شوک دلار به بازار موبایل/ ۴۳ روز کار برای خرید ارزانترین گوشی
افزایش نرخ دلار، محدودیتهای واردات و انتظارات تورمی سبب بالا رفتن قیمت موبایل در چند ماه گذشته شده است
افزایش قیمت دلار بیشترین تاثیر را روی گوشیهای میانرده و اقتصادی گذاشته است. برخی گوشیهای پرچمدار مثل آیفون نیز همقیمت با برخی خودروها شدهاند. یک کارگر ساده، به شرط گران نشدن قیمت گوشی، دستکم باید ۴۳ روز صبر کند تا یک مدل پایینرده خرید کند.
به گزارش دنیای اقتصاد، از ابتدای بهمنماه تا روزهای پایانی تیر، نرخ دلار از حدود ۱۴۵ هزار تومان به ۱۹۴ هزار و ۵۰۰ تومان رسید؛ افزایشی نزدیک به ۳۴ درصد. در همین بازه، قیمت برخی از پرفروشترین گوشیهای بازار ایران نه ۳۰ یا ۴۰ درصد، بلکه تا مرز ۸۰ و حتی ۹۰ درصد افزایش یافت.
عامل این افزایش فقط رشد نرخ ارز نیست بلکه حاصل برهمکنش همزمان سیاستهای ارزی، تصمیمهای گمرکی، هزینههای واردات، اختلال در زنجیره تامین و انتظارات تورمی است. بررسی روند قیمت ۱۲ مدل از پرفروشترین گوشیهای بازار، از محصولات اقتصادی تا پرچمداران، نشان میدهد تورم در بازار موبایل نه به یک اندازه توزیع شده و نه در یک زمان رخ داده است. بیشترین فشار بر گوشیهای اقتصادی و میانرده وارد شده؛ همان محصولاتی که سهم اصلی تقاضای بازار را در اختیار دارند.
شاید مهمترین یافته این بررسی، رفتار گوشیهای اقتصادی باشد. مدلهایی مانند Redmi A5، Poco C85 یا Galaxy A17 طی این دوره با افزایشهایی روبهرو شدهاند که در برخی موارد به حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد قیمت اولیه نزدیک میشود. این موضوع تنها یک تغییر عددی نیست؛ بلکه تصویری از کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان است. در چنین شرایطی، بسیاری از خانوارها ناچارند خرید گوشی جدید را به تعویق بیندازند، به سراغ مدلهای قدیمیتر بروند یا بازار دستدوم را بهعنوان جایگزین انتخاب کنند.
بر اساس مصوبه شورای عالی کار، حداقل دستمزد روزانه کارگران در سال ۱۴۰۵ حدود ۵۵۴ هزار تومان است. اگر قیمتهای تیرماه را ملاک قرار دهیم، خرید یک گوشی اقتصادی مانند Redmi A5 (نزدیک به ۲۴ میلیون تومان) به بیش از ۴۳ روز دستمزد کامل یک کارگر نیاز دارد.
برای خرید گوشیهایی مانند Galaxy A56 یا Poco X7، یک کارگر با کف حقوق باید بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ روز کار کند. قیمت iPhone 17 Pro Max در تیرماه معادل بیش از ۸۵۰ روز دستمزد یک کارگر است؛ یعنی نزدیک به دو سال و چهار ماه کار مداوم، آن هم با این فرض غیرواقعی که تمام درآمد صرف خرید گوشی شود.
این نسبتها زمانی معنای بیشتری پیدا میکنند که با کشورهای توسعهیافته مقایسه شوند. بر اساس دادههای رسمی OECD، متوسط دستمزد سالانه در آلمان در سال ۲۰۲۵ حدود ۵۴ هزار و ۸۰۰ یورو بوده است؛ یعنی بهطور متوسط بیش از ۱۵۰ یورو درآمد ناخالص در هر روز کاری. کف حقوق یک کارگر آلمانی در روز به 112 یورو میرسد.
با این سطح درآمد، یک گوشی اقتصادی ۲۰۰ تا ۲۵۰ یورویی تقریبا معادل دو روز کاری کارگر ساده است. حتی خرید یک پرچمدار هزار و ۵۰۰ یورویی نیز معمولا به حدود 14 روز درآمد یک نیروی کار متوسط نیاز دارد؛ رقمی که در ایران برای برخی مدلهای پرچمدار به بیش از هشتاد برابر این نسبت میرسد.
آیفون ۱۷ پرو مکس در شش ماه گذشته تا محدوده بیش از ۵۰۰ میلیون تومان پیش رفت. اگر همین مدل گوشی اکتیو باشد و ظرفیت آن یک ترابایت باشد، قیمت آن به بیش از 820میلیون تومان رسیده است. احتمالا اگر مدل 2 ترابایتی آن پیدا شود، قیمت آن نزدیک به 1میلیارد تومان هم برسد.
بازار پرچمدارها بیش از آنکه از تقاضای روزمره مصرفکنندگان تاثیر بگیرد، به متغیرهایی مانند نحوه تامین کالا، محدودیتهای وارداتی و انتظارات بازار واکنش نشان میدهد.
