲۰۲۶ نیز این مجموعه همچنان فعال است؛ بر اساس اعلام این شرکت، تا ۱۳ اوت ۲۰۲۶، بالابر در همان سال ۲۵۵۷ بار فعالیت کرده و عبور ۲۵۹۰ شناور و ۴۴۶ هزار مسافر را پوشش داده بود.
دقت عملکرد این سازه نیز یکی از ویژگیهای قابل توجه آن است. بالابر باید در هنگام حرکت، محفظهای عظیم و پر از آب را با کشتی داخل آن بهصورت کنترلشده جابهجا کند؛ فرآیندی که در کنار ابعاد بزرگ سازه، آن را به یکی از پروژههای قابل توجه مهندسی حملونقل آبی تبدیل کرده است.
