حاصل از مراوده و داد و ستد با اروپا اینکه مردمان پرحرص و آز فرنگستان، همگی شعب عمده و رشتههای بزرگ و قابل منافع و مداخل ایران را استقلال و استیلاء یافته و تنها رشتههای کوچک و کوتاهی، چون عمل صابونپزی و گچپزی و نمک فروشی و ذغال-فروشی و مکاریگری و امثال اینها به دست ایرانیان بخت برگشته مانده بود.