معادله جدید سهمیهبندی سوخت؛ بنزین ۱۰ هزار تومانی به نفع چه کسانی است؟
نرخ سوم بنزین شاید اثر مستقیمی بر زندگی روزمره عموم مردم نداشته باشد اما برای کسانی که سهمیههای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی خود را زود تمام میکنند، هزینه سوخت از همین حالا افزایش پیدا کرده است
فرارو- بنزین ۱۰ هزار تومانی از بامداد سهشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ وارد جایگاههای سوخت شد تا معادله هزینه سوخت برای رانندگان پرمصرف در عین حفظ دو سهمیه ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی تغییر کند.
به گزارش فرارو؛ دولت اینبار به جای افزایش یکباره قیمت سوخت، سراغ نرخ سوم بنزین رفته تا رانندگانی که پس از پایان سهمیه معمول به بنزین نرخ سوم نیاز پیدا میکنند بهجای ۵ هزار تومان با عدد ۱۰ هزار تومان روبهرو شوند. جایگاهداران، صنعت حملونقل عمومی، تاکسیها، پیکهای موتوری، خودروسازان و حتی بازار کالا و خدمات هم ممکن است تحت تاثیر پیامدهای این تصمیم قرار بگیرند. حالا سوال اصلی این است که در معادله جدید بنزین ۱۰ هزار تومانی چه کسانی برندهاند و چه کسانی باید هزینه بیشتری بپردازند؟
چرا اثر بنزین ۱۰ هزار تومانی محدود بهنظر میرسد؟
دولت مدعی است نرخ جدید بنزین براساس دادههای رسمی و آماری، تنها بخش کوچکی از کل مصرف را شامل میشود. عوامل دیگری هم وجود دارد که باعث میشوند عموم مردم دلیلی برای نگرانی نداشته باشند. از همه مهمتر اینکه تغییر چشمگیری در سهمیهبندی بنزین رخ نداده است.
- شمولیت ۱۵ درصدی: طبق اعلام مسئولان و دادههای موجود، نرخ سوم تنها شامل حدود ۱۵ درصد از کل مصرف بنزین کشور میشود.
- ثبات سهمیهها: ۶۰ لیتر سهمیه ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر سهمیه ۳۰۰۰ تومانی ماهانه همچنان بدون تغییر باقی ماندهاند.
این اعداد نشان میدهند که اکثریت جامعه برای مصارف روزمره خود همچنان از سهمیههای پایه و نرخ دوم قبلی استفاده میکنند و اصلاح سهمیهبندی بنزین در ایران به روش فعلی بیشتر متوجه مصارف مازاد و خارج از الگوی استاندارد است.
تاثیر بنزین ۱۰ هزار تومانی بر کرایه تاکسی اینترنتی و حملونقل عمومی
یکی از دغدغههای مهم در مورد افزایش قیمت سوخت، احتمال تاثیر آن بر کرایههای صنعت حملونقل عمومی است. تحلیلهای فنی در بخش حملونقل عمومی و اینترنتی اما تصویر متفاوتی ارائه میدهند.
علاوه بر اینکه دولت وعده داده قادر است نیاز این رانندگان به سوخت مازاد را تامین کند، محاسبات انجامشده نیز نشان میدهد تاثیر نرخ سوم بنزین بر کرایه ناوگان تاکسیهای آنلاین میتواند ناچیز باشد. این گزارشها میگویند رانندگان بخش حملونقل عمومی و اینترنتی تنها با حدود ۳ درصد افزایش کرایههای خود میتوانند هزینههای ناشی از این تغییر را به طور کامل پوشش دهند. از این رو، انتظارات تورمی سنگین در بخش حملونقل مسافری بعید به نظر میرسد.
۶۰ لیتر سهمیه ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر سهمیه ۳۰۰۰ تومانی ماهانه همچنان بدون تغییر باقی ماندهاند
لیست کامل برندهها و بازندههای تغییر نرخ بنزین در جایگاه سوخت
دولت امیدوار است با تغییر فرمول سهمیهبندی بنزین در ایران و اعمال قیمتگذاری جدید در جایگاههای سوخت، رفتار مصرفکنندگان را اصلاح کند. بهجز دولت گروههای دیگری هم از این مسئله سود میبرند.
۱. برندههای اصلی بنزین ۱۰ هزار تومانی
- دولت: افزایش نرخ سوم بنزین از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان، هزینههای سنگین واردات و تامین سوخت مازاد را کاهش میدهد و به دولت برای مدیریت بودجه کمک میکند.
- رانندگان کممصرف: افرادی که الگوی رفتاری خود را با سهمیه سوخت بنزین دولتی در ماهها و سالهای گذشته منطبق کردهاند در ظاهر قرار نیست هیچ هزینه اضافهای پرداخت کنند.
- بازار خودروهای کممصرف و برقی: شاید ارزش اقتصادی خودروهایی با مصرف زیر ۶ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر یکباره تغییر نکند اما قطعا محبوبیت آنها رشد خواهد کرد. تفاوت هزینه سوخت میان یک خودروی پرمصرف و کممصرف، انگیزه بیشتری برای خرید گزینههایی با مصرف سوخت بهینه است.
۲. بازندههای اصلی تغییر فرمول سهمیهبندی بنزین
- رانندگان پرمصرف: افرادی که ماهانه بیش از سقف تعیینشده مصرف دارند، همین ابتدای کار فشار مالی را تجربه خواهند کرد.
- صاحبان خودروهای قدیمی و فرسوده: خودروهای قدیمی به دلیل استهلاک بالا و مصرف سوخت بیشتر، هزینه بیشتری را به مالکان خود تحمیل میکنند.
مقایسه اثرات بنزین ۱۰ هزار تومانی بر دهکها و اقشار مختلف
جدول زیر کمک میکند میزان اثرپذیری هر گروه را بر اساس میزان وابستگی به سهمیههای حمایتی و نرخ سوم سوخت بهتر درک کنید:
|
گروه هدف |
وضعیت پس از تغییر نرخ |
علت اصلی |
|
دولت و منابع عمومی |
برنده مستقیم |
کاهش یارانه مصرف مازاد و هزینه واردات بنزین |
|
رانندگان کممصرف |
بدون تغییر |
پوشش کامل نیازها با سهمیه ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی |
|
خودروهای کممصرف |
برنده بلندمدت |
افزایش جذابیت اقتصادی و تقاضای بازار |
|
حملونقل عمومی و اینترنتی |
اثر محدود |
امکان جبران هزینه تنها با حدود ۳ درصد افزایش کرایه |
|
رانندگان پرمصرف |
بازنده مستقیم |
افزایش هزینه پرداختی برای حجم مازاد بنزین |
|
خودروهای فرسوده |
بازنده مستقیم |
میزان مصرف بالای سوخت در هر ۱۰۰ کیلومتر |
