حسین طائب؛ بازگشت «شیخ» اطلاعات

فرارو- رهبر انقلاب با صدور حکمی، حسین طائب را به ریاست سازمان بسیج مستضعفین منصوب کردند. طائب پیش از آن‌که ریاست سازمان اطلاعات سپاه را در سال ۱۳۸۸ بر عهده بگیرد، فرمانده همین سازمان بود که آن زمان با عنوان نیروی مقاومت بسیج شناخته می‌شد.

به گزارش فرارو، طائب که گاهی در ادبیات سیاسی با عنوان «شیخ» شناخته می‌شود، یکی از چهره‌های شناخته‌شده حوزه امنیتی و اطلاعاتی است که سوابق کاری او در این حوزه تقریباً به طول سال‌های پس از انقلاب است.

برادر حسین و برادر میثم

نام اصلی او حسن است، اما با نام برادر شهیدش، حسین، شناخته می‌شود. زندگینامه منسجمی از حسین طائب وجود ندارد و هر آنچه قابل دسترسی است، پراکنده بوده و بخش‌هایی از کارنامه او را در برمی‌گیرد. اما آنچه می‌دانیم این است که طائب متولد ۱۳۴۲ در تهران است. او در سال ۱۳۶۱ به عضویت سپاه درآمد و در تهران، قم و خراسان فعالیت کرد. تحصیلات حوزوی دارد و تا سطح خارج فقه پیش رفته است.

او از جمله نیروهای اطلاعات سپاه بود که پس از تشکیل وزارت اطلاعات در سال ۱۳۶۳ و تجمیع نهادهای اطلاعاتی مختلف، از جمله اطلاعات سپاه، کمیته، دادستانی و ...، به این دستگاه جدید رفت و داده‌های موجود نشان می‌دهد که تا دهه ۷۰ نیز در وزارت اطلاعات حضور داشت. او در وزارت اطلاعات با نام مستعار میثم شناخته می‌شد و برخی منابع داخلی می‌گویند در دوره‌ای از وزارت علی فلاحیان (۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶) معاونت ضدجاسوسی این تشکیلات را بر عهده داشت. طائب در دهه ۷۰ وزارت اطلاعات را ترک کرد. روایتی رسمی و تأییدشده درباره علت ترک وزارت از سوی طائب وجود ندارد. برخی می‌گویند او خود به دلیل اختلافات از این نهاد رفت و برخی، مانند محمود احمدی‌نژاد در فایل تصویری که سال ۱۳۹۷ منتشر کرد، روایتی دیگر دارند.

سخنرانی طائب در دانشگاه علوم پزشکی مشهد - آذر ۱۴۰۱

طائب در دهه‌های ۷۰ و ۸۰

حسین طائب پس از ترک وزارت اطلاعات، مسئولیت‌های مختلفی داشت که بیشتر متمرکز بر سپاه بود. در میان منابع داخلی می‌توان عناوینی مانند معاون هماهنگ‌کننده بیت رهبری، فرمانده دانشکده فرهنگی دانشگاه امام حسین (ع)، معاون فرهنگی و اجتماعی سپاه (۱۳۸۴-۱۳۸۶)، جانشین فرمانده نیروی مقاومت بسیج (۱۳۸۶-۱۳۸۷) و فرماندهی این نیرو تا سال ۱۳۸۸ را مشاهده کرد. طائب پس از تشکیل سازمان اطلاعات سپاه در سال ۱۳۸۸ به ریاست این سازمان رسید و به مدت ۱۳ سال در این جایگاه بود. اما در برخی منابع گفته می‌شود که در سال‌های دهه هشتاد، زمانی که بخش اطلاعات در سپاه پاسداران در سطح معاونت بود، او مسئولیت این بخش را نیز بر عهده داشت.

این‌که خبرگزاری فارس در گزارشی که سال ۱۴۰۱ پس از پایان کار طائب در سازمان اطلاعات منتشر کرد، بر این موضوع تأکید داشت که «شیخ حسین طائب دو دوره در اطلاعات سپاه حضور داشته است؛ یک دوره قبل از شروع به کار دولت نهم و دهم بوده است و دوره ۱۳ ساله بعدی در آبان ۸۸ و در اوج جنبش سبز بوده است. در واقع، طائب ۱۸ سال در اطلاعات سپاه حضور داشته است.» پس از وقایع سال ۱۳۸۸، طائب بیش از پیش در عرصه سیاسی و عمومی ایران شناخته شد.

دوران ۱۳ ساله شیخ

دوران ریاست طائب بر سازمان اطلاعات سپاه، دورانی خالی از چالش نبود. طائب در دولت دوم احمدی‌نژاد، دو دولت روحانی و نیمه نخست دولت سیدابراهیم رئیسی، ریاست اطلاعات سپاه را بر عهده داشت.

طائب در دیدار فرماندهان سپاه با رهبر شهید انقلاب - شهریور ۱۳۹۴

از لحاظ سیاسی، در این بازه زمانی دولت حسن روحانی بر سر کار آمد و توافق برجام نیز امضا شد. از لحاظ امنیتی، ترور شهید سلیمانی، ترور دانشمندان هسته‌ای، بهار عربی و جنگ در سوریه، اعتراضات سال ۱۳۸۸، ترور شهید فخری‌زاده و دو رخداد اعتراضی دی‌ماه ۱۳۹۶ و آبان ۱۳۹۸ نیز در این دوران رخ داد. بخشی از مهم‌ترین و مشهورترین پرونده‌های امنیتی کشور، مانند پرونده فعالان محیط‌زیست، دوتابعیتی‌ها (مانند جیسون رضائیان، نمازی‌ها، عبدالرسول دری‌اصفهانی و ...) و همچنین برخی پرونده‌های فساد اقتصادی، به این دوران مربوط می‌شود.

با توجه به جایگاه طائب و سازمان اطلاعات سپاه، روابط سیاستمداران با او در این سال‌ها پیچیده بود و پیچیده باقی ماند. گاهی انتقاداتی نسبت به او در نهادهایی مانند مجلس شنیده می‌شد و از اصلاح‌طلبان و اصولگرایان تا احمدی‌نژادی‌ها و تندروها، اظهاراتی درباره او مطرح می‌کردند. پس از پایان مسئولیت طائب در سازمان اطلاعات در سال ۱۴۰۱، تحلیل‌ها و واکنش‌های مختلفی درباره او شنیده می‌شد. تا جایی که خبرگزاری فارس در گزارشی درباره دوران ریاست طائب بر سازمان اطلاعات به این موضوع نیز اشاره کرد: «چرا باید شیخ حسین طائب را به شکل جدا و به‌صورت فنی‌تر مورد تحلیل قرار دهیم؟ چرا دشمنان نظام اسلامی، از سوپرانقلابی‌ها گرفته تا نئوفرقانی‌ها، منافقین، افراد به‌ظاهر انقلابی، عدالت‌خواه، اصلاح‌طلب، ضدانقلاب، جریان بهاری و انحرافی، جریان اعتدال و جاسوسان آمریکایی - انگلیسی - صهیونیستی از این تغییر اظهار خوشحالی می‌کنند؟»

طائب از سال ۱۴۰۱ به عنوان مشاور عالی فرمانده کل سپاه منصوب شد و ظهور و بروز رسانه‌ای بیشتری پیدا کرد. او که پیش از آن همواره در سایه بود و اظهارنظر یا تصاویر زیادی از او وجود نداشت، پس از این دوران برای سخنرانی به دانشگاه‌ها نیز می‌رفت و در صداوسیما یا رسانه‌ها حاضر می‌شد. حالا حسین طائب با حکم رهبر انقلاب از جایگاه حاشیه‌ای مشاور خارج شد و مسئولیت یکی از مهم‌ترین بخش‌های سپاه، یعنی سازمان بسیج مستضعفین، را بر عهده گرفت.