مذاکرات ۶۰ روزه ایران و امریکا در سوییس آغاز شد
ژنو در انتظار اجرای کامل تعهدات اولیه
عضو هیات مذاکرهکننده ایران: پیشنویس معافیت موقت تحریمی برای نفت و مشتقات آن نهایی شده و بهزودی اجرا خواهد شد
«دو نشست در صبح و بعد از ظهر» ترجیعبندی است که اسماعیل بقایی سخنگوی تیم مذاکرهکننده ایرانی از آن استفاده میکند تا تصویری از زمانبندی مذاکرات ایران و امریکا ارایه کند. مذاکراتی که از صبح روز گذشته آغاز شد و نهایتا تا ساعت 30 :20 به پایان رسید.
به گزارش اعتماد، مذاکراتی که نخستوزیر قطر پس از پایان در خصوص آن میگوید: « شاهد فداکاری و تلاشهای بزرگی از سوی ونس، شهبازشریف و عراقچی بودیم.» و در ادامه تاکید میکند: « این فقط آغاز است و برای آیندهای بهتر برای منطقه تلاش میکنیم.»
از سوی دیگر ونس معاون رییسجمهوری امریکا اعلام میکند که پیشرفت بزرگی در رابطه با ایران و تضمین آتشبس در لبنان شکل گرفته و در ادامه مدعی میشود: «که ترامپ متعهد به آتشبس کامل منطقهای است و این نوع آتشبسها همیشه «کمی آشفته » هستند.»
از روز گذشته و با حضور تیم مذاکرهکنندگان ایرانی در ژنو، عملا تلاشها برای آغاز مذاکرات 60 روزه آغاز شد. بر اساس نقشه راهی که در تفاهمنامه 14بندی اولیه برای خاتمه جنگ ترسیم شده بود، ورود به مذاکرات 60 روزه نیازمند انجام تعهداتی است که در بند 13تفاهمنامه بر آن تاکید شده بود.
بررسی مفاد تفاهمنامه و روند اجرای بندهای اولیه نشان میدهد میبایست بخشی از تعهدات کلیدی، از جمله توقف تحریمهای نفتی، آزادسازی داراییهای مسدودی ایران و تثبیت آتشبس در لبنان، بهطور کامل اجرایی شود تا آغاز مذاکرات 60روزه در دستور کار دو طرف قرار بگیرد. گفتوگوهای دیروز در راستای تحقق این مفاد دوطرفه بود، از یک طرف ایران باید زمینه عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز را فراهم سازد و از سوی دیگر امریکاییها متعهد شدهاند که ضمن آزادسازی 6 میلیارددلار دارایی مسدودی ایران، محاصره دریایی و تحریمهای فروش نفت ایران را پایان دهند. پایان جنگ در لبنان ضرورت دیگری است که دوطرف نسبت به تحقق آن متعهد شدهاند. موضوعی که سخنگوی هیات مذاکرهکننده ایران نیز بر آن تاکید کرده و میگوید: « نشست سوییس، متمرکز بر مطالبه اجرای تعهدات طرف مقابل است.»
«اسماعیل بقایی» در شبکه ایکس نوشت: ایران مصمم است روند اجرایی شدن تعهدات طرف مقابل را با وسواس و جدیت پیگیری کند. سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: نشست امروز (یکشنبه) در سوییس، برای پیگیری اجرای مفاد یادداشت تفاهم خاتمه جنگ مورخ ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ است. طبق بند ۱۳ یادداشت تفاهم، آغاز مذاکرات توافقنهایی، منوط به اجرای بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ است. بدون اجرای این مفاد بهویژه بند ۱ (خاتمه جنگ در همه جبههها شامل لبنان) ورود به مرحله مذاکره برای توافق نهایی ممکن نیست.
بقایی گفت: گفتوگوها، متمرکز بر اجرای بندهای مزبور، بهویژه بند ۱، و نیز مرور تدابیری است که برای اجرایی کردن بندهای ۱۰ (موضوع صادرات نفت ایران) و ۱۱ (آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران) پیشبینی شده است. چهره دیگری که به موضوع آتشبس در لبنان به عنوان پیششرط هر توافقی واکنش نشان داد معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر رییسجمهور بود که نوشت: دستور نخست هیات مذاکره در سوییس پایان تجاوز در لبنان است، وقتی اولین شرط تفاهم اجرا نشود، به اجرای بقیه مفاد آن هم اعتمادی نیست.
طباطبایی در حساب شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: اجرای بیقید و شرط بند اول تفاهمنامه ایران و امریکا مسالهای کلیدی است. تداوم جنایات رژیم صهیونیستی در لبنان به بیاعتبار ساختن کل تفاهم منجرخواهد شد.دستور نخست هیات مذاکره در سوییس پایان تجاوز در لبنان است. وقتی اولین شرط تفاهم اجرا نشود، به اجرای بقیه مفاد آن هم اعتمادی نیست.
در یک چنین فضایی تیم مذاکرهکنندگان ایرانی و امریکایی در کنار میانجیهای این دور از گفتوگوها که شامل مقامات قطری و پاکستانی هستند در ژنو تلاش میکنند، زمینههای دستیابی به یک نقطه مشترک را فراهم کنند. روسای هیاتهای مذاکرهکننده در این دور از گفتوگوها محمدباقر قالیباف از سوی ایران و جی.دی. ونس از سوی ایالات متحده امریکا خواهند بود. کمیتههای تخصصی نیز همچون مذاکرات قبلی، تیم ایرانی را همراهی میکنند. عبدالناصر همتی، رییسکل بانک مرکزی، مسوولیت کمیته اقتصادی برای رفع تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودی ایران را برعهده دارد. علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز در هیات ایرانی حضور دارد. از سوی دیگر بر اساس اعلام العربیه کارشناسانی در سفر ونس به سوییس او را همراهی میکنند. تیم پاکستانی شامل شهبازشریف نخستوزیر و ژنرال عاصم فرمانده ارتش این کشور در ژنو حاضرند و نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر نیز ریاست تیم قطری را به عهده دارد.
چکش کاری برای ورود به مذاکرات 60روزه
برخلاف آنچه در نگاه نخست از خبر آغاز مذاکرات برداشت میشود، واقعیت این است که تا عصر روز یکشنبه گفتوگوهای جدی طرفین ادامه یافت و دوطرف در حال چکشکاری برای ورود به مذاکرات 60روزه هستند. علت این موضوع به بند ۱۳ تفاهمنامه بازمیگردد؛ بندی که به صراحت تأکید میکند آغاز مذاکرات نهایی منوط به اجرای چند بند مشخص و تداوم اجرای آنها از سوی دوطرف است. به بیان دیگر، تفاهم بر سر آغاز مذاکرات، خود مشروط به تحقق پیشنیازهایی است که اگرچه برخی از آنها تا حدودی اجرا شده، اما چند مورد مهم دیگر همچنان در مرحله انتظار قرار دارد.
این پنج بند که به عنوان شروط اولیه آغاز مذاکرات نهایی معرفی شدهاند، شامل موضوعات حساسی چون خاتمه عملیات نظامی و برقراری آتشبس در جبهههای درگیری از جمله لبنان، رفع محاصره دریایی و پایان دادن به مزاحمتها علیه کشتیرانی ایران، تأمین امنیت تردد کشتیهای تجاری در خلیج فارس و دریای عمان از سوی ایران، صدور مجوزهای لازم از طرف امریکا برای صادرات نفت خام و محصولات پتروشیمی ایران و در نهایت آزادسازی داراییهای مسدود شده جمهوری اسلامی ایران است. پس از پایان مذاکرات صبح بود که ونس، معاون رییسجمهور امریکا گفت: در دوساعت گذشته پیشرفت بزرگی داشتهایم. او ادامه داد: ترامپ ما را مامور کرده است تا برای مجموعه بزرگی از مسائل، راهحل دیپلماتیک پیدا کنیم. بخش بعدی صحبتهای ونس مرتبط با تعهدات امریکا در خصوص لبنان بود، ونس در این زمینه گفت: از آنچه در لبنان به دست آوردهایم خوشحالم و امیدواریم آتشبس را تثبیت کنیم.
ونس: این مذاکرات آغاز یک مذاکره فنی است
یکی از کنشهایی که بازخوردهای جالب توجهی در سطح بینالمللی پیدا کرد، پیامی بود که ونس در صفحه شخصی خود منتشر کرد. ونس نوشت: «آنچه امروز واقعا نشاندهنده آن است، آغاز یک مذاکره فنی است که قرار نیست همه اختلافات را حل کند، اما به ما اجازه خواهد داد که برای نخستینبار واقعا در تاریخ، به عنوان تیمها در کنار هم بنشینیم تا بفهمیم چه چیزهایی برای طرفهای مختلف مهمتر است، آن مسائل را حلوفصل کنیم، و به سوی آیندهای بهتر حرکت کنیم.»
معاون اول رییسجمهوری امریکا یادآور شد: « دلیل اینکه رهبری سیاسی کشورهای مربوطه اینجا حضور دارند این است که ما میخواستیم، اول از همه، ساختار این مذاکرات فنی را ایجاد کنیم؛ و دوم، مطمئن شویم که تیمهای ما از حمایت کامل ما برخوردارند و میدانند که همیشه میتوانند برای عبور از هر مانعی روی ما حساب کنند. کارهای زیادی برای انجام دادن داریم. ما مشتاق انجام آن هستیم. از همه شما برای حضور تشکر میکنم.»
ونس همچنین در پاسخ به این پرسش خبرنگار صداوسیما که متحد شما اسراییل چیزی شبیه نسلکشی در لبنان انجام داده. مساله اصلی متوقف کردن این است؟ گفت: خانم، من فکر میکنم ترامپ و امریکا بیشتر از هر دولت دیگری در جهان برای متوقف کردن درگیری در لبنان تلاش کردهاند. صلح هرگز آسان نیست. صلح همیشه نیازمند کمی تلاش است. همیشه نیازمند کمی دادن و گرفتن است.
اما ترامپ متعهد است؛ نه تنها به صلح بین امریکا و ایران بلکه به صلح منطقهای متعهد است.
گروسی از حضور در بورگناشتوک خبر داد
در شرایطی که رایزینی در خصوص بحث و تبادل نظر در خصوص موضوعات مختلف مورد نظر طرفین حسابی داغ بود، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی رافائل گروسی در پیامی در ایکس اعلام کرد «با وزیر خارجه سوییس ایگناسیو کاسیس در بورگناشتوک (محل برگزاری مذاکرات ایران و امریکا در سوییس) دیدار کردم تا تحولات اخیر مربوط به ایران، مسیر پیشرو و نقش مهم آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بررسی کنیم.» «در این برهه حساس، مهم است که به دیپلماسی هر فرصتی برای موفقیت داده شود».
مذاکرات ایران و قطر در مورد آزادسازی اموال و سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری
قطریها در این نشست با ایران در سطح نخست وزیر حضور یافتهاند که نشاندهنده پیگیری سطح بالای آزادسازی اموال بلوکه شده است.دستور کار دیدار هیات مذاکرهکننده ایران با هیات قطری که انجام شد، در کنار اجرای کامل بند ۱ تفاهم یعنی توقف آتش در همه جبههها به خصوص لبنان، پیگیری اجرای بند ۱۱ تفاهم یعنی آزادسازی اموال بلوکهشده ایران است به نحوی که ۱۲ میلیارد دلار آن با فوریت در دسترس قرارگیرد. همچنین پیگیری بند۶ تفاهم مربوط به سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری با عنوان بازسازی از دیگر دستورکارهای دیدار با طرف قطری در سوییس است. قطریها در این نشست در سطح نخستوزیر حضور یافتهاند که نشاندهنده پیگیری سطح بالای آزادسازی اموال بلوکه شده است.آخرین اخبار حاکی است که نشست سهجانبه ایران، امریکا و قطر با موضوع آتشبس فراگیر در لبنان و اموال بلوکه شده عصر دیروز برگزار شد.
یک منبع مطلع: قالیباف و عراقچی با عکس مشترک با هیات امریکایی مخالفت کردند
یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده درباره موضوع قطع و پخش مستقیم و مراسم عکس در ژنو، گفت: هیات امریکایی و برگزارکنندگان جلسه مذاکره بنا داشتند که در بدو جلسه چندجانبه، صحنه دست دادن و مراسم عکس مشترک میان هیات ایرانی و امریکایی اتفاق بیفتد. رییس هیات مذاکرهکننده ایرانی و تیم مذاکرهکننده با این تشریفات مخالفت کرده و اعلام کردند که در مراسم عکس با هیات امریکایی حضور نخواهند داشت.
این منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده افزود: پیرو مخالفت تیم مذاکرهکننده ایرانی و عدم حضور آنها در این مراسم، پخش مستقیم و مراسم عکس بدون حضور هیات ایرانی برگزار شد و پس از آن هیات ایرانی وارد محل برگزاری جلسات شد. هیات امریکایی، پنج دقیقه از هیات ایرانی فرصت خواسته بود تا خبرنگارها از محل مذاکرات خارج شوند.
