بررسی هشت اختلال روانی کودکان در پنج شهر/ نتایج نگران‌کننده است

سیدحسن موسوی، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور، اظهار کرد: در سال ۱۴۰۵ تعداد ۳۰ برنامه تحولی در سازمان بهزیستی تدوین شده که این برنامه‌ها بر اساس آسیب‌شناسی برنامه‌ها و فعالیت‌هایی که تا سال ۱۴۰۴ اجرا شده، طراحی شده است. 

وی افزود: مهم‌ترین رویکرد این برنامه‌ها، تقویت برنامه‌های خانواده‌محور است. به جای این‌که به دنبال توسعه مراکز شبانه‌روزی باشیم، تلاش کردیم برخی مراکز را روزانه کنیم و حمایت‌های خود را به داخل خانواده‌ها ببریم. 

موسوی ادامه داد: یارانه امدادگیرندگان را حدود ۹۰ درصد افزایش دادیم، در حالی که یارانه مراکز حدود ۶۰ درصد افزایش پیدا کرد. هم‌چنین در حوزه توانبخشی، یارانه افرادی که در خانه نگهداری می‌شوند و به خدمات خاص نیاز دارند، از جمله افراد دارای ضایعه نخاعی تا ۱۰۰ درصد افزایش یافت. 

حمایت از ۴۲ هزار خانواده دارای فرزند چندقلو

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور گفت: برای تقویت بیشتر رویکرد خانواده‌محور، حمایت از خانواده‌هایی که فرزندان چندقلو دارند را نیز دنبال کردیم و اکنون بیش از ۴۲ هزار خانواده دارای فرزند چندقلو تحت حمایت قرار دارند. 

وی افزود: امسال نیز برای خانواده‌هایی که به دلیل داشتن چند فرزند، به‌ویژه خانواده‌های دارای فرزندان سه‌قلو، در انجام امور روزمره با مشکل مواجه هستند، طرح «مراقب همراه» را به نمایندگی از دولت اجرا کردیم. 

موسوی ادامه داد: مراقبان این طرح آموزش دیده‌اند و به این خانواده‌ها مراجعه می‌کنند تا در انجام امور مورد نیاز به آن‌ها کمک کنند. 

وی با اشاره به اجرای طرح «دست‌های مهربان» نیز اظهار کرد: برای کاهش شکاف نسلی در میان بخشی از مردم، طرح «دست‌های مهربان» را اجرا کردیم که سالمندان مراکز و بنیادهای فرزانگان و مراکز کودکان را در بر می‌گیرد. 

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور گفت: مراکز سلامت اجتماعی خانواده را راه‌اندازی کرده‌ایم و تلاش داریم خدمات را به شکلی ارائه کنیم که خانواده‌ها بیش از گذشته در فرآیند حمایت و توانمندسازی نقش داشته باشند. 

وی بر ضرورت استفاده از ظرفیت انجمن‌ها و تشکل‌های تخصصی تاکید کرد و گفت: واقعیت این است که در سازمان باید به انجمن‌ها و تشکل‌های تخصصی اعتماد کنیم. برای نمونه، اگر سازمان نظام روانشناسی و مشاوره مسئول تایید صلاحیت حرفه‌ای روانشناسان و مشاوران است، نباید در سازمان به صورت موازی همان کار را انجام دهیم. 

وی ادامه داد: در حوزه کنترل و کاهش خودکشی نیز برای نخستین بار یک توافق بین‌سازمانی انجام شد تا فعالیت‌هایی که در این حوزه انجام می‌شود، به شکلی جهت‌دهی شود که استفاده بهتری از منابع داشته باشیم. 

موسوی افزود: یکی دیگر از اقدامات در راستای رویکرد خانواده‌محور این است که کودکانی که پیش از این در مراکز ما حضور داشتند، به خانواده‌هایشان تحویل داده شده‌اند و همچنان از آن‌ها حمایت و امدادرسانی می‌کنیم. تمام تلاش ما این است که رویکرد خانواده‌محور را حداقل در سازمان بهزیستی بیش از گذشته توسعه دهیم. 

وی، توسعه برنامه‌ها با رویکرد محله‌محوری و مبتنی بر زیست‌بوم را از دیگر برنامه‌های سازمان عنوان کرد و گفت: اعتقاد داریم ظرفیت محلات با یکدیگر متفاوت است و طبیعتا نیازها و مشکلات آن‌ها نیز می‌تواند متفاوت باشد. بر همین اساس، برنامه‌های مختلفی را آغاز کرده‌ایم و تلاش ما این بوده که در همه شرایط، ازجمله در شرایط جنگ، نه جنگ و نه صلح و عادی، در کنار مردم باشیم تا حال مردم بهتر شود. 

ظرفیت مشارکت اجتماعی در آذربایجان شرقی بالاست

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در ارزیابی عملکرد بهزیستی آذربایجان شرقی گفت: بهزیستی این استان در حوزه سلامت اجتماعی یکی از استان‌های بسیار خوب ماست و چالش جدی در این استان نداریم. تعامل بسیار خوبی بین مجموعه استان و ستاد وجود دارد و بدنه کارشناسی قوی در آذربایجان شرقی داریم. 

موسوی ادامه داد: در استان به واسطه خاستگاه فرهنگی موجود، ظرفیت مشارکت‌های اجتماعی بسیار بالا است و همگرایی و تعامل بین سازمان‌ها نیز در سطح خوبی قرار دارد. خوشبختانه آذربایجان شرقی یکی از استان‌هایی است که عملکرد خوبی دارد و به همین دلیل برخی از فعالیت‌های خود را به این استان واگذار می‌کنیم. 

اجرای طرح ملی سنجش سلامت روان پس از جنگ

وی در پاسخ به پرسشی درباره برنامه‌های بهزیستی برای کاهش آثار روانی جنگ بر مردم، گفت: برای کاهش آثار روانی جنگ، برای نخستین بار طرح ملی سنجش سلامت روان را اجرا کردیم که به طور اختصاصی موضوع اختلال پس از بحران را نیز مورد توجه قرار داد. هدف ما این بود که اگر فردی درگیر پیامدهای روانی ناشی از شرایط بحرانی شده است، بتوانیم خدمات مورد نیاز را به او ارائه کنیم. 

وی ادامه داد: بیش از ۷۰ هزار نفر در سامانه ما فرم پر کردند و آمادگی خود را برای دریافت خدمات اعلام کردند. با همه این افراد تماس گرفتیم و کسانی که درخواست دریافت خدمات داشتند، خدمات متناسب با نیازشان دریافت کردند. توافق کردیم تا سه بار با افراد تماس گرفته شود تا اگر در تماس نخست پاسخگو نبودند، در تماس دوم یا سوم بتوانیم با آن‌ها ارتباط برقرار کنیم. 

خدمات شبانه‌روزی خط ۱۴۸۰

موسوی یکی دیگر از اقدامات بهزیستی را شبانه‌روزی کردن خدمات خط ۱۴۸۰ عنوان کرد و گفت: با این اقدام، دسترسی مردم به خدمات مشاوره‌ای در تمام ۲۴ ساعت شبانه‌روز و به صورت رایگان فراهم شد؛ هم‌چنین یاری‌برگ‌ها را در مراکز خود ۲ برابر افزایش دادیم و به دنبال افزایش بیشتر آن هستیم تا اگر فردی نیازمند دریافت خدمات مشاوره‌ای است اما توان پرداخت هزینه‌ها را ندارد، بتوانیم از طرف دولت هزینه خدمات او را در مراکز خصوصی پرداخت کنیم. 

وی ادامه داد: در حوزه سالمندان نیز بررسی‌هایی انجام دادیم و متوجه شدیم نگرانی‌ها در حوزه سلامت روان این گروه به شکل جدی وجود دارد. از سال گذشته تربیت مشاوران تخصصی در حوزه سالمندی را آغاز کردیم و امسال نیز این برنامه ادامه دارد و در دوره‌ای که آغاز شده، حدود پنج هزار مشاور تخصصی در حوزه سالمندان تربیت شده‌اند. 

موسوی گفت: برخی افراد ناشنوا دارای مسائل خصوصی هستند و تمایلی ندارند مشکلات خود را از طریق واسطه با مشاور مطرح کنند؛ به همین دلیل از ۲ روز قبل دوره آموزش زبان اشاره برای مشاوران سازمان آغاز شده است تا بتوانیم دسترسی افراد ناشنوا به خدمات مشاوره‌ای را افزایش دهیم. 

وی افزود: برای افرادی که درگیر سرطان هستند نیز به خدمات مشاوره‌ای تخصصی‌تری نیاز داریم که در همین راستا با انجمن سرطان جلسه‌ای برگزار شده و امسال نیز مشاوران تخصصی در این حوزه تربیت خواهیم کرد. از سال گذشته تربیت مشاوران تخصصی برای اختلالات رفتاری را آغاز کردیم و در حوزه اوتیسم و خودکشی نیز همین رویکرد را دنبال کرده‌ایم. 

وی گفت: با توجه به شرایط موجود، مردم بیش از گذشته نیازمند دریافت خدمات در حوزه روانشناسی، مشاوره و مددکاری اجتماعی هستند. 

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در پاسخ به پرسشی درباره غربالگری تولد کودکان دارای معلولیت، اظهار کرد: یکی از اقدامات مهمی که بهزیستی طی بیش از چهار دهه در این حوزه انجام داده، ارائه خدمات مشاوره ژنتیک بوده است. بخشی از معلولیت‌ها ناشی از اختلالات ژنتیکی است و طبیعی است که مشاوره‌های ژنتیک می‌تواند در پیشگیری از این موارد کمک‌کننده باشد. 

موسوی ادامه داد: در قانون برنامه ششم، مشاوره ژنتیک اجباری و رایگان شده بود، اما با قانون جوانی جمعیت در این زمینه مشکلاتی ایجاد شد و تلاش ما این است که مردم همچنان برای استفاده از مشاوره‌های ژنتیک تشویق شوند. 

وی یکی دیگر از حوزه‌های مهم پیشگیری از معلولیت را تصادفات دانست و گفت: در حوزه تصادفات باید همزمان روی نیروی انسانی، ایمنی خودرو و ایمنی جاده‌ها کار کنیم. 

وی با اشاره به تجربه کشورهای دیگر در کاهش تلفات جاده‌ای، اظهار کرد: در یک مقطع، حدود ۴۰ تا ۵۰ سال قبل، آلمان حدود ۴۰ هزار فوتی ناشی از تصادفات داشت، اما چند سال قبل که کارگاهی با حضور مدرسان آلمانی در ایران برگزار کردیم، اعلام شد این کشور تعداد فوتی‌های خود را به حدود ۲ هزار نفر رسانده است. آن‌ها روی ابعاد اجتماعی تصادفات کار کرده بودند و ما نیز چند سال این موضوع را در قالب پویش‌هایی دنبال کردیم، اما معتقدم باید تمرکز بیشتری روی نیروی انسانی داشته باشیم. 

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: از نگاه یک مددکار اجتماعی، باید بخش عمده توجه خود را به عامل انسانی معطوف کنیم، چرا که عامل انسانی یکی از مهم‌ترین عوامل تصادفات است و همزمان باید روی ایمنی خودرو و ایمنی جاده‌ها نیز کار شود. 

وی گفت: در کنار این اقدامات، باید مشاوره ژنتیک و دسترسی مردم به خدمات پیشگیری از معلولیت نیز تسهیل شود و این خدمات را فراگیر کنیم تا همه مردم در سراسر کشور بتوانند به آن‌ها دسترسی داشته باشند.

موسوی با اشاره به افزایش هزینه‌های ناشی از معلولیت، گفت: اگر فردی دچار معلولیت شود، ممکن است سازمان و دولت مجبور باشند تا پایان عمر برای او هزینه کنند بنابراین باید رویکرد خود را در تخصیص بودجه به سمت بهداشت و پیشگیری ببریم. هرچقدر اقدامات پیشگیرانه را تقویت کنیم، هزینه‌های ما در بخش‌های حمایتی و درمانی در آینده کاهش پیدا خواهد کرد.