کودتای نتانیاهو علیه طرح ترامپ/خطر جنگ بیپایان در پیش است
نخستوزیر اسرائیل به صراحت اعلام کرد که طرح ۱۵ مادهای هیئت صلح زیر نظر ترامپ برای آینده غزه را نمیپذیرد. موضعی که ناظران با نگرانی آن را تحلیل و بررسی میکنند.
فرارو- رد نقشه راه پیشنهادی آمریکا برای غزه از سوی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پرسشهای فوری درباره آینده روند شکننده صلح و تداوم رنج بیش از دو میلیون فلسطینی در این باریکه ایجاد کرده است.
به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، بر اساس طرح ۱۵ بندی مورد حمایت واشنگتن، حماس در ازای خلع سلاح، شاهد خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی و انتقال اداره غزه به یک کمیته تکنوکرات فلسطینی با پشتیبانی یک نیروی امنیتی بینالمللی میبود.
از زمان اعلام این طرح توسط دونالد ترامپ در سال گذشته، اسرائیل به حملات مرگبار تقریباً روزانه ادامه داده است؛ حملاتی که منتقدان آن را نقض توافق «آتشبس» میدانند. اسرائیل اکنون به جای استقرار گسترده نیروهایش، کنترل نظامی بیش از ۷۰ درصد نوار غزه را حفظ کرده است. روز یکشنبه، تنها چند هفته مانده به انتخابات حساس اسرائیل، نتانیاهو عملاً روند دیپلماتیک را فلج کرد و گفت نیروهای اسرائیلی تا زمانی که حماس «بهطور واقعی خلع سلاح نشود» از غزه خارج نخواهند شد.
بازتاب اقدام نتانیاهو در غزه
در غزه، این موضع نتانیاهو موجی از نگرانی ایجاد کرد و امیدهای اخیر را تا حد زیادی از بین برد. ایاد القره، تحلیلگر سیاسی مستقر در غزه، گفت که مردم از احتمال بازگشت ترورها، بمبارانها و حملات در نزدیکی «خط زرد» نگران هستند؛ منطقه حائل یکجانبهای که اسرائیل ایجاد کرده و فلسطینیان را در بخشهای کوچکتری از غزه فشرده کرده است.
دفتر رسانهای دولت غزه نیز این اقدام را تلاشی عمدی برای ادامه جنگ توصیف کرد و گفت این مواضع «کودتایی آشکار علیه مسیر مذاکرات» و عاملی برای تشدید وخامت انسانی است. به گفته این نهاد، اسرائیل از مذاکرات بهعنوان پوششی سیاسی برای خرید زمان و پیشبرد طرحهای ویرانگر خود استفاده میکند. این تحول، آتشبس مورد حمایت آمریکا را در آستانه فروپاشی کامل قرار داده است.
در مقابل، حماس اعلام کرد همچنان به روند دیپلماتیک تحت هدایت آمریکا و «هیئت صلح و نیروی بینالمللی تثبیت» پایبند است، اما از میانجیها و ضامنان خواست مانع هرگونه نقض توافق شوند. القره هشدار داد اگر میانجیها نتوانند بر اسرائیل فشار وارد کنند، فلسطینیان ممکن است با «بدترین گزینه»، یعنی پایان عملی مذاکرات پس از رد و برهم زدن توافق توسط نتانیاهو، روبهرو شوند.
واکنش مصر: «جابجایی اجباری» خط قرمز است
پیامدهای این بحران تنها به غزه محدود نمانده و واکنش شدید منطقهای را نیز در پی داشته است. بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر، هشدار داد که تهدید جابجایی اجباری ساکنان غزه همچنان مطرح است. او گفت: «وقتی شرایطی ایجاد شود که زندگی در داخل غزه ناممکن شود، نمیتوان از جابجایی داوطلبانه سخن گفت.»
عبدالعاطی تأکید کرد که تحمیل خروج جمعیت غزه در چنین شرایطی خط قرمز مصر، کشورهای عربی و کشورهای اسلامی است و قاهره «نه آن را میپذیرد و نه اجازه وقوع آن را میدهد». او همچنین از اجرا نشدن مرحله نخست توافق، از جمله ورود روزانه حداقل ۶۰۰ کامیون کمک انسانی، انتقاد کرد.
خلع سلاح، کوچ اجباری و انتخابات اسرائیل
به گفته تحلیلگران سیاسی، اصرار نتانیاهو بر خلع سلاح کامل پیش از هرگونه عقبنشینی بیش از آنکه یک ضرورت امنیتی واقعی باشد، ابزاری برای جلوگیری از اجرای توافق است. محجوب زویری، پژوهشگر مسائل خاورمیانه، گفت نتانیاهو اساساً نمیخواهد جامعهای فلسطینی و کارآمد دوباره در غزه شکل بگیرد: «او نمیخواهد غزه به وضعیت پیش از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بازگردد؛ یعنی نه حاکمیت حماس، نه حاکمیت فلسطینی، نه سلاح و نه زندگی عادی. به بیان دیگر، تبدیل غزه به منطقهای نامناسب برای زندگی.»
او افزود که تعیین خلع سلاح کامل بهعنوان پیششرط مطلق، شرطی طراحیشده برای غیرقابل تحقق بودن است؛ زیرا در محیطی مانند غزه یا حتی لبنان، پایان کامل سلاحها تقریباً ناممکن است و نه بانک اطلاعاتی دقیقی از سلاحها وجود دارد و نه طرف بیطرف مورد اعتماد. زویری همچنین از احتمال «طوفان دیپلماتیک» و نوعی رویارویی سیاسی میان نتانیاهو و ترامپ سخن گفت.
نهاد ابو غوش، کارشناس امور اسرائیل، معتقد است تغییر ناگهانی موضع اسرائیل نشان میدهد که تلآویو نمیخواهد گزینه جابجایی جمعیت غزه را کنار بگذارد.
به گفته او، مقامهای اسرائیلی از جزئیات طرح آگاه بودند و تصور میکردند حماس آن را رد خواهد کرد. او افزود: «مسئله بنیادی این است که اسرائیل نمیخواهد گزینه جابجایی را کنار بگذارد و همه این مخالفتهای جزئی در واقع پافشاری بر جابجایی جمعیت غزه است.»
تحلیلگران همچنین زمانبندی این رد را به بقای سیاسی نتانیاهو پیش از انتخابات اکتبر مرتبط میدانند. رهبر حزب لیکود از سال ۲۰۱۹ با چند پرونده فساد روبهرو است و در صورت محکومیت، ممکن است با خطر زندان مواجه شود. عادل شدید، کارشناس امور اسرائیل، گفت: «نتانیاهو منتظر چنین فرصتی بود تا با یک «نه» بزرگ به ترامپ، کنترل فضای تبلیغاتی و کارزار انتخاباتی را در دست بگیرد و به افکار عمومی اسرائیل نشان دهد که تنها او قادر است در برابر دولت آمریکا بایستد.»
