تلاش میانجیگران برای آتشبس/ ترامپ بر سر دوراهی جنگ و مذاکره
دو منبع منطقهای مطلع به اکسیوس گفتهاند که قطر، مصر، پاکستان و شماری دیگر از میانجیهای منطقهای، پیشنهاد برقراری یک آتشبس ۱۰ روزه را به تهران و واشنگتن ارائه کردهاند.
فرارو- همزمان با نزدیک شدن دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به تصمیمی سرنوشتساز درباره ادامه تقابل با ایران، منابع آگاه میگویند میانجیگران منطقهای تلاشهای خود را برای برقراری یک آتشبس موقت و جلوگیری از گسترش جنگ افزایش دادهاند.
به گزارش فرارو به نقل از اکسیوس، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی در حال حاضر تنها دو سناریوی عملیاتی را برای پایان دادن به بحران موجود متصور هستند؛ نخست، پیگیری یک آتشبس ۱۰ روزه با هدف بازگشایی تنگه هرمز و فراهم کردن فرصت برای ازسرگیری مذاکرات، و دوم، آغاز یک عملیات نظامی مشترک و گسترده میان آمریکا و اسرائیل با هدف وادار کردن تهران به تسلیم.
بر اساس این گزارش، ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را اتخاذ نکرده است، اما مقامهای آمریکایی معتقدند چند روز آینده مسیر تحولات را مشخص خواهد کرد و دیگر فرصت چندانی برای ادامه درگیریهای فرسایشی که منطقه خلیج فارس را فلج کرده، باقی نمانده است.
دو منبع منطقهای مطلع به اکسیوس گفتهاند که قطر، مصر، پاکستان و شماری دیگر از میانجیهای منطقهای، پیشنهاد برقراری یک آتشبس ۱۰ روزه را به تهران و واشنگتن ارائه کردهاند.
به گفته مقامهای آمریکایی، دولت ترامپ در حال بررسی این پیشنهاد است و همزمان از اسرائیل خواسته اقداماتی انجام ندهد که مسیر دیپلماسی را مسدود کند.
با این حال، واشنگتن خود را برای احتمال شکست مذاکرات نیز آماده کرده است. ارتش آمریکا طی روزهای اخیر دهها فروند جنگنده و هواپیمای سوخترسان را به منطقه اعزام کرده و نیروهای لازم برای تشدید قابلتوجه درگیریها را مستقر کرده است.
منابع اسرائیلی نیز اعلام کردهاند که ارتش اسرائیل (IDF) در آمادهباش کامل قرار دارد و خود را برای احتمال گسترش جنگ به یک عملیات هماهنگ و تمامعیار در روزهای آینده آماده میکند.
بر اساس این گزارش، ده شب بمباران پیاپی آمریکا تاکنون نتوانسته است سلطه ایران بر تنگه هرمز را در هم بشکند و ترامپ را بیش از پیش درگیر جنگی کرده که پیشتر بارها مدعی پیروزی در آن شده بود.
در جریان دور جدید درگیریها، دستکم سه نظامی آمریکایی کشته شدهاند. ترامپ روز دوشنبه ادعا کرد که به پنتاگون دستور داده است ایران را بابت هر مورد مرگ نیروهای آمریکایی وادار به پرداخت هزینهای «چندین برابر» کند.
همزمان، قیمت نفت در پایان هفته گذشته برای مدت کوتاهی از مرز ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کرد؛ موضوعی که در پی گسترش حملات ایران علیه کشتیهای تجاری و زیرساختهای منطقه خلیج فارس رخ داد. افزایش دوباره قیمت بنزین نیز بر انتقادهای داخلی از جنگی که پیش از این نیز از حمایت گسترده افکار عمومی برخوردار نبود، افزوده است.
در چنین شرایطی، میانجیهای منطقهای بار دیگر تلاش میکنند چرخه حملات و اقدامات تلافیجویانه را متوقف کنند؛ چرخهای که با هر حمله جدید، مرگبارتر، پرهزینهتر و کنترل آن دشوارتر میشود.
بر اساس طرح پیشنهادی جدید، درگیریها برای ۱۰ روز متوقف خواهد شد، هر دو مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز بازگشایی میشود و فرصت لازم برای احیای تفاهمنامه (MOU) میان تهران و واشنگتن فراهم خواهد شد.
یکی از منابع منطقهای در این باره گفت: «ما به آمریکا و ایران اعلام کردیم که پیشنهاد برقراری یک دوره کاهش تنش را داریم.»
با وجود این، نه دولت ترامپ و نه ایران تاکنون این پیشنهاد را نپذیرفتهاند و به گفته منابع، هر دو طرف ترجیح میدهند پیش از پذیرش هرگونه آتشبس، با انجام حملات بیشتر، موقعیت خود را در مذاکرات تقویت کنند.
در همین حال، انصارالله یمن نیز بنادر عربستان سعودی را تحت محاصره دریایی اعلام کرده و جبهه جدیدی را علیه زیرساختهای انرژی و مسیرهای کشتیرانی در خلیج فارس گشوده است.
از سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هشدار داده است که هرگونه حمله ایران با پاسخی سنگین از سوی اسرائیل روبهرو خواهد شد؛ موضوعی که خطر گسترش جنگ از خلیج فارس تا دریای سرخ و اسرائیل را افزایش داده است.
منابع منطقهای همچنین اعلام کردند میانجیها در تلاش هستند مذاکرات را بر پایه پیشنهادی که ۱۱ ژوئیه در مسقط، با حضور نمایندگان عمان، قطر و ایران مطرح شده بود، ادامه دهند. در آن پیشنهاد، آمریکا از تهران خواسته بود بهطور علنی متعهد شود تنگه هرمز را باز نگه دارد.
یکی از منابع منطقهای مدعی شد یکی از گزینههای مطرح این است که به ایران اجازه داده شود در ازای تأمین امنیت دریایی، حفاظت از محیط زیست و ارائه سایر خدمات، «هزینههای معقول خدمات» دریافت کند.
این منبع، تنگه مالاکا را بهعنوان الگویی احتمالی معرفی کرد؛ جایی که مالزی، اندونزی و سنگاپور بهجای دریافت عوارض عبور، بابت خدمات مشخص از کشتیها هزینه دریافت میکنند.
به گفته این منبع، پیشنهاد دیگری نیز مطرح شده که بر اساس آن، درآمد حاصل از این هزینهها به صندوقی مشترک واریز شود که با مشارکت «سازمان بینالمللی دریانوردی» اداره خواهد شد.
افراد دخیل در این تلاشهای دیپلماتیک عبارتاند از: محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر؛ علی الثوادی، فرستاده ویژه قطر؛ فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان؛ بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر؛ و بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان.
یکی از منابع منطقهای همچنین اظهار داشت که تلاشها برای دستیابی به آتشبس روز شنبه شتاب گرفته بود، اما حمله موشکی ایران به اردن که به کشته شدن دستکم دو نظامی آمریکایی انجامید، باعث شد واشنگتن از موضع خود عقبنشینی کند.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز تأیید کرد که مذاکرات همچنان ادامه دارد، اما تأکید کرد اقدامات تلافیجویانه ترامپ هنوز پایان نیافته است.
در همین حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه تأیید کرد که میانجیگران برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنشها در حال رایزنی هستند.
بقایی در نشست خبری خود گفت: «پیشنهادهایی که از طریق میانجیگران منتقل شده، به دست ما رسیده است، اما در این مرحله ترجیح میدهم درباره جزئیات آنها صحبت نکنم.»
او همچنین تأکید کرد: «نیروهای مسلح ایران همچنان با قدرت پاسخ خواهند داد و منشأ تجاوز آمریکا را درهم خواهند کوبید.»
با این حال، همچنان مشخص نیست که آیا ترامپ بهطور کامل در جریان جزئیات چارچوب پیشنهادی آتشبس قرار گرفته است یا خیر و اینکه آیا حاضر خواهد بود بدون وجود مسیری روشن برای دستیابی به توافقی پایدار، آتشبس موقت دیگری را بپذیرد.
در پایان، یکی از منابع منطقهای مدعی شد کاخ سفید ممکن است پیش از بررسی جدی پیشنهاد میانجیگران، برای چند روز دیگر به حملات خود علیه ایران ادامه دهد تا به گفته مقامهای آمریکایی، پاسخ کشته شدن نیروهای این کشور در اردن را بدهد.
