ایران چگونه از سد پدافند آمریکا عبور می‌کند؟/ روایت تازه تحلیلگران نظامی

فرارو- حمله ایران به یک پایگاه نظامی ایالات متحده در اردن که به کشته شدن سه سرباز آمریکایی انجامید، بار دیگر توانایی سپاه پاسداران در وارد کردن خسارات انسانی به نیروهای آمریکا را برجسته کرده است؛ آن هم پنج ماه پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران. 

به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، بر اساس این گزارش، حملات روز جمعه نخستین مورد از کشته شدن نیروهای آمریکایی در نتیجه حملات ایران به تأسیسات نظامی ایالات متحده از تاریخ اول مارس، یعنی تنها ساعاتی پس از آغاز جنگ توسط آمریکا و اسرائیل، محسوب می‌شود. 

اگرچه پنتاگون تاکنون جزئیات کامل این حمله را منتشر نکرده است، اما تحلیلگران نظامی معتقدند این حادثه یک واقعیت مهم را برای واشنگتن آشکار می‌کند: با وجود موج‌های گسترده حملات هوایی آمریکا، ایران همچنان از توانایی نظامی لازم برای ادامه یک جنگ نامتقارن و طولانی‌مدت برخوردار است. 

جنیفر کاوانا، مدیر بخش تحلیل‌های نظامی در اندیشکده «اولویت‌های دفاعی» (Defense Priorities)، به الجزیره گفت: «توانمندی‌های نظامی ایران همچنان قدرتمند است. این نیروها سریع‌تر از حد انتظار بازسازی شده‌اند.» 

او افزود: «حملات ایران به مرور زمان دقیق‌تر می‌شوند؛ امری که احتمالاً با کمک اطلاعاتی روسیه و چین میسر شده است.» 

کاوانا همچنین گفت: «ارتش ایران قطعاً آن‌گونه که پنتاگون القا کرده، «فاقد کارایی رزمی» نیست. این نیروها متحمل خسارات قابل‌توجهی شده‌اند، اما در حال یادگیری و سازگاری با شرایط هستند. »

چرا ایران همچنان قادر به هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی است؟ 

آندریاس کریگ، مدرس ارشد دانشکده مطالعات امنیتی کینگز کالج لندن، معتقد است توانایی ایران برای ادامه وارد کردن تلفات به نیروهای آمریکایی در منطقه، حاصل ترکیبی از عوامل مختلف است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها موقعیت جغرافیایی و نحوه طراحی پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه و منطقه خلیج فارس است. 

او گفت حدود ۵۰ هزار نیروی آمریکایی از «پایگاه‌های ثابت و در معرض دید در محدوده زرادخانه موشکی و پهپادی رو به پیشرفت ایران» عملیات انجام می‌دهند. 

به گفته کریگ، بسیاری از این نیروها «اغلب در تأسیسات نیمه دائمی مستقر هستند که در درجه اول برای محافظت در برابر راکت‌ها، خمپاره‌ها و بمب‌های دست‌ساز طراحی شده‌اند، نه موشک‌های بالستیک دقیق حامل کلاهک‌های بزرگ». 

او تأکید کرد که چنین شرایطی می‌تواند به ایجاد «خسارات قابل توجه» منجر شود. اصابت‌های نزدیک ممکن است آسیب‌های مغزی ناشی از «فشار بیش از حد انفجار» ایجاد کند و رهگیری موشک‌ها نیز می‌تواند باعث آسیب ناشی از سقوط آوار شود. 

بر اساس آمار رسمی، شمار تلفات ارتش آمریکا در این جنگ تاکنون به ۱۸ نفر رسیده است. این رقم شامل هفت سرباز کشته‌شده در حملات اول مارس ایران به یک مرکز عملیات تاکتیکی در کویت و پایگاه هوایی «شاهزاده سلطان» در عربستان سعودی نیز می‌شود. 

ارتش آمریکا اعلام کرده است که به‌جز سه سربازی که در اردن کشته شدند، سایر موارد مرگ‌ومیر ناشی از حملات مستقیم ایران نبوده است. این موارد شامل شش نیروی هوایی است که در ماه مارس بر اثر سانحه هنگام سوخت‌گیری جان باختند و همچنین یک گروهبان ارتش که در تازه‌ترین مورد هنگام انهدام کنترل‌شده یک پهپاد مسلح سرنگون‌شده در عراق کشته شد. 

از زمان آغاز جنگ، حدود ۵۰۰ سرباز آمریکایی مجروح شده‌اند و گزارش‌ها حاکی از آن است که پس از فروپاشی آتش‌بس در ۸ ژوئیه، حدود ۲۲۰ سازه، تجهیزات نظامی یا ساختمان‌های مهم آمریکا آسیب دیده یا منهدم شده‌اند. 

تلاش ایران برای عبور از پدافند هوایی آمریکا

کریگ معتقد است ایران برای عبور از سامانه‌های دفاع هوایی آمریکا، از جمله سامانه‌های زمین‌به‌هوای «پاتریوت» و سامانه رهگیری موشک‌های بالستیک «تاد» (THAAD)، بر زرادخانه موشکی و پهپادی پیشرفته‌تر خود تکیه کرده است. 

به گفته او، ایران موشک‌های بالستیک و کروز و همچنین پهپادهای مسلحی تولید کرده است که می‌توانند با «مسیرهای پروازی و سرعت‌های متفاوت» به اهداف نزدیک شوند. 

استفاده هم‌زمان از این تسلیحات، اهداف فریب‌دهنده (طعمه‌ها) و پراکندگی مواضع می‌تواند کارایی سامانه‌های دفاعی آمریکا را کاهش دهد. 

کریگ گفت: «حتی زمانی که بخش عمده‌ای از تسلیحات مهاجم منهدم می‌شوند، نفوذ تعداد اندکی از آن‌ها از سد دفاعی می‌تواند تلفات قابل‌توجهی بر جای بگذارد.» 

مونا یعقوبیان، مدیر برنامه خاورمیانه در «مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی» (CSIS)، نیز اظهار داشت که به نظر می‌رسد ایران در دور اخیر حملات، نسبت به هفته‌های نخست جنگ، «عزم جدی‌تری» برای هدف قرار دادن مواضع نظامی آمریکا نشان داده است. 

او گفت: «به گمان من، نکته‌ای که باید بر آن تأکید کرد این است که به نظر می‌رسد شاهد الگوی جدیدی هستیم؛ الگویی که – به زعم من – نشان‌دهنده شدت گرفتن حملات ایران با هدف قرار دادن مواضع نظامی آمریکاست.» 

یعقوبیان افزود: «به نظر می‌رسد این وضعیت اکنون بسیار بیشتر از سایر مقاطع جنگ صدق می‌کند.» 

او همچنین گفت تلفات ناشی از حملات اخیر ممکن است ناشی از افزایش دقت حملات ایران، تضعیف سامانه‌های دفاعی و راداری آمریکا یا حتی «اصابت‌های شانسی» در نتیجه حجم بالای حملات باشد؛ و احتمالاً ترکیبی از این عوامل در کار بوده است. 

ادامه حملات متقابل ایران و آمریکا

تا روز چهارشنبه، آمریکا و ایران به مدت ۱۱ روز پیاپی حملاتی را علیه یکدیگر انجام داده‌اند. 

ارتش ایران اعلام کرد که در تازه‌ترین اقدام، جنگنده‌های اف-۱۵، سایت‌های آماده‌سازی پهپاد و تأسیسات نگهداری بالگرد را در پایگاه‌های «شاهزاده حسن» و «ملک فیصل» در اردن هدف قرار داده است. 

همچنین ارتش بحرین اعلام کرد چندین حمله هوایی ایران را رهگیری و دفع کرده است. 

در مقابل، آمریکا در جریان تشدید اخیر تنش‌ها، بارها مواضعی را در امتداد تنگه هرمز هدف قرار داده است. 

فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) روز سه‌شنبه اعلام کرد نیروهای آمریکایی «مراکز عملیات نظامی، توانمندی‌های دریایی، آشیانه‌های هواپیما، تأسیسات نگهداری پهپاد و زیرساخت‌های لجستیک نظامی ایران» را هدف قرار داده‌اند. 

تحلیلگران: ایران بخشی از توانمندی‌های خود را حفظ کرده است

جیسون کمبل، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه و مقام پیشین پنتاگون، گفت حملات آمریکا نشان می‌دهد ایران نه‌تنها توانمندی‌های موشکی و پهپادی خود را حفظ کرده، بلکه ممکن است در حال استفاده از تسلیحاتی پیشرفته باشد که پیش‌تر از آن‌ها استفاده نکرده بود. 

او گفت: «ما می‌دانیم که ایران ابزارهای متعددی در اختیار داشت که در مراحل اولیه جنگ از به‌کارگیری آن‌ها خودداری کرده بود، اما در صورت تمایل می‌توانست در مراحل بعدی آن‌ها را به کار گیرد.» 

کمبل افزود: «و یکی از آن موارد، استفاده از برخی موشک‌های بالستیک بزرگ‌تر و توانمندتر است که — همان‌طور که به‌تازگی نشان داده‌اند — می‌توان آن‌ها را با دقت بسیار بالا شلیک کرد و از قابلیت بیشتری برای گریز از سامانه‌های پدافند هوایی و موشکی برخوردارند.» 

او همچنین اظهار داشت: «رهبران ارشد ایالات متحده در مقاطع بسیاری از این مسیر، یا میزان تضعیف ایران و توانمندی‌های آن را به‌شدت بزرگ‌نمایی کرده‌اند و یا بر جنبه‌هایی از توانمندی‌های ایران تمرکز داشته‌اند که در عمل نقش چندان برجسته‌ای در تحقق اهداف راهبردی این کشور ایفا نمی‌کنند.» 

پاتریک بری، دانشیار ارشد دانشگاه باث و تحلیلگر پژوهشی پیشین ناتو، نیز تأکید کرد که با وجود برتری نظامی گسترده واشنگتن، ایران احتمالاً همچنان قادر خواهد بود در آینده قابل پیش‌بینی، خسارات و تلفات قابل توجهی به نیروها و تجهیزات آمریکا وارد کند. 

او به الجزیره گفت: «چالش اصلی پیش روی قدرت نظامی آمریکا، مسئله‌عدم تقارن در تحمیل هزینه است.» 

بری افزود: «به‌خوبی ثابت شده است که هزینه تولید و شلیک تسلیحات موجود در زرادخانه ایران به‌ویژه پهپادها و موشک‌ها بسیار کمتر از هزینه تجهیزات لازم برای رهگیری آن‌ها در شرایط کنونی است.» 

او ادامه داد: «به همین دلیل است که ایران قادر است از نظر راهبردی ضربه وارد کند و این معضل نیز به‌هیچ‌وجه برطرف نخواهد شد.» 

کریگ نیز در جمع‌بندی توانایی ایران گفت: «ایران نیازی به شکست نظامی ایالات متحده ندارد؛ تنها کافی است به‌دفعاتِ لازم از سد پدافندی آن عبور کند تا هزینه‌های انسانی، عملیاتی و سیاسی را بر حضور منطقه‌ای آمریکا تحمیل نماید.»