اسرائیل پس از ۱۸ سال فاش کرد/ مشاور بشار اسد چگونه ترور شد؟
پس از ۱۸ سال اسرائیل اسرار پشتپرده ترور مشاور بشار اسد در طرطوس را فاش کرد.
فرارو- ایهود اولمرت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، فاش کرد که یگان کماندویی نیروی دریایی اسرائیل موسوم به «شایِتِت ۱۳» در سال ۲۰۰۸، سرلشکر سوری، محمد سلیمان مشاور ارشد بشار اسد، رئیسجمهور سوریه را در شهر ساحلی طرطوس ترور کرد.
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه القدس العربی، سلیمان در تشکیلات حکومت اسد جایگاهی بسیار حساس داشت؛ منابع او را مشاور امنیتی و نظامی نزدیک به رئیسجمهور سوریه توصیف میکردند که مسئولیت پروندههای تسلیحات راهبردی و تدارکات نظامی را بر عهده داشت. او همچنین در مدیریت روابط با حزبالله و نظارت بر انتقال تسلیحات ایرانی از طریق سوریه به لبنان نقش ایفا میکرد.
بر اساس روایتی که اولمرت در خاطرات خود بیان کرده است، مأموران اسرائیلی از سمت دریا پیش آمدند و در پناه تاریکی به خانه سلیمان نزدیک شدند؛ درست زمانی که او به همراه مهمانانش در ایوان نشسته بود.
آنگونه که اولمرت شرح میدهد، این مأموران در فاصلهای حدود ۱۵۰ متری و در دو سوی ایوان مستقر شدند و با وجود حضور افراد دیگر در ساحل، موفق شدند هویت سلیمان را بهطور قطعی شناسایی کنند.
او اظهار داشت که دستور آتش داده شد و سه گلوله شلیک شد که به پشت سر سلیمان اصابت کرد. سپس عوامل بلافاصله به سمت دریا عقبنشینی کردند و به قایقی که منتظر آنها بود بازگشتند.
این روایت از جهات کلیدی با گزارشی که توسط *The Intercept* در سال ۲۰۱۵ منتشر شد، مطابقت دارد، گزارشی که بر اساس اسناد طبقهبندی شده آژانس امنیت ملی ایالات متحده که توسط ادوارد اسنودن فاش شده بود، تهیه شده بود. یکی از اسناد به صراحت این عملیات را به واحد کماندویی نیروی دریایی اسرائیل "Shayetet 13" نسبت داد و آن را به عنوان اولین نمونه شناخته شده از هدف قرار دادن یک مقام عالی رتبه دولتی توسط اسرائیل معرفی کرد.
پیش از ترور سلیمان، نام او در ارتباط با پروندههایی که برای اسرائیل اهمیت حیاتی داشتند، مطرح شده بود. او یکی از معدود چهرههای حلقه نزدیکان اسد بود که از جزئیات برنامه هستهای سوریه آگاهی داشت و نامش با نظارت بر تأسیسات هستهای «دیرالزور» که اسرائیل در سال ۲۰۰۷ طی یک حمله هوایی آن را منهدم کرد پیوند خورده بود.
نشریه *نیویورکر* مدعی شد که مقامات اسرائیلی سلیمان را یکی از معدود افراد درون حکومت سوریه میدانستند که از وجود آن تأسیسات هستهای مطلع بود؛ همچنین یک مقام اسرائیلی او را مسئولِ آنچه «ارتش سایه» رژیم نامیده میشد، توصیف کرد؛ نقشی که شامل انتقال تسلیحات ایرانی به حزبالله نیز میشد.
اسناد فاششده ایالات متحده همچنین آشکار ساخت که سلیمان به عنوان مشاور ویژه اسد در امور مربوط به تسلیحات راهبردی، عملیاتهای نظامی حساس و پرونده لبنان از جمله ارتباطات با حزبالله فعالیت میکرد.
پس از این ترور، دولت سوریه مسئولیت این عملیات را رسماً متوجه هیچیک از طرفین نکرد؛ افزون بر این، پوشش خبری این حادثه در رسانههای سوریه با محدودیتهای شدیدی مواجه شد و هویت فرد کشتهشده در گزارشهای اولیه مشخص نبود.
بر اساس یک سند دیپلماتیک محرمانه ایالات متحده که بعدها توسط ویکیلیکس منتشر شد، نهادهای امنیتی سوریه اسرائیل را «آشکارترین مظنون» این عملیات میدانستند؛ بهویژه با توجه به موقعیت ساحلی شهر طرطوس که به نیروی مهاجم اجازه میداد از طریق دریا به هدف نزدیک شده و سپس بهآسانی عقبنشینی کند. در این سند همچنین اشاره شده بود که استفاده از تکتیرانداز نشان میداد عامل عملیات از هویت سلیمان آگاه بوده و قادر به تشخیص او از فاصله دور بوده است.
در مقابل، در آن زمان فرضیههایی مطرح شد که به احتمال وقوع یک تسویه داخلی در درون رژیم سوریه، در بحبوحه کشمکشهای قدرت میان چهرههای برجسته امنیتی و نظامی، اشاره داشت. در سال ۲۰۰۸، روزنامه «گاردین» به نقل از منابعی گزارش داد که سلیمان ممکن است قربانی یک درگیری داخلی شده باشد؛ بهویژه با در نظر گرفتن تنشهای موجود میان بشار اسد و آصف شوکت، رئیس وقت سازمان اطلاعات نظامی.
با این حال، افشای اسناد آژانس امنیت ملی ایالات متحده در سال ۲۰۱۵، روایتی را که این عملیات را به اسرائیل نسبت میداد بهشدت تقویت کرد؛ چرا که این اسناد تصریح میکردند عاملان عملیات، کماندوهای نیروی دریایی اسرائیل بودهاند.
ترور سلیمان کمتر از یک سال پس از آن رخ داد که اسرائیل تأسیسات هستهای سوریه در دیرالزور را در سال ۲۰۰۷ منهدم کرد؛ عملیاتی که اسرائیل در آن زمان نیز بهطور رسمی مسئولیت آن را نپذیرفت. بر اساس گزارش «مرکز مبارزه با تروریسم» در وستپوینت، سلیمان در مدیریت برنامه هستهای سوریه نقش داشت؛ از این رو، ترور او ضربهای احتمالی به توانایی دمشق برای بازسازی این برنامه تلقی میشد.
