جنگ آمریکا علیه ایران؛ شوک تازه به بازار جهانی انرژی و سایه سنگین تنگه هرمز بر اقتصاد جهان
آینده بازار انرژی اکنون بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی و امنیتی منطقه گره خورده است. اگر تهدید علیه تردد کشتیها در تنگه هرمز ادامه یابد، جهان ممکن است با یکی از بزرگترین شوکهای انرژی در دهههای اخیر روبهرو شود؛ بحرانی که آثار آن از جایگاههای سوخت آمریکا تا صنایع اروپا و اقتصادهای آسیایی قابل مشاهده خواهد بود.
همزمان با آغاز دور جدید حملات نظامی آمریکا علیه ایران، بازار جهانی انرژی با یکی از جدیترین بحرانهای سالهای اخیر روبهرو شده است. افزایش تنشها در منطقه خلیج فارس، اختلال در تردد نفتکشها در تنگه هرمز و نگرانی از گسترش درگیریها، قیمت نفت و فرآوردههای نفتی را به سرعت صعودی کرده و بار دیگر امنیت انرژی جهان را در کانون توجه قرار داده است.
بازار نفت در نخستین واکنش به این تحولات، افزایش قابل توجهی را تجربه کرد؛ بهگونهای که بهای نفت خام برنت تا محدوده 95 دلار در هر بشکه پیش رفت و تحلیلگران هشدار دادهاند که در صورت تداوم جنگ و تشدید محدودیتها در تنگه هرمز، عبور نفت از مرز 100 دلار نیز دور از انتظار نخواهد بود.
کارشناسان معتقدند مهمترین عامل این جهش، نگرانی از وضعیت تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که حدود یکپنجم تجارت دریایی نفت جهان از آن عبور میکند. هرگونه اختلال در این مسیر استراتژیک میتواند زنجیره تأمین انرژی جهان را با بحران مواجه کرده و هزینه حملونقل دریایی را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
همزمان گزارشها از کاهش تردد برخی نفتکشها و تغییر مسیر کشتیهای حامل نفت و فرآوردههای انرژی حکایت دارد؛ اقدامی که علاوه بر افزایش هزینه بیمه و حملونقل، نگرانی فعالان بازار نسبت به کمبود عرضه را تشدید کرده است.
پیامدهای این بحران تنها به بازار نفت محدود نمانده است. در ایالات متحده، قیمت بنزین به حدود 4 دلار برای هر گالن رسیده و بهای گازوئیل نیز از مرز 5 دلار در هر گالن عبور کرده است. همچنین افزایش قیمت سوخت جت، هزینه فعالیت شرکتهای هواپیمایی را بالا برده و احتمال افزایش قیمت بلیت پروازها در مسیرهای داخلی و بینالمللی را تقویت کرده است.
تحلیلگران اقتصادی هشدار میدهند که ادامه جنگ میتواند موج تازهای از تورم جهانی را رقم بزند. افزایش هزینه انرژی، تولید، حملونقل و زنجیره تأمین کالاها را تحت تأثیر قرار میدهد و در نهایت فشار مضاعفی بر مصرفکنندگان و اقتصادهای واردکننده انرژی وارد خواهد کرد. تجربه بحرانهای گذشته نیز نشان داده است که هرگونه تنش در خلیج فارس، به سرعت به بازارهای مالی، بورسهای جهانی و نرخ تورم کشورهای مختلف سرایت میکند.
در شرایط کنونی، بازار جهانی انرژی در وضعیتی متناقض قرار گرفته است؛ از یک سو افزایش قیمت نفت به سود کشورهای صادرکننده تمام میشود و از سوی دیگر، مصرفکنندگان بزرگ انرژی با رشد هزینههای تولید، حملونقل و تورم مواجه خواهند شد. همین مسئله موجب شده است که بسیاری از نهادهای بینالمللی نسبت به تداوم ناامنی در تنگه هرمز هشدار دهند.
به باور کارشناسان، آینده بازار انرژی اکنون بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی و امنیتی منطقه گره خورده است. اگر تهدید علیه تردد کشتیها در تنگه هرمز ادامه یابد، جهان ممکن است با یکی از بزرگترین شوکهای انرژی در دهههای اخیر روبهرو شود؛ بحرانی که آثار آن از جایگاههای سوخت آمریکا تا صنایع اروپا و اقتصادهای آسیایی قابل مشاهده خواهد بود.
